Amersfoort in oude ansichten

Amersfoort in oude ansichten

Auteur
:   J.D.H. van der Neut en E.L. Ruitenberg
Gemeente
:   Amersfoort
Provincie
:   Utrecht
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3513-9
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Amersfoort in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Amersfoort

in oude ansichten

].D.H. van der Neut en E.L. Ruitenberg

ZALTBOMMEL

W~OEN

OEKJE

ISBN1 0: 90 288 3513 x ISBNI3: 978 90 288 3513 9

© 1969 Europese Bibliotheek - Zaltbommel

© 2009 Reproductie van de dertiende druk uit 2001.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfihn of op welke andere wijze ook, zander voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Europese Bibliotheek Postbus 49

5300 AA Zaltbommel telefoon: 041 8 5 1 3 144 fax: 0418 515515

e-mail: publisher@eurobib.nl

INLEIDING

De ansichten, die 1ezers en kijkers in dit boekje geboden worden, roepen voor hen het bee1d op van Amersfoort in de jaren 1880 tot 1930. In de 1aatste decennia van de 19de eeuw had Amersfoort zich a1 herste1d van het diepe verval, dat haar in de eerste he1ft van die eeuw kenmerkte. Na een periode van bloei, onder meer te danken aan de tabaksp1anterij en de tabakshande1, had in de Franse tijd, toen deze en andere bronnen van inkomsten verdwenen, de arrnoede haar intrede gedaan. De herwonnen onafhankelijkheid bracht niet het herstel van de vroegere we1vaart. Verandering ten goede kwam er pas in de jaren zestig, nadat Amersfoort door de aan1eg van verschillende spoorlijnen een belangrijk spoorwegknooppunt was geworden en een aantrekkelijke p1aats voor de vestiging van industrieen. De terugkeer van de we1vaart betekende nog niet het einde van de verwaarlozing en de afbraak van het oude stadsschoon, dat het Amersfoort van het begin van de negentiende eeuw nog in ruime mate bezat. Was er in de periode van de verpaupering a1 heel wat gesloopt - kapellen, torens, poor-

ten en wallen - ook tussen 1880 en 1930 werden nog ve1e mooie gebouwen en huizen het slachtoffer van de slopershamer. De nieuwbouw die er voor in de plaats kwam schond menigmaal een monumentale straatwand. A1s er geen burgers waren geweest met oog en hart voor wat vroeger eeuwen ons aan schoons hebben nagelaten en met de vaste wil om dit voor het nageslacht te bewaren, dan had Amersfoort geen Monnikendam, geen Kamperbinnenpoort, geen Koppelpoort en zelfs geen Onze-Lieve-Vrouwetoren meer gehad.

Tot 1900 woonden de Amersfoorters voor het overgrote deel nog "in de stad", dat wil zeggen binnen de buitenste grachtengordel, de beken met de plantsoenen. Alleen wat gegoede burgers woonden in villa's en herenhuizen in het gebied begrensd door de Amhemseweg, de Bergstraten, de Snouckaertlaan en 't Laantje en op het B1ekerseiland. Zij vo1gden het voorbee1d van de bewoners van buitenp1aatsen a1s Randenbroek, Beekenstein, Birkhoven en Puntenburg, die a1 vee1 langer geprofiteerd hadden van Amersfoorts

mooie omgeving. Arbeiderswoningen waren buiten de stad te vinden aan de Soesterweg, in de buurt achter de Kleine Koppel (Het Sasje) en bij de Bisschopsweg (Achter Luiaard). Na de eeuwwisseling kwamen langzaam aan nieuwe wijken tot ontwikkeling. Het Soesterkwartier, het Bergkwartier en het Leusderkwartier boden ruimte aan de steeds groeiende bevolking, aan nieuwe industrieen en aan kazernes voor een zich uitbreidend garnizoen. In verband hiermee werden de woonstraten in de binnenstad steeds meer winkelstraten, hetgeen aanleiding gaf tot diverse verbouwingen, die van esthetisch oogpunt bezien lang niet altijd verbeteringen waren. Hoe dan ook, in de jaren van 1880 tot 1930 begon Amersfoort zich te ontwikkelen van een klein, stil provinciestadje tot de grote, bedrijvige provinciestad van heden.

Een rondwandeling aan de hand van de prentbriefkaarten in dit boekje door het Amersfoort van die dagen laat niet aileen zien hoe het was, maar ook hoeveel er sindsdien alweer veranderd is. Ook laat het iets zien van de Amersfoorters uit die tiid, in hun

werk en hun ontspanning. Dat tot die ontspanning ook het verzenden en het verzamelen van ansichten behoorde en dat er uitgevers waren die wat in de ansicht zagen, onder wie Amersfoorters als G.J. Slothouwer, Jos. P. Hamers, J. Valkhoff, J.H. Ittman en G.G. Veenendaal, maakt het ons mogelijk om deze wandeling te maken.

We beginnen bij de Varkensmarkt met de Onze-LieveVrouwetoren, die ook de meest verstokte Keientrekker toch meer ter harte gaat dan de Kei, doorkruisen de oude binnenstad, omwandelen haar via de singels en de plantsoenen, nemen een kijkje in de straten en lanen die als eerste "buiten de stad" werden aangelegd, bezoeken daarna achtereenvolgens het Soesterkwartier, het Bergkwartier en het Leusderkwartier en nemen afscheid bij het landgoed "Nimmerdor", een naam die ook de "Bruid van d'Eem", zoals Von del Amersfoort noemde, met recht zou kunnen dragen.

1. De Onze-Lieve-Vrouwetoren met de Varkensmarkt rond de eeuwwisseling. Niet aileen voor Amersfoorters de mooiste toren van ons land. Na de blikserninslag van 1804 kreeg de toren een lagere spits met een enkele lantaarn, zoals op deze afbeelding is te zien. Bij de huidige restauratie keerde de oude, hogere spits met dubbe1e 1antaarn terug en nam de haan de p1aats van het "hakmes" in. De voet van de toren is te zien omdat de brouwerij "Het K1averblad" juist is afgebroken. De bestrating bestaat hier nog uit veldkeien, die in 1908 door "kinderhoofdjes" zullen worden vervangen.

De o. s: ». ["oren.

;-mersfoort.

ME

FOOR

o V. Toron

2. Hetzelfde punt enkele jaren later. Een drietal nieuwe panden is gebouwd op de plaats waar "Het Klaverblad" stond. Ter gelegenheid van de troonsbestijging van koningin Wilhelmina (1898) werd op de Varkensmarkt een boom geplant, die later voor het verkeer moest wijken en naar de Van Blankenheimstraat verhuisde. Links van de door een hek beschermde boom de lantaarn, die de verlichting aanzienlijk verbeterde. Lichtvermogen: twaalf waskaarsen van 12 in het Ned. pond. In het huis op de hoek van de Langstraat was de apotheek van Ten Brink en Vermolen gevestigd.

--

~..-

- -

Var eensmarlu

Uit!C. ;-i. J. ~l1.. At..· 74

3. De Varkensmarkt gezien in de richting van de Utrechtschestraat. Rechts - achter de lindebomen - Hotel Muller, voorheen D. Schimmel. In 1904 werd het door brand verwoest. Links een ander logement, "Het Roode Hert". In het midden zien we de Wilhelminaboom van 1898, die later werd verp1aatst naar de Van Blankenheijmstraat. Daar is hij in 1977 doodgegaan.

T -arl.:elll/larkt

".,. ??.??.. e- J

1

4. Op een marktdag, die toen deze prent werd gemaakt samenviel met een nationale feestdag, bood de Varkensmarkt een veellevendigere aanblik. De boeren met hun zwarte, zijden petten en de boerinnen met de Utrechtse muts, varkens, biggen, karren en manden brachten op het plein de echte marktsfeer. In het pand met de klokgevel - achter de lantaarn - kon men terecht voor kruidenierswaren en in- en buitenlandsch gedistilleerd. Gedistilleerd kan men er nu niet meer krijgen maar wel reizen "in- en buitenlandsch".

5. Grote drukte op de Varkensmarkt op 3 mei 1903! Geen marktdag. Geen nationa1e maar wel een locale feestdag. In de vroege morgen was immers de Kei gevonden, die de Amersfoorters in 1661 van de Berg de stad in had den getrokken op initiatief van J onkheer Everard Meyster, die er met zijn vrienden f 3000,- om had verwed, dat hij de Amersfoorters zo gek zou weten te krijgen. Dertien jaar later begroeven de burgers de kei, die hun de spotnaam "Keientrekkers" had bezorgd, In 1897 echter werd een Kei-comite gevormd, dat geld en begon in te zame1en voor opgraving, transport en opstelling van de Kei. Zes jaar later werd hun streven met succes bekroond. Men kon de naam "Keientrekker" weer met ere dragen, a1 ontbrak het toen ook niet aan lieden die er de spot mee dreven. Links op de voorgrond - met bolhoeden - enkele leden van het cornite. Voorzitter was O.G.H. Heldring, secretaris W. Croockewit Wzn., die dezelfde functies bek1eedden in het oudheidkundig genootschap "Flehite". Op de achtergrond de ingang van de Langestraat.

6. Nag een kijkje op de vindplaats van de Kei. De vinder Hendrik de Goede, beter bekend als "Spekkie", wijst met zijn spa de juiste plaats aan. Rechts de Westsingel, links de Langestraat.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek