Arnhem in oude ansichten deel 2

Arnhem in oude ansichten deel 2

Auteur
:   R.S. Dalman
Gemeente
:   Arnhem
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2348-8
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Arnhem in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Bij het verschijnen van deel 1 van het boekje "Arnhem in oude ansichten", in de zomer van 1971, had ik niet kunnen vermoeden dat het succes hiervan z6 groot zou zijn dat medio 1977 reeds een vijfde druk noodzakelijk was. lets van hetgeen ik in mijn voorwoord bij deel 1 schreef, met betrekking tot de nostalgie die in deze tijd hoogtij viert, is dus waar geb1eken.

Toen de uitgever mij dan ook begin 1978 benaderde met het verzoek een tweede deeltje te willen samenstellen, heb ik hieraan onmiddellijk gevolg gegeven. Ik hoop dat dit tweede deeltje een even goed onthaal zal vinden a1s het eerste en dat de 1ezers hieraan evenveel genoegen mogen beleven, als ik had bij het sam enstellen van dit boekje.

Ook bij het tweede deeltje bleek het grootste probleem niet het vinden van de ansichten te zijn, doch de selectie hiervan. In de periode die dit boekje bestrijkt, globaal genom en van 1895 tot 1940, zijn er van een toeristenstad bij uitstek, als Arnhem ook toen al was, vele duizenden verschillende ansichten vervaardigd. Weliswaar zijn hieronder vele afbeeldingen van punten die niet interessant zijn, zoals parken en buitenwijken waarin vrijwel geen enkele verandering is opgetreden, maar aan de andere kant is er ook vrijwel geen andere stad in Nederland te noemen, die in de periode na 1940 z6 sterk is veranderd als Arnhem, waar in de Tweede Wereldoorlog een zeer groot deel

van het oude centrum volle dig werd verwoest en waar de herbouw tevens een volledige vernieuwing van het aangezicht van de oude stad inhield. Ook na deze oorlog is er, vaak rigoreus, met de slopershamer gezwaaid. Ik denk hierbij onder meer aan de wijken Klarendal en de Weerdjes, waarbij de stad opnieuw een face-lift onderging. Ten slotte heeft het verkeer ook vele wijzigingen in het stadsbeeld teweeggebracht. Juist van deze hiervoor genoemde punten zijn er al vele duizenden ansichten in omloop gebracht in de periode die dit boekje wil bestrijken, die stuk voor stuk de moeite waard zijn om eens te worden gepubliceerd. De omvang van dit boekje vereiste even wei een selectie. Tevens zijn er in de loop der jaren diverse andere uitgaven verschenen, die het oude Arnhem in beeld brachten. Waar ik heb getracht te vermijden afbeeldingen op te nemen die reeds in andere uitgaven zijn gepubliceerd, diende de selectie nog strenger te worden toegepast. Ten gevolge hiervan zijn vele aardige ansichten terzijde geschoven, of omdat ze reeds .in een andere uitgave zijn verschenen, of omdat er van een bepaald punt van de stad z6'n grote hoeveelheid aan ansichten was vervaardigd, dat hierdoor een keuze moest worden gedaan, waarbij vele, op zich bijzonder interessante opnamen zijn teruggeschoven. Mogelijk komen zij in de toekomst nog eens in aanmerking te worden ontrukt aan de vergetelheid.

Heb ik mij in het eerste deel beperkt tot de periode

1895-1930, in dit tweede deel - dat overigens geen vervolg is op het eerste deel, maar een gehee1 op zichzelf staande nieuwe uitgave - heb ik ook de jaren dertig opgenomen. De "jongste" ansicht is van 10 mei 1940, desondanks momenteel ook al achtendertig jaar oud. Van diverse lezers die het oude Arnhem nog uit eigen aanschouwing kennen, kwamen verzoeken ansichten uit de jaren dertig op te doen nemen, die een betere aansluiting aan hun herinnering gaven. In beperkte mate heb ik aan die verzoeken gevolg gegeven in dit boekje.

Wat betreft de volgorde van plaatsing, heb ik mij geheel gehouden aan de imaginaire wandeling, die ik ook in het eerste deel heb ingebouwd. In dit tweede deel wordt zoveel mogelijk de route aangehouden, die ik in deel 1 heb gevolgd, waardoor naar mijn mening een betere samenhang ontstaat tussen de diverse afbeeldingen. Dit is tevens gewenst, aangezien de opzet van dit boekje zich helaas niet leende voor het doen opnemen van een plattegrond van de stad van v66r de Tweede Wereldoorlog, iets waarom ook door diverse 1ezers was verzocht. Ik moet die lezers helaas verwijzen naar andere, enigszins identieke uitgaven, waarin wei plattegronden zijn opgenomen. Zij kunnen deze hanteren bij het 1ezen van dit boekje. Bij gebrek aan een plattegrond, heb ik zovee1 mogelijk in de tekst doen uitkomen, hoe de huidige situatie ter plaatse is.

Oak ditmaal zijn aile gepubliceerde ansichten afkomstig uit de eigen collectie. De bronvermelding met betrekking tot de tekst heb ik reeds in grate lijnen in de inleiding bij deel I opgenomen. Ik volsta met hiernaar te verwijzen.

Uit reacties van lezers is mij voorts geb1eken dat een dorre opsornming van aile bewoners of zaken, die in afgebeelde pan den woonden of waren gevestigd, compleet met jaartallen, misschien voor geinteresseerde onderzoekers wel aardig is, maar dat dit de leesbaarheid van het boekje niet bevordert. Ik heb mij derhalve oak op dit punt beperkingen opgelegd in het tweede deel, indachtig het feit dat het boekje in eerste instantie een "kijkboekje" is en de tekst ondergeschikt moet zijn aan de afbeeldingen en beslist niet de pretentie mag hebben hierboven te prevaleren.

De datering van de ansichten is, waar dit mogelijk bleek, exact weergegeven, In de overige gevailen bij benadering, met een marge van hooguit enkele jaren. Ten slotte verzoek ik de lezer ook voor dit deeltje bij voorbaat om clementie ten aanzien van eventuele fouten en onvolledigheden. Niet aile bronnen zijn even betrouwbaar; ook is het vaak uiterst moeilijk gebleken bronnen aan te boren, die een voiledigheid aan gegevens inhielden en moesten de gegevens, vermeld in dit boekje, dikwijls van "her en der" worden gehaald en tot een eenheid samengesmeed.

1. In 1937 was de slogan van de Nederlandse Spoorwegen "Veilig, Vlug, Voordelig". Niet iedereen was kennelijk van het aspect veiligheid overtuigd, gelet op het onderschrift op deze ansicht, die ons de in 1937 gereedgekomen nieuwe uitgang van het station toont. De oude uitgang lag zo'n vijfentwintig meter naar rechts, op deze ansicht niet te zien. Waar de auto staat geparkeerd stond v66r 1937 de sigarenkiosk van de heer Ten Seldam, een klein houten bouwseltje met een spits dak. Links van deze uitgang was een betrekkelijk nauwe doorgang naar de Renssenstraat en de Bovenbergstraat. Het station lag vroeger op een heuvel en men kon vanuit de hal rechtstreeks het eerste perron bereiken. Bij de reconstructie van het Stationsplein, na de oorlog, en bij de bouw van het nieuwe station is de heuvel afgegraven. De sporen bleven evenwel op de oude hoogte, zodat nu eerst vanuit de tunnel een aantal steile trappen moet worden beklommen, eer men hijgend de trein binnen kan stapp en.

Arnhem

Statio~

2. Als we op deze plaats blijven staan en terugkeren in de tijd tot 1895, zien we dit rustieke beeld van de ingang van het station. Een "photographe" was nog iemand voor wie je minstens een paar minuten onbeweeglijk moest poseren. Voor het station zien we een aantal huurkoetsjes, de taxi's uit die dagen. Vee1al stond op dit punt, bij de aankomst van een trein, ook een aantal omnibussen, op paardetramwagens lijkende vervoermiddelen, waarmede men naar de hotels "Du Solei!" en "Des Pays Bas" kon worden gebracht. Links, op de achtergrond, het toenmalige stationspostkantoor en een goederenloods aan de Oude Stationsstraat. Tegenover het stationspostkantoor, bij de bomen, de tuin van hotel "Continental-Terminus". Later kwam hier de nieuwe aanbouw van hotel "Oranje Nassau", te zien op de volgende afbeelding.

3. Hier zien we de nieuwe situatie, zoals deze tot 1945 zou bestaan. In de villa met de piek op het dak, midden op de ansicht, werd het hotel begonnen onder de naam hotel "Continental-Terminus" door de heer Karel Apell (niet te verwarren met Karel Appel! ). In het voorjaar van 1914 nam de heer F. Simon dit hotel over en kreeg het hotel de nieuwe naam: "Oranje Nassau". In 1916 werd de rechts gelegen villa van de heer R. Tissot bij het complex getrokken; in 1918 was ook het linker deel gereedgekomen. Op de voorgrond staat een dame haar handen te wassen in een fonteintje, dat oorspronkelijk als paardendrinkbak was bedoeld. Uiterst links de voorgevel van het stationspostkantoor. Deze ansicht dateert van omstreeks 1925.

4. Een voor oudere Arnhernrners rnogelijk nog herkenbare blik in de eetzaal van hotel "Oranje Nassau", eveneens ornstreeks 1925. In een advertentie uit 1919 werd het hotel onder rneer aldus aangeprezen: Gebouwd in 1914, belangrijk vergroot in 1917. Groot Lommerrijk terras, modern ingericht, electrische personenlift, electrische verlichting, centrale verwarming, electrische wekinrichting, 70 kamers en salons waarvan een gedeelte met stroomend koud- en warm water, 85 bedden. Appartemen ten met prive baden. Eenpersoonskamers van f 2,50 tot f 3,25; tweepersoons van f 6,- tot f 10,-; ontbijt f 1,-; luncheon f 2,50; diners vanaf f 3,50. Ruime fietsenberging; Wilhelmina billards, Restaurant den geheelen dag. Autogarage tegenover het hotel. Prima keuken, voortreffelijke wijnen en andere dranken.

5. Heel wat eenvoudiger zag het aan de noordwestzijde van het Stationsplein gelegen "Hotel de la Station" (wat een fraai Frans! ) emit. De eigenaar was A. Jansen. In het souterrain werd wat bijverdiend in een aldaar gevestigd sigarenwinkeltje. Voorts was hier tijdelijk het bureau voor vreemdelingenverkeer gevestigd. Uiterst reehts op deze ansieht van omstreeks 1898 is een deel te zien van de "Eeursale der Stalhouderij D. de Rijk". Wordt nu te pas en te onpas gebruik gemaakt van Engelse woorden, rond de eeuwwisseling was de Franse taal het top punt van besehaving ... Op de plaats van dit hotel en de aehterbouw werden in 1928 enige winkels gebouwd, a1smede het hotel "Astoria" en onderging hotel "Bristol", dat hieraehter lag, een belangrijke uitbreiding.

6. Hier zien we omstreeks 1920 de achterzijde van hotel "Bristol". De voorzijde van dit hotel was gelegen aan de Bovenbergstraat. Ten gerieve van de treinreizigers had men de hoofdingang van het hotel gesitueerd in de achtertuin, die aan het Stationsplein grensde. De eigenaar van dit hotel was in de jaren dertig de bekende biljartkampioen Jan Dommering, waardoor het hotel ook weI hotel Dommering werd genoemd. Het hotel werd in het laatste oorlogsjaar verwoest. Op dit punt is thans het interlocale autobusstation. Na de oorIog heeft "Bristol" nog enige jaren voortbestaan in de vorm van een cafe-restaurant, gevestigd in de parterre van het westelijk van het nieuwe station gebouwde flatgebouw.

7. Op nummer 11 in de Oude Stationsstraat, vrijwel grenzend aan hotel "Oranje Nassau", treffen we, wanneer we ons met de rug naar het Stationspostkantoor opstellen, hotel "SIuis" aan, een bekend middenklasse hotel, dat na de oorlog bij de reconstructie van het Stationsplein was gedoemd te verdwijnen. In 1920, toen deze opname van het hotel werd gemaakt, was J.J. Uijtenbroek de eigenaar. De achterzijde van het hotel grensde aan de tuinvan de gereformeerde Westerkerk.

8. Op nummer 4, aan de westzijde van het Stationsplein, zien we op deze kaart, omstreeks 1935, hotel "Hiegentlich", waarvan L. v.d. Hal eigenaar was. Voordat het pand werd verbouwd tot hotel, woonde hierin de weduwe W.J.E. Crommelin. Na de verbouwing werd hierin eerst hotel "De Klok" gevestigd. In het aangrenzende pand, rechts, was een bijkantoor gevestigd van de verzekeringsmaatschappij R.V.S. Hier weer naast was het reeds eerder getoonde "Hotel de la Station". In het laatste oorlogsjaar werd de gehele gevelrij verwoest. Ongeveer op dit punt staat mom enteel het flatgebouw links van de ingang van het nieuwe station.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek