Ameland in oude ansichten

Ameland in oude ansichten

Auteur
:   J. Bouwman
Gemeente
:   Ameland
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4074-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Ameland in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Het fotoboek "Ameland in oude ansichten" ligt nu voor u. De afbeeldingen erin zijn met opzet in een bepaalde volgorde geplaatst. Elke reis naar dit mooie eiland begint nog steeds in het Friese kustdorp Holwerd. Daar is in de loop der jaren niets in veranderd. Alleen de pieren en de steigers zijn langer en grater geworden en daardoor is de overtocht iets korter en verloopt hij volgens een vast tijdschema. Dat was vroeger niet zoo Toen werd er gevaren op het tij. Dat wil zeggen, er werd rekening mee gehouden wanneer het vloed was. Het water op het wad had dan zijn hoogste stand.

Wanneer men op het eiland aankwam, dan stonden de paard en wagens, en later de bussen, reeds klaar om de passagiers en hun bagage naar een van de vier dorpen te brengen. Was het eindpunt "Duinoord" te Nes, dan kwam men door het dorp Nes zelf, via de Badweg, bij het strand aan. Was het dorp Buren de eindbestemming, ook dan ging de tocht via het dorp Nes naar het oostelijke gedeelte van het eiland. Nog verder naar het oosten toe lag het Oerd, een prachtig stuk natuurgebied. Ook de dorpen Ballum en Hollum waren alleen via het dorp Nes te bereiken. Dan ging de rit westwaarts. Eerst naar het dorp Ballum en vijf kilometer westelijker kwam men in het dorp Hollum terecht, waar ook de vuurtoren van het eiland stond. En zo gaat de reis tegenwoordig nog. Alleen gaat men nu meer om de dorpen heen, vanwege het intensieve autoverkeer. In de volgorde zoals zojuist beschreven, zijn ook de foto's in dit boek geplaatst.

Ameland kende trouwens vroeger meer dorpen. Daar waren de dorpen Blieke en Sier aan de westkant van het eiland. Het laatste huis van Sier is in 1799 weggespoeld. Het dorp Blieke telde in 1760 een dertigtal woningen. Een woning is er slechts van overgebleven en die staat aan de weg die van het dorp Hollum naar de vuurtoren gaat en die nog de naam Blieke draagt. Het huidige dorp Nes heette in het midden van de zestiende eeuw Nes en Duin, terwijl in 1730 bij het oude kerkhof te Nes een dertigtal woningen heeft gestaan. Ten oosten van Buren, waar nu de kooiplaats is, lag in de zeventiende eeuw het dorp Oosthuizen of Swartwolde. Nog verder naar het oosten toe, op het tegenwoordige Oerd, lag nog het dorp Op ten Noord. Niets is er van deze laatste twee dorpen meer over.

Wanneer we nog verder in de tijd teruggaan blijkt, tenminste zo wil de historie, dat Ameland vroeger aan het Friese land heeft vastgezeten. Tot aan de vroege middeleeuwen moet het een geheel zijn geweest. Daarna hebben het opdringende water en enkele grate vloeden van Ameland een eiland gemaakt. Tot in de negentiende eeuw is het eiland zelf bijna steeds in tweeen gedeeld geweest door een slenk, die diep vanuit het wad tussen Ballum en Nes het land indrong. Later is daar de Stuifdijk aangelegd en is er een dijk gekomen op de plaats waar de verkeersweg tussen Nes en Ballum de dijk kruist.

Ameland is het eiland waar, evenals op de andere Waddeneilanden, de vele strandingen van schepen de bewoners nog steeds sterk tot de verbeelding spreken. Zo is er de stranding van de "Malmo" geweest, in 1928, en vlak na de Eerste Wereldoorlog de stranding van de "Liberty Glo", een zogenaamd reliefschip, dat met gaven van Duitsgezinde Amerikanen van Amerika naar Duitsland voer en toen boven Terschelling op een mijn liep. Ret afgeslagen voorschip strandde bij paal 17 op Ameland, waar Terschellinger blazers (vissersmannen) er van alles uit haalden, en het achterschip strandde bij paal 12. Ret verhaal gaat dat er zoveel vaten reuzel en chocolade, kledin g, rallen fluweel, kisten met zeep, handdoeken, corned beef en zijden spek aanspoelden, dat een jonge jutter van veertien jaar met zijn zakken en handen vol etenswaren thuiskwam en een andere jutter zijn oude kleren wegwierp en in het nieuw gestoken in zijn dorp terugkwam. Jaren later liepen de Amelander dames nog in fluwelen kleding, afkomstig van de "Liberty Glo".

Jutten, het inzamelen van langs de vloedlijn aangespoelde waardevolle voorwerpen voor eigen gebruik, was een van de bestaansmogelijkheden van de eilanders. In de achttiende eeuw beleefde Ameland een periode van ongekende welvaart. Veel mannen namen deel aan de walvisvaart. Zo kende het eiland veel grote commandeurs. In de negentiende en begin twintigste eeuw moesten de eilanders het meer

hebben van de veeteelt en de kleine visserij. De periode waaruit in dit boek foto's zijn afgebeeld, is het begin geweest van de grate opkomst van het toerisme, dat vooral na de Tweede Wereldoorlog enorm is toegenomen. Bijna alle Amelanders putten voor een groot gedeelte hier hun inkomsten uit. Was het een tiental jaren terug nog zo dat de toeristen aileen gedurende de zomermaanden over het eiland uitzwermden, nu is het een heel gewoon beeld dat, wanneer men in de winter de oversteek naar Ameland wil maken, de veerboten altijd goed bezet zijn en de oversteek met de auto eerst moet worden besproken. Graag wil ik deze inleiding besluiten met het eerste en het laatste couplet van het Amelander volkslied, in de wetenschap dat u na een bezoek aan dit eiland zeker met de woorden zult instemmen.

Opgeweld uit wier en zand, Gansch ornspoeld door zilte baren, Mage God het steeds bewaren:

Het plekje, rijk aan duin en strand, } bis Het ons zoo lieve Arneland!

Vrienden, waar ge ooit zwerft te land Of op d'ongewisse baren,

Laat der vad'ren deugd niet varen;

'f Weerklinke luid op ouden trant: } bis "Wij hebben lief ons Ameland."

1. Het koninklijke gezin bezocht in 1925 Ameland. Het vertrek vanuit Holwerd is nog steeds voor iedereen het begin van een bezoek aan dit eiland, alleen vindt de afvaart nu niet meer, zoals u hier ziet, plaats vanaf de dijk. Let eens op de prachtige bus als vervoermiddel van toen. Indien u goed kijkt; ziet u op deze foto prins Hendrik en koningin Wilhelmina met naast haar, in het wit gekleed, prinses Juliana.

2. Met dit zeilschip, met twee zwaarden opzij, werden rand 1925 pleziertochtjes gemaakt op de Waddenzee. Achter, bij het roer, ziet u schipper Schregardus uit Paesens staan. Vaak gingen deze tochtjes, aileen in de zomer, richting Enge1smanplaat. De mensen die u hier op "De Zeemeeuw" ziet, waren de badgasten van toen.

F.anleg~teiger. Ne~. (F.meland).

3. Of deze mensen nu .Jialers'' of "brengers" zijn, is niet bekend. Enthousiast zijn ze in ieder geval wel en moed hebben ze ook om zo op de omliggende balken van de steiger naar de fotograaf te gaan staan zwaaien. Deze, nu oude, steiger is aangelegd in 1889, terwijl de foto moet zijn genomen omstreeks 1923. Op de achtergrond ziet u vaag nog de kathoJieke kerk, gelegen tussen Nes en Buren. Op de achtergrond links boven staat de bus de nieuwe passagiers reeds op te wachten.

4. Een van de boten die passagiers van de vaste wal naar Ameland vervoerde was de "Brakzand". Eigenlijk hoorde dit schip thuis op Schiermonnikoog, maar.jarenlang onderhield het, aileen in de zomer, de dienst op Ameland. Op de steiger zelf heeft Eeltje Hofker, met lichte hoed, een druk gesprek met Jacob Wagenaar, de busondernemer, met de pet op. Op de achtergrond, met de handen in de zak, is nog juist Gabe Scheltema te zien, die dagelijks bij de aankomst aanwezig was.

Aankomst de". Boot, Holwerd-Ame/and.

5. De veerboot "Waddenzee" aan de steiger. Dit passagiersschip onderhield vanaf 1921, naast het motorschip "Ameland II", de dienst tussen Holwerd en Ameland. Zeker vijftig jaar lang heeft het zijn best gedaan de passagiers een zo aangenaam mogelijke overtocht te bezorgen. Zelf bewaar ik aan dit schip de meest plezierige herinneringen, zoals aan het donker houten interieur en aan de prachtige houten trap naar beneden. En niet te vergeten aan de w.e. buiten, die men kon betreden door mid del van een schuifdeur aan katrollen. Enkele bekende kapiteins van de "Waddenzee" waren Klaas Jongsma, Teun Matroos en Henny Keyer. Reeds enkele jaren wordt het schip gebruikt voor de zeevisserij vanuit Harlingen.

Bij aankomst der boot. Nes. (Ameland).

??

6. Aan het eind van de pier wachten allerlei vervoermiddelen op hun passagiers. Links ziet u een zogenaamd verdek, een rijtuig dat tach zeker honderd jaar lang het vervoermiddel voor post en passagiers is geweest tussen de verschillende Amelander dorpen. Eigenaar van dit verdek was Jan Stender te Hallum. Aan het eind van de jaren twintig kwamen de auto's in zwang, waarvan u er rechts op de foto enkele ziet afgebeeld. Helemaal op de achtergrond ziet u nag juist een gedeelte van de eerste auto bus.

7. U kijkt nu naar een foto van begin 1929. Deze mannen zijn bezig met de dijkaarileg aan de wadkant. In 1916, dus voordat deze dijk er lag, heeft het water tot in het dorp Nes gestaan. Tien jaar eerder bereikte het water zelfs een peil van een meter, op de plaats waar nu het nieuwe politiebureau staat. Van links naar reehts kijken u op deze foto aan: nummer 4 Dirk Kooiker, nummer 5 Jan Visser, nummer 6 Bote Smid, dan Gerard Romer, Gerard Boelens, Gerben Boelens, Cornelis Adema en Jan Visser.

&. - ...?. - .?

.?...

8. De pier, zoals hij erbij lag in de jaren dertig. Het betreden van de steiger was voor onbevoegden verboden. De slagboom ging pas omhoog wanneer men een kaartje van de rijksveerdienst had gekocht bij het hokje, dat links in het midden van de foto staat afgebeeld. Op de voorgrond helpt Schelte Scheltema de bagage van de nieuwe gasten op zijn wagen .laden. Deze overdekte wagen werd ook wei voor het vrachtvervoer gebruikt. Geheel links op de foto kijkt u naar een auto bus van een van de twee autobusondernemers die het eiland rijk was. Daar waren de ondernemingen van Gerrit Visser te Hollum en van Jacob Wagenaar te Nes, Zelf herinner ik mij nag goed het rood pluchen interieur van de autobussen met de vele spiegels en gordijntjes.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek