Aagtekerke in oude ansichten

Aagtekerke in oude ansichten

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:   Veere
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4016-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Aagtekerke in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Hoewel er over Aagtekerke reeds het een en ander gepubliceerd is in de door gemeentesecretaris J.J. Engelvaart uit Meliskerke samengestelde boekjes "Mariekerke in oude ansichten" en "Kent u ze nog ... die van Mariekerke", is op verzoek van "De Zeeuwsche Boekhandel" in Zierikzee dit platenboekje samengesteld, waarin uitsluitend oude ansichten en foto's over Aagtekerke zijn opgenomen. Bovengenoemde platenboekjes werden in 1974 uitgegeven. Dat deze beide leuke boekjes erg gewild zijn, moge blijken uit het feit dat het eerstgenoemde boekje zelfs een tweede druk bereikte en dat even later beide boekjes waren uitverkocht. Er was echter over Aagtekerke nog zoveel oud en interessant fotomateriaal beschikbaar dat het volkomen verantwoord was, dit platenboekje te laten verschijnen. De samensteller spreekt hierbij dan ook de hoop uit, zonder de reeds gepubliceerde opnamen uit Aagtekerke te kort te doen, dat het nieuwe platenboekje "Aagtekerke in oude ansichten" bij velen in de smaak zal vallen.

Aagtekerke is een heel oud dorp, gelegen in de polder Walcheren. Er is reeds sprake van dit Walcherse dorp in een van de manualen (dagboeken) van de abdijgoederen uit de Zeeuwse hoofdstad Middelburg, daterende van het jaar 1350. De dorpsnaam Aagtekerke is afgeleid van Sint Agatha, een van de heiligen uit de Rooms-Katholieke Kerk, aan wie de hervormde kerk in de veertiende eeuw gewijd was.

Ret gedeelte van Walcheren waarop Aagtekerke gelegen is, zag er in die tijd heel anders uit dan tegenwoordig. Als we een oude landkaart van dit gebied uit die oude tijd onder ogen krijgen, dan valt het ons op dat dit gebied bestond uit schorren en slikken, die gescheiden waren door ondiepe watergeulen, die van lieverlee, in de loop der jaren, aan elkaar slibden. Op deze wijze ontstond in de loop der eeuwen de polder Walcheren. Helaas is het niet precies te achterhalen wanneer Aagtekerke gesticht is. Aagtekerke werd een uitsluitend agrarisch dorp, gelegen in een gebied dat nog al eens last gehad heeft van diverse overstromingen. Vandaar dat er in de omgeving van dit Walcherse dorp nog twee zogenaamde vliedbergen gelegen zijn, waar de bewoners uit de "boerenhoek" met hun vee een veilig toevluchtsoord hadden bij voorkomende calamiteiten. Volgens if.

P.A. Trimpe Burger, van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek, zijn er in Zeeland nog tweeendertig vliedbergen over als beschermd monument. Later werden deze vliedbergen gebruikt om er het vee te laten grazen. Vervolgens werden er enkele geegaliseerd, doch men kan er nog enkele in het Walcherse landschap aantreffen.

Aagtekerke is een heerlijkheid en dorp gelegen ten zuiden van de gemeente Domburg. Het dorpsbeeld wordt beheerst door de hervormde kerk en de korenmolen. In deze hervormde kerk bevindt zich een gedenksteen van wit marmer, gewijd aan de heer Hendrik Thibaut, ridder van Sint Michiel, die destijds heer van Aagtekerke was, en aan diens echtgenote. Van een en ander komen in dit platenboekje afzonderlijke opnamen met beschrijving VOOL Later werd mr. Johan Willem Thibaut, schepen en raad van de stad Middelburg, de ambachtsheer van het Walcherse Aagtekerke. Vroeger lag onder deze heerlijkheid Waterloozewerve, voorheen Noorddijk genaamd. Dit was eertijds een klooster van clarissen, te Emelisse in Noordbeveland door graaf Floris V gesticht, doch vanwege de talrijke overstromingen van het voormalige eiland Noordbeveland naar Walcheren overgebracht. Later werd het een "Heeren Lustplaats", die destijds in een gemene landhoeve veranderde. Het was in die tijd een gedeelte van het midden op het dorp gelegen gebouw dat naast de toren van de dorpskerk stond, doch dat later werd afgebroken, omdat genoemd gebouw de toren met de kerk ontsierde. Van dit zeer oude, gesloopte gebouw heeft de samensteller helaas geen afbeelding kunnen vinden.

In de hervormde kerk, die bestaat uit een vijftiende-eeuwse toren, die in de achttiende eeuw gedeeltelijk ontmanteld werd, en een eenbeukig schip, staat een van 1625 daterende preekstoel en daarnaast, aan de muur, een marmeren epitaaf, gewijd aan Hendrik Thibaut (overleden in 1667), aan zijn vrouw Isabella Perrenaer en aan hun enige dochter Jacoba, die gehuwd was met David van Reigersberg. Dit prachtige, witmarmeren monument werd in 1669 vervaardigd door Rombout Verhulst, waarvan de charm ante putti en de portretmedaillons tot zijn gevoelige kunstwerken behoren. Het muurwerk van de toren is met kruisen en emblemen in verglaasde steen versierd. Bij

de in 1956 uitgevoerde restauratie werden de muren van de kerk ontp1eisterd en werden de huidige glas-in-lood ramen aangebracht, terwij1 ook het interieur van de kerk drastisch werd veranderd. De toren was, zoa1s dat vrijwel altijd (als gevolg van een regeling uit de Napo1eontische tijd) het geval was, eigendom van de burgerlijke gemeente.

Aagtekerke is steeds een protestantse gemeenschap geweest en er staan twee kerken: de reeds eerder genoemde hervormde kerk, die vo1gens het in 1979 verschenen "Nieuw Kerkelijk Handboek" van Van Alphen 350 1eden telt. Deze kleine hervormde gemeente is tot nog toe steeds in staat geweest om een predikant te onderhouden. Tijdens het samenstellen van de kopy voor dit platenboekje wordt de Hervormde Kerk bediend door dominee L. Vreugdenhil, die sinds 30 oktober 1978 deze predikantenplaats bezet. De tweede kerk in Aagtekerke is die van de Gereformeerde Gemeente, die vo1gens het "Nieuw Kerkelijk Handboek" 662 leden te1t. Hun inmiddels geheel vernieuwde kerkgebouw staat aan de Pre1aatweg, waar ook hun predikant dominee J. van Vliet woont, die deze Gereformeerde Gemeente sinds 10 oktober 1967 dient.

He1aas verloor de gemeente Aagtekerke haar zelfstandigheid. Op 1 juli 1966 werd Aagtekerke met de naburige voormalige ze1fstandige gemeenten Grijpskerke en Me1iskerke samengevoegd tot de nieuwe gemeente Mariekerke, onder het bestuur van de op 16 april 1979 benoemde burgemeester mr. B.J. van Putten, die tot de Staatkundig Gereformeerde Partij behoort, evena1s zijn voorganger, e.G. Boender, die naar Wijk vertrok.

Aan het einde gekomen van deze in1eiding, wil de samensteller van dit platenboekje alle bij de fotoverantwoording vermelde personen heel hartelijk bedanken voor het tijdelijk afstaan van de diverse oude ansichten en/of foto's en tevens voor hun uitvoerige informaties. Thans gaan we aan onze rondgang beginnen door het oude Aagtekerke uit grootvaders tijd, waarbij de samensteller u allen niet alleen veel lees- maar ook veel kijkgenot toewenst.

1. Voordat we met onze rondgang door het oude Aagtekerke uit grootvaders tijd beginnen, gaan we eerst eens de omgeving van dit Walcherse dorpje verkennen. Op het situatiekaartje, dat dateert van 1866, ligt in het centrum de voormalige zelfstandige gemeente Aagtekerke, in het noordelijk gedeelte van de grote polder Walcheren. In deze uit vruchtbare zeeklei bestaande polder liggen geen binnendijken. Het grondgebied van Aagtekerke grenst ten noorden aan dat van Domburg en Oostkapelle, ten oosten aan dat van Grijpskerke, ten widen aan dat van Meliskerke en ten westen aan dat van Domburg, zoals op het situatiekaartje duidelijk te zien is. Tevens zijn op dit kaartje de Domburgsche weg, de Pekelingsche wegen de Kloosterweg aangegeven, waarlangs men respectievelijk in de naburige gemeenten Domburg, Grijpskerke en Meliskerke kon komen. Ten oosten van Aagtekerke lag de Domburgsche Watergang en ten widen liep de Westkapelsche Watergang.

Ten gevolge van de herverkaveling, die na de inundatie van Walcheren (1944-1945) plaats had, zijn de op dit kaartje nog voorkomende voetpaden verdwenen. Kromme, smalle wegen, met vaak onooglijke en onoverzichtelijke bochten, werden rechtgetrokken en de wegen werden verbreed, hetgeen voor het huidige, moderne verkeer zeer zeker een verbetering mag worden genoemd.

Het gedeelte van de polder Walcheren waarin Aagtekerke is gelegen, bestaat uit zeer vruchtbare zeeklei, zodat de landbouw het hoofdmiddel van bestaan is. De voormalige zelfstandige gemeente Aagtekerke had een oppervlakte van 837 bunder, terwijl het dorp met de omgeving 425 inwoners telde.

!'ROYIXCfE ZEELAND

GE3IEEXTE AAGTEKEUKE

-, """.~. .

. ..A~"""".Y--' 'l

..:'oJe;.£>t>JZ- ,

- --'"$

2.

De liefde tot syn !ant is ieder aangeboren. ..

Een citaat uit een gedicht van Joost van den Von del, die leefde van 1587 tot 1679.

Links: evenals de andere dorpen op Walcheren, heeft ook Aagtekerke een wapen, waarvan we links een atbeelding zien. De omschrijving van dit wapen luidt: van zilver, beladen met de buste van een vrouw van goud, gekeerd ter rechter zijde. Dit mooie wapen dateert van 20 februari 1838. Kennelijk is dit wapenbeeld het "portret" van de heilige Agatha.

Rechts: op 1 juli 1966 werd de nieuwe gemeente Mariekerke gevormd, ontstaan uit de voormalige zelfstandige gemeenten Aagtekerke, Grijpskerke en Meliskerke. Rechts zien we het wapen van de nieuwe gemeente Mariekerke. De omschrijving van dit wapen luidt: van zilver, beladen met de buste van een vrouw van goud, gekeerd ter rechter zijde (Aagtekerke). In de linker en rechter bovenhoek een Franse lelie van zilver (Grijpskerke). In het midden een keper van zilver (Meliskerke). De bovenzijde van dit wapen is afgedekt met een kroon.

3. Dit plaatje toont ons de "Ambagts-Heerlykheidt van St. Aechten-Kerke", naar een oude gravure.

Aagtekerke is een Heerlijkheid en Dorp gelegen Zuidwaarts van en tegen het gebied van Dornburg, met een goede Kerk en Toren. De Kerk, waarin een Gedenkteken van wit Marmersteen voor den Heere Hendrik Thibaut, Ridder van St. Michiel, in zijn leven Heere dier plaatse, gelijk ook voor deszelfs Huisvrouwen opgeregt is, wordt van een Predikant bediend. De tegenwoordige Ambagtsheer is de Heer en Mr. Johan Willem Thibaut, Schepen en Raad der Stad Middelburg. Onder deze Heerlijkheid legt Waterloozewerve, te voren Noorddyk genaamd. Dit was eertyds een Klooster van Klarissen, eerst te Emelisse in Noordbeveland door Graaf Floris den V gestigt, doch, wegens de gedurige overstromingen van dat Eiland in Walcheren overgebragt. Naderhand is het in eene gemeene Heeren Lustplaats veranderd, zynde een gedeelte van het Gebouw, benevens den Tooren, afgebroken.

Let op de toren, die de wijzerplaten op de spits heeft, in tegenstelling met de huidige wijzerplaten, die onder de luigaten zijn aangebracht. Links zien we de oude standerdmolen. De koets, getrokken door vier paarden, is naar aile waarschijnlijkheid van de ambachtsheer, die met deze bespannen koets ter kerke reed. Dit is wel een van de oudste afbeeldingen die we in dit platenboekje publiceren. Wanneer we de toestand van het dorp Aagtekerke vergelijken met die van dit plaatje, dan is er in de loop der jaren heel wat veranderd.

Ambu:sts-Heedykhejdt van S~AECHTEN-KERKE

4. We beginnen onze rondgang door het oude Aagtekerke uit grootvaders tijd met een opname van de hervormde kerk, die dateert van de veertiende eeuw, van voor de laatste restauratie (1956). Rechts van de kerk zien we de in 1871 aangebouwde openbare lagere school, die in 1905 werd opgeheven. In laatstgenoemd jaar werd dit aangebouwde .schooltje aan zijn oorspronkelijke bestemming onttrokken en werd dit gebouw ingericht als gemeentehuis, waaa de vroede vaderen van de gemeenteraad, onder leiding van de burgemeester, hun besluiten namen en lieten uitvoeren. Links van de ingang staat het "aanplakbord", waarop men in Aagtekerke het gemeentenieuws kon lezen. Bij de herindeling op 1 juli 1966 verloor Aagtekerke helaas zijn zelfstandigheid en werd ingedeeld bij de nieuwe gemeente Mariekerke. Ret openbaar urinoir is in de loop der jaren uit het dorpsbeeld verdwenen. In het gebouw naast de hervormde kerk heeft de jeugdsoos een geschikte vergaderruirnte, terwijl er 's zondags een kindercreche is, zodat jonge ouders samen ter kerke kunnen gaan. De fiets had in die tijd reeds haar intrede gedaan, zij het dan dat dit vervoermiddelnog van een ouderwets model is. Let op de handrem. Helaas werden door de samensteller de op dit plaatje staande kinderen niet herkend. Mogelijk weten de ouderen uit Aagtekerke nog weI wie het zijn.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek