Alem vroeger en nu

Alem vroeger en nu

Auteur
:   T. Holtappels
Gemeente
:   Maasdriel
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4938-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Alem vroeger en nu'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

VOORWOORD

Graag wil ik, voordat u lezend en kijkend gaat genieten van dit boekjei.Alem vroeger en nu", dat verschijnt ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum van "Fanfare Alem", een kort voorwoord schrijven. Zelf heb ik het genoegen gehad als geboren Alemer ruim 25 jaar geleden mijn aannemingsbedrijf te mogen opbouwen en het te zien uitgroeien tot wat het nu is.

Maar ook heb ik met evenveel genoegen naast andere verenigingen zoals bijvoorbeeld V.V. Alem, de 25 jaar gel eden opgerichte "J eugdfanfare Alem" mogen zien uitgroeien tot wat het nu is: "Fanfare Alem". Zelfs mijn eigen kinderen maken dee! uit van dit korps. Geen wonder dus dat ik ook als muziekliefhebber van het begin af aan onze fanfare een warm en goed hart heb toegedragen. Spontaan heb ik daarom toegezegd dit boekje, als jubileum- uitgave, als sponsor te willen steunen en daarmee de fanfare. Bestuur, dirigent, instructeur en leden werken hard voor hun muziekkorps en om dit in onze kleine gemeenschap Alem in stand te houden en om hun jubileum dit jaar in oktober waardig te vieren.

Hartelijk gefeliciteerd met deze mijlpaal en veel succes voor de toekomst.

J.A. van Boxtel

DE HEERLIJKHEID VAN ALEM

Een van de oudste woonplaatsen in Maasland is het dorpje Alem of Aleheim, zoals het oorspronkelijk werd genoemd. Het heeft een lange geschiedenis, waaruit tal van merkwaardige bijzonderheden tevoorschijn komen uit oude oorkonden en archieven.

Eeuwenlang heeft Alem onder de abdij van St. Truyden in Belgie gestaan, die daar de heerlijke rechten, de tienden, de visserij en ook het veer bezat. Vroeger lag Alem aan de Brabantse kant (nu, na de kanalisatie van 1933 behoort het sinds 1958 bij Gelderland) van de Maas in de Meierij van Den Bosch, tegenover Rossum, dat rond het jaar 1000 nog Rotheim heette.

Op een kaart van 1865 in de Gemeente-atlas van J. Kuyper ligt Alem c.a. (is Alem, Maren en Kessel) in een bocht van de Maas. Het is dan een dorp dat 2631 bunder land beslaat en 1175 inwoners telt.

We weten allemaal nog wel dat ten tijde van Karel de Grote, die in 800 door de paus tot keizer werd gekroond, Nijmegen een rijksstad was en dat de keizer daar zijn paleis of "palts" had. Achterlijk kunnen de plaatsen die z6 dicht bij deze centra aan de rivier lagen in die tijd niet zijn geweest. Ook moet om diezelfde reden het christendom hier al vroeg zijn doorgedrongen. Onze streken hebben waarschijnlijk het me est te danken gehad aan heiligen als Lambertus, bisschop van Maastricht, en zijn opvolger Hubertus. De oudste kerk van Alem en ook de tegenwoordige zijn toegewijd aan de heilige Hubertus die in 709 na de marteldood van Lambertus, diens opvolger en tevens de eerste bisschop van Luik werd.

In het jaar 1146 heeft Otto, graaf van Duras, zijn goederen in Alem aan de abdij van St. Truyden geschonken. In Alem woonde een groep niet-priesters, maar broeders, in een stenen huis dat de "proosdij" of "monnikenhof" genoemd werd. Deze proosdij was opgericht ter ere van de heilige Odrada. Odrada was een heilige jonkvrouw, geboren in Balen in Belgie in het gehucht Scheps, dat aldaar nog bestaat. In het Bossche bisdom werd de feestdag van de heilige Odrada jaarlijks gevierd op 5 november, maar te Alem vierde men haar feestdag op 3 november, de feestdag van de heilige Hubertus, de oude patroon van de dorpskerk, terwijl die heilige naar de 5e november werd verschoven.

In het jaar 1586 werd bij Alem de hoge Maasdijk doorgestoken. We zaten to en in de Tachtigjarige Oorlog. In een brief van 13 juni 1590 schilderden de schepenen van Alem, sober maar indrukwekkend, de miserabele toestand waarin hun dorp door die dijkbreuk geraakt was. Hoe zij geheel berooid en van alles beroofd zijn, zodat zij door hun armoede niet in staat zijn de dijk te repareren, die in dat jaar 1590 nog geheel open ligt.

Dat zij met vrouw en kinderen in 1586 hun dorp hebben moeten verlaten en drie jaar lang elders hebben moeten ronddolen tot zij eindelijk in het jaar 1589 weer naar hun dorp kunnen terugkeren. Pas na het rampjaar 1643 (dijkbreuk) en dreigend gevaar in 1672, 1682 en 1736 werd in 1737 besloten kribben in de Maas bij Alem te leggen ter ontzetting van de schoordijk.

Ret veer van Alem bestaat al vanaf 1734. Ret was de verbinding tussen Alem en Rossum v.v. De veerman van Alem mocht bovendien tol heffen van alle voorbijgaande schepen en van de "tolgoederen". Veel zou nog te vertellen zijn over Alem tijdens de Franse Revolutie, en daarna bijvoorbeeld tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen praktisch heel Alem verwoest werd. Maar ook over het Alem van nu: dank zij de plaatsen Leimuiden en Nieuwveen kon Alem weer opgebouwd worden, noodwoningen en -boerderijen zorgden ervoor dat de bewoners - over heel Nederland verspreid - weer terug konden komen en hun bedrijven weer konden voortzetten of hun andere werkzaamheden verrichten.

In 1965 werd het protestante kerkje gerestaureerd door Monumentenzorg, kwam er een volledig nieuwe school (Odradabasisschool), het eerste grote projekt van de firma J. van Boxtel, de oude school werd dorpshuis/gymzaal, er kon gestart worden met jeugdwerk, er werd een fanfare opgericht en er kwam een carnavalsclub van de grond. Er kwam een Rabobankgebouw. De kruitschepen verdwenen uit de Oude Maas en er kwam een jachthaven. Vooral in de jaren zeventig kwam er veel nieuwbouw. Een heel nieuw woongebied ontstond door de bouw van woningen in 't Buske, de Meerdammen, Truidenhof en aanvullend in de Weikesstraat en de Meerenstraat. In plaats van agrarische bedrijven ontstonden er vele champignonkwekerijen. De Mini-markt kwam. Ret voetbalveld werd uitgebreid en kreeg een prachtige nieuwe permanente accommodatie in 1988. Lege plaatsen werden opgevuld. Alem is bijna vol. Alem moet een mooie, natuurrijke (met zijn prachtige Maasheggen), levendige en leefbare kleine kern blijven: de parel van de Bommelerwaard.

Toon Holtappels

Opgedragen aan

de bevolking van Alem en Thea

1. Na de korte, lang niet volledige geschiedenis van Alem nu enkele oude foto's met daarbij de veranderingen: een kijkje "Alem" vroeger en nu.

Het middelpunt van Alem is steeds geweest de rooms-katholieke kerk. Op de foto zien we die kerk. Het begin van de bouw van de kerk was in 1872, in 1875 kwam zij gereed en is dus nu 115 jaar oud. Bouwpastoor was pastoor Godschalkx.

De kerk heeft in 1963 een nieuwe toren gekregen, iets lager dan de vorige, maar nog steeds zichtbaar tot ver in de omtrek over Maas en Waal.

De pastorie, gebouwd ook door diezelfde pastoor in 1874 (de totale kosten bedroegen f 4785,40V2).

De pastorie heeft van 1961 tot 1966 aan de eerste kleuterschool, met als hoofdleidster Ad Versteegh uit Kerkdriel, onderdak geboden.

In 1983 is de pastorie gedeeltelijk afgebrand en in 1989 weer hersteld.

2. De Tweede Wereldoorlog is aan Alem niet ongemerkt voorbijgegaan. Bijna heel Alem lag plat.

Als een rots in de branding, maar niet ongedeerd, stond de kerk. Vooral jammer was dat alle gebrandschilderde ramen vernield waren. Op de foto: kerk en omgeving direkt na de Tweede Wereldoorlog.

3. De rooms-katholieke kerk van Alem met de in 1989 gerestaureerde pastorie, reehts van de kerk, die in 1983 afgebrand was, in een vrijwel geheel onveranderde omgeving.

4. In de rooms-katholieke kerk is door orgelbouwer Gradussen uit Winssen achter op het koor in 1880 een orgel gebouwd. Ret was een blaasbalg-orgel, dat bediend werd door aan de achterkant van het orgel een hefboom op en neer te halen. Dit werd meestal gedaan door leerlingen van de hoogste klas van de lagere school. Pas in 1948 werd het orgel elektrisch aangedreven.

Ret orgel is nu honderd tien jaar oud. Op de foto: Piet van Boxtel, de organist van Alem, die ruim zestig jaar, dus bijna de helft van het bestaan van het orgel, organist is geweest.

5. Een ander middelpunt van Alem is ook de lagere school geweest. Voor 1840 moet er een klein gebouwtje gestaan hebben, dat toen verbouwd is. Ret was toen een openbare school, die onder pastoor Brox op 22 november 1924 in een rooms-katholieke school is veranderd.

Op de foto: de rooms-katholieke school in de vorm zoals deze verbouwd was in 1840, maar weer verbouwd in de loop der jaren en gerestaureerd na de Tweede Wereldoorlog, met daarvoor het schoolhuis dat werd bewoond door de "bovenmeesters", de hoofden L. Waardenburg tot 1878; C.l. Sars 1878-1916; lac. Sars 1916-1922; Oorsouw 19221923; Klingen 1923-1944; P. v.d. Sterren 1946-1962 en A. Holtappels 1962-.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek