Asten in oude ansichten

Asten in oude ansichten

Auteur
:   H.E.F. Berkers
Gemeente
:   Asten
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3329-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Asten in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Aan de hand van 76 oude ansichten en foro's wordt in dit boekje getracht, een aanschouwelijk beeld te geven van de structuur en het aanzien van het dorp Asten en de kerkdorpen Heusden en Ommel in de periode 1880-1930.

In die tijd heeft Asten op velerlei gebied krachtige ontwikkelingen doorgemaakt.

De naam Asten bestaat uit twee substantieven, Aa en sten. Het eerste betekent water-beek-rivier en het tweede steinsteen-slot. Samengevoegd zou het dus kunnen betekenen:

Stenen huis aan de Aa.

Over het ontstaan van de plaats en de eerste bewoners is ons niets bekend. Het document waar de naam Asten het eerst op voorkomt, dateert uit 1212. Paus Innocentius III bekrachtigde toen de koop, door de prelaat van Floreffe gesloten, van een gedeelte del' tienden van Asten, voor het onderhorige huis van Postel. De eerste bekende heel' van Asten was Albert Heel' van Cuijk 1221. Waarschijnlijk is het aanzien del' gemeente sterk aangetast door de grote brand, welke bijna het hele dorp verwoestte op 22 januari 1512. Hij was gesticht door de Geldersen, die het in 1543 onder Maarten van Rossum weer kwamen brandschatten.

Laten we ons nu bezig houden met de periode, die voorafging aan de fotoreportage in dit boekje. Wij citeren daar iets over uit twee oude boeken. Hier voigt een korte samenvatting. .Asten is een zeer schoon en groot dorp in de Meijerij van 's-Hertogenbosch. Het bevat de dorpen Asten en Ommelen, ben evens een 17 tal gehuchten. De gemeente is eene Heerlijkheid, welke eerst in 1462 door Wenceslaus en Johana, Hertog en Hertogin van Brabant uitgegeven werd aan zekere Pieter Cortel. Het dorp Asten bestaat uit eene oppervlakte van 3126 bund. 28 v.r. 95 v.ellen. Er staan 523 huizen bewoond door 598 gezinnen, uitmakende eene bevolking van 3050 inw. (1851). Ommel, Omel of Ommelen telt 35 huizen en ruim 280 inw. De gehele oppervlakte van de gemeente bedraagt ruim 7000 bunder (ha).

Asten, Asthen, door landlieden gemeenlijk Aasten geheeten, is de zetel van een Kantonsgeregt. Het Kanton Asten bevat

de volgende gemeenten; Asten-Budel-Soerendonk-Gastel en Sterksel-Maarheze-LeeRde-Heeze-Someren- Lierop- VlierdenDeurne en Liessel-Bakel en Milheeze.

Bet overgrote deel del' bevolking vindt zijn bestaan in de landbouw. Ook zijn er vele boterkoopers, terwijl er tevens handel in vee gedreven wordt, alsmede in de turf die men uit de Peel haalt, In 1857 bedroeg de opbrengst van de Peel: 101 ton turf van de tweede klas, en 52.420 ton turf van de derde klas. Verder zijn er te Asten 3 bierbrouwerijen (7), waarvan een in 1833 opgericht, 2 leerlooijerijen (4), 1 mechanieke katoendrukkerij (45), 2 blauwververijen (12), I wollenstoffenfabriek (10), 1 touwslagerij (3), I blik- en koperslagerij (1), 3 klompenmakerijen (6), I korenwindmolen (3), 1 korenmout- en schorsmolen (2), 1 grutmolen (I) en 2 paardenoliemolens. (De cijfers tussen haakjes geven het aantal werknemel'S aan.) Tusschen Vlierden en Ommelen drijft de Astensche Aa een watermolen, de Belgerensche molen geheeten. De Gemeente-ontvangsten in 1857 bedroegen f 11.426,91 en de uitgaven f 11.420,45. Het ontvangen boeten-geld van processen bedroeg f 12,35.

De veestapel, waaronder koeien, paarden, trekossen, bokken, geiten, schapen en varkens bedroeg in dat jaar 4220.

Asten is verder de geboorteplaats van de kerkelijke historieschrijvers Henricus v. d. Weijden H631, en Johannes Jacobs t1647, deze laatste was hoogleraar in de wijsbegeerte aan de Hoogeschool te Leuven, alsmede de Latijnse dichter Gerardus Jacobs tI635." Tot zover het Aardrijkskundig Woordenboek del' N ederlanden van A. J. v. d. Aa uit I 839 en 1851 en het Verslag del' Toestand del' Provincie N. Brabant 1858. Vermelden we ook nog de Iiterator Hollidee (A. Rovers) uit de vorige eeuw en Mgr. Den Dubbelden, de eerste Bossche vicaris na het herstel del' kerkelijke hierarchic, die beide in Asten geboren zijn,

De tijd omstreeks 1880 was die van Frencken, de Bluyssens en Ten Haaf. .Burgerneester Frencken, de oudste en langst in functie gebleven burgemeester van Nederland, heeft veel goeds voor Asten gedaan", zoals het programmaboekje uit

1904 vermeldt. En verder: "Zijn hoop lag voor de toekomst in de Peel ... die vale, slechte grond moest uit Asten verwijderd houden: armoede, zware gerneente-lasten en geldgebrek. Of het hem gelukt is! Vraag aan een kind, dat gij hier op straat ontmoet: Waarmede heeft Asten zijn gemeentekas tot een schatkist gemaakt? Gij zult ten antwoord krijgen ... wei met onze Peel en 't grauwe veen. Ja, de Peel is de bron waarmede de jubilaris (Frencken) wonderen heeft kunnen verrichten, getuigen de bouw van de prachtige school op de markt, de school te Ommel, de grote subsidies aan de nieuw te bouwen kerk, de scholen te Liessel en Neerkant, die toch niet onder de gemeente Asten ressorteerden. Zestig jaar was hij Burgemeester, als opvolger van zijn vader, die het van 1812 tot 1844 was."

De peri ode Frencken was niet aileen die van de Peel, maar ook die van de opkomst en uitbreiding der industrie, in tegenstelling tot de omliggende dorpen, waar de industrialisatie veellater tot stand kwam. Veel van dit aUes is te danken aan de Fa. Bluyssen, gesticht in 1828 door Antoon Bluyssen en verder uitgegroeid tot een der grootste in zijn soort van Nederland, met o.a. margarinefabriek, bontweverij, ververij, kuiperijen, koffiebranderij, theepakkerij, kaasmakerij en een groenten- en conservenfabriek. Daarnaast had de fa. Bluyssen eind vorige eeuw 144 eigen winkels in Nederland, Belgie en Engeland. Van de 3 a 400 werknemers waren er 100 uit Asten werkzaam. Ja, Bluyssen was Asten en Asten was Bluyssen. Jan Bluyssen was daarnaast nog lid der Provinciale Staten en zorgde daar voor de belangen van Asten. Zo kreeg Asten een nieuwe school, een geleerde onderwijzer, een nieuwe kerk, een tramverbinding met Helmond, een kazerne der kon. marechaussee en een nieuw postkantoor.

In 1910 vangt de bestuursperiode van burgemeester W. J. M. Wijnen aan. Onder zijn lei ding is Asten heel wat uitgebreid en hebben belangrijke veranderingen ten goede plaats gevonden. De industrie groeide en breidde zich uit met o.a. torenuurwerkenfabriek en kJokkengieterij, haspelarij, brandspuitenfabriek, strohulzenfabrieken, margarine- en oliefabriek, eoop zuivel-

fabriek, tricotagefabriek, ijzergieterij, turfstrooiselfabriek en drukkerijen. In 1921 werd de derde parochie in Heusden opgericht. Stonden er in Heusden in 1910 vier huizen langs de weg Asten-Meijel, in de jaren twintig verrezen hier tientallen boerderijen, een kerk en school.

Door de ontginningen kwamen er tientallen hectare nieuwe landbouwgronden bij.

De bevolking nam in die jaren sterk toe. Asten had in 1857 3187 inwoners, in ]910 3684 en in 1935 6148.

Ook het maatschappelijk en culturele leven in deze peri ode heeft zijn opgang gekend. In ] 924 werd het Wit-Gele Kruis gesticht, er kwamen twee nieuwe scholen bij, er vestigden zich twee nieuwe kloosterordes. In 1894 werd de fanfare St.-Cecilia opgericht (later harmonie), er waren verschillende liedertafels, toneelgezelschappen, een wandel- en een fietsclub, 2 voetbalclubs, 2 gilden, 12 bandboog- en kruisboogschutterijen en het in 1921 opgerichte patroonaatsleven bloeiden weelderig.

Het was een rijk verleden dat van Asten, bewaard gebleven voor de ouderen in mooie herinneringen en voor hen die dit niet beleefd hebben, zijn er foto's en verhalen, die in Asten goed bewaard zijn gebleven.

Heusden is, zoals U zult zien, er wat bekaaid afgekomen. Dit houdt verband met het in een latere periode opbloeiende kerkdorp, die in dit boekje niet behandeld wordt.

Mag ik tot slot een ieder danken, die mij hun verzameling ter copiering afstonden en hielpen bij het verifieren van de verschillende gegevens en het samenstellen van dit boekje, met name wit ik noemen: het Gemeentearchief van Asten, de Bibliotheek van het Provo Noord-Brabants Genootschap, mevr. Leiser-Hamilton, die mij de kostbare aantekeningen van wijlen haar vader, de heer P. Hamilton, ten gebruike heeft afgestaan, de heren Hannes van Doorne, Willem van Goistein Brouwers en Piet van der Zanden.

GIsien

We beginnen onze wandeling door oud-Asten op het Marktplein. waarvan we hier een gedeelte zien. Foto omstreeks 1900. Geheel links Hotel "De Arend" van Jan Verdijsseldonck-Van Hoek. In het midden achter de kiosk het oudc raadhuis; thans staat hier het nieuwe. Vervolgens cafe Jac. Knaapen, die volgens een reklameplaat op de gevel ook een "Handel in natte en droge verfwaren; Spiegel - Vensterglas: en Behangselpapier", had. Later is hier drukkerij en boekbinderij P. J. Schriks gevestigd geweest. Huis rechts was het cafe van Gondeke en Minake Coolen, nu wasserette Linden.

5

6

Een van de oudste foto's van het "oude Raadhuis", nl. uit 1894. De versiering is aangebracht ten gevolge van het gouden burgemeestersfeest en stelt voor: "de rijkdom, die burgemeester G. M. Frencken en met hem heel Asten gehaald heeft uit de Peel". Het raadhuis is gebouwd in 1842 en afgebroken in 1939. Links en rechts van het gebouw heeft men afdaken gemaakt voor de feesten. Op de achtergrond ziet u nog een gedeelte van de oude kerk en toren.

Marittplc-in.

Nogmaals het Marktplein, maar nu richting Nieuwstraat (Emmastraat) in 1905, met links de openbare school. Achter de notenboorn, de zijgevel van de "Noord-Brabantsche Koek-Banket- en Beschuitfabriek De Drie Kronen", van Jean Hoefnagels-Jaspers. Huis met hoge gevel, de winkel van Adr. van Dcursen-Kuypers: daarlangs rechts met houten hoefstal, smederij Willem van Bussel; vervolgens cafe, winkel en bakkerij A. de Louw, nu bakkerij Hoes. Rechts het cafe van Piet Hoefnagels.

7

Op 6 april 1910 werd burgerneester W. J. M. Wijnen, geboren te St.-Oedenrode op 22 september 1880, als burgemeester del' gemeente Asten geinstalleerd. Hier de huldiging op de pui van het oude raadhuis. Tijdens zijn bestuursperiode is er in Asten heel wat tot stand gekomen, we noemen enkel: de open bare gasverlichting in 1910, de ontginning van de woeste Peelgrond, de oprichting van de derde parochie met school te Heusden, de riolering van de bebouwde kom en het aanleggen van nieuwe wegen. Op het bordes v.l.n.r. burgemeester Wijnen. Marechaussee, wethouder A. Driessen en dokter Verhoeven.

ASH

Ope ebar e Sc 001

Een foto van de openbare school, op 2 maart 1922 omgezet in R-K. Bijzondere School, mag in ditboekje zeker niet ontbreken. Dit was tach "de tempel der wijsheid" voor enkele generaties Astenaren. Het eerste schoolhoofd was meester A. F. ten Haaf (1852-192 I) die vanaf de ingebruikneming in 1895 tot aan zijn pensioen in 1921 hoofd der school is geweest. Hij werd op 1 maart 1922 opgevolgd door meester J. M. Hoes, die dit was tot 31 december 1952. In 1963 werd dit prachtige gebouw afgebroken en thans staat hier de supermarkt A. en O.

9

10

De vooruitziende Jan Bluyssen wist in 1879 de raad van Asten te bewegen, als hoofd del' open bare school een leerkracht te benoernen, die naast de hoofdakte ook L.O. wiskundc-Frans-Duits en Engels bezat: zon meester was de heel' Ten Haaf. U ziet hem hier temidden van zijn leerlingen: o.a. J. Vorstermans, L. v. Deursen, J. Simons, C. Pontenagel, L. Linden, M. Bos, A. Leenen en J. Pontenagel achter de openbare school op 25 juli 1907.

Asten

Huitt-Kleine Kerislr ?? t

Zo zag de Kleine Kerkstraat (Marktstraat) er uit in 1910, met links achtereenvolgens: cafe Piet Hoefriagels, Driek Eijsbouts, schoenmaker Sprenkels, Jan "Butter", molenaar bij Gitzels en bakkerij van Tona Schellings. Andere zijde: hotel "de Arend", cafe en kuiperij van Drika van Hoek en cafe van Piet van Bussel.

11

12

Op kermisdonderdag werden er te Asten in 1908 "Groote Volksfeesten" gehouden. zoals: broodje-happen. koekslaan. zaklopen, tonsteken, blazen-trappen, rookwedstrijd, drie-benen-lopen enz. U ziet hier een vrolijk gezelschap in de Korte Kerkstraat, nu Marktstraat, na afloop van de feesten met o.a. Nel Eijsbouts, Piet Hoefnagels. Graard Verdonschot, Johan Hoefnagels, Brosie Bakens, Bert van Bussel, Guusje Driessen. Betje Ceelen, Toon Vuchts, Noud Ribbets, Antoon Brouwers. Johan van Bussel, Antoon Leenen, Willem van Gorp. Sjefke van Weert en Jantje Eijsbouts.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek