Avenhorn, Grosthuizen en Scharwoude in oude ansichten deel 1

Avenhorn, Grosthuizen en Scharwoude in oude ansichten deel 1

Auteur
:   D. Schuijtemaker
Gemeente
:   Wester-Koggenland
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3479-8
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Avenhorn, Grosthuizen en Scharwoude in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

In de dijkverstoeling van 1319 lezen we over de Veenhoopskogge, geheten naar de Veenhoop, dit wil zeggen: Berchout, Lutkedrecht, Groet-Oisthusen, Scharwout, Oudendijck, Beets en Oist-Mizen, "een land van kranker waarde". In de veertiende eeuw waren Berchout en Groet-Oisthusen en Scaderwout al kerkdorpen, terwijl de omliggende dorpen, zelfs Room, nog maar onbelangrijke gehuchten waren. In het noorden van de Beemster maakte de Westfriesche dijk een hoek (horn), welke a1s haven goede diensten bewees. Avenhom was aileen de naam van het gekromde stuk dijk tussen de Slimdijk en de Walingsdijk. Als dorp bestond het rond 1300 nog met. Tussen Avenhorn en het dorp Berkhout lag een gehucht met de naam Lutkedrecht met daarachter de Lutkedrechterkochen (land tussen Hoorn en Walingsdijk).

De naam Avenhorn kwam reeds in een geschrift van 1319 voor, maar "voor de hoek van den diick". Daarnaar is later ook het dorp zelf geheten. In een informatie van de verponding van 1494 heet het "avenhorn", in die van 1514 "Avenhorn alias Lutkedrecht".

De Westfriesche dijk tussen Hoorn en Schardam was destijds een rechte dijk. Scharwoude lag daardoor ver-

der in zee. Op een kaart van rond 13 00 kan men zien hoe West-Friesland een eiland binnen een ringdijk was. Tussen West-Friesland en de Zeevank stond de Beemster in open verbinding met de zee. Hierdoor sloegen bij het wisselen van de getijden, stukken van het aan de Beemster grenzende land af. Deze brede watermond heette "Scar" of "Seader". Ten noorden van de Scar lag een zeer houtrijk gebied, vandaar de naam Scaderwout (Scharwoude).

De gemeente dateert in zijn huidige vorm van 1854 en is samengesteld uit de v66r die tijd zelfstandige dorpen Scharwoude, Grosthuizen en Avenhorn. Deze "drieeenheid", welke er een is van administratieve betekenis, was er op niet vrijwillige basis ook al geweest in de jaren 1803 tot 1845. In 1845 kreeg men van het provinciaal bestuur toestemming om de drie dorpen hun zelfstandigheid terug te geven en ieder voor zich hun burgemeester, wethouders en raadsleden te laten kiezen. Na negen jaar aandringen op hereniging door Gedeputeerde Staten werd op 31 mei van het jaar 1854 de samenvoeging een definitief feit.

Ret karakter van de drie dorpen was vroeger heel verschill end en nog steeds kunnen we deze karakterverschillen hier en daar opmerken. We vonden in Schar-

woude een yolk van vissers, dijkwerkers en kleine boeren. Een yolk, zeer op zijn vrijheid gesteld en zichzelf reddend zolang het kon. "Klein Turkije" was wel een bijnaam voor dit ogenschijn1ijk vriendelijke dorpje aan de zee. Deze bijnaam steunt op de hebbelijkheid van het jonge Scharwouder volkje, om er op los te slaan als hen iets in de weg gelegd werd. Nu zien we van de visserij niets meer. Er voor in de plaats kwamen veel sportvissers, die graag aan de zeekant hun hengel uitgooien. De grootste bedrijvigheid in Scharwoude wordt nu veroorzaakt door het wegenbouwbedrijf van de firma Ooms. Zijn dit de vroegere dijkwerkers? Dit bedrijf werd gesticht door Jan Ooms Pieterszoon, wiens vader een telg was uit het Scharwouder slagersgezin van Jan Ooms.

Grosthuizen droeg en draagt nog steeds een uitgesproken agrarisch karakter. Ret is er ruimer bebouwd, er is meer groen, het is er rustiger, al kunnen we volstrekt niet zeggen, dat het er stil in de betekenis van weinig actief is. De boeren- en tuindersbedrijven getuigen van een bij de pinken zijn. Uitgelezen koppels runderen en fokschapen begrazen zomers de landerijen, die van een uitstekende kwaliteit zijn. Flinke, vakbekwame tuinders wisten hun bakens op tijd te

verzetten en telen nu, in plaats van kool en bieten, liever tulpen, welke in het vooriaar in het landschap voor enkele dagen kleurrijke vergezichten opleveren. In het oude Avenhorn (nu 't Hoog, Ret West en Jaagweg) zullen we een sfeer aantreffen, welke men er al enige honderden jaren geleden ook ervaren kon; bedrijvigheid van handel, transport en alles wat daar omheen nodig is. De ligging van Avenhorn met uitvalswegen naar alle windstreken dwingt tot deze bedriivigheid, De groenteveiling "Avenhorn en Omstreken" is het hart van het dorp. Ret transportwezen heeft altijd al een grote plaats ingenomen in dit dorp, De geveilde produkten, maar ook andere goederen, worden door Avenhorner transportbedrijven tot ver over de Nederlandse grenzen gebracht.

Ret karakter van elk van de drie dorpen zal zich door allerlei invloeden natuurlijk wijzigen. De tijd staat ook in Avenhorn niet stil. Ret is echter een menselijke eigenschap om met enige weemoed terug te denken aan hoe het allemaal is geweest. Men bedenke wel dat we ons niet bij het zien van oude foto's mogen inbeelden dat de vroegere tijden betere tijden ziin geweest. "Een tijd is zo goed als men hem zelf maakt".

1. We beginnen onze wandeling door de gemeente Avenhorn aan de hand van oude ansichten en foto's in het uiterste westen van het dorp. We zien hier het eind van het West in 1930 met in de verte de bocht bij het sluisje, de grens met Berkhout. Het huisje links was dat van Gerrit Koning. Vrouw Koning maakt aan haar poortje een praatje met de juist passerende vrouw van Dirk Smal, schilder te A venhorn. Op deze plaats staat nu de smederij van Lenting.

2. We zijn hier op het Zeugepad in 1926. Nu heet dat Julianastraat. De oude houten boerderij op de hoek van dit pad en het West was van Arie Vreker. Hij had een klompvoet en door die handicap was hij genoodzaakt zich op krukken of met een hondekar te verplaatsen. Hij was de schoeneflik van het West. Door een luikje in het geteerde schot van het huis reikten zijn klanten hem hun te repareren schoenen aan of ontvingen tegen betaling door het luikje hun schoeisel terug. Het jongetje in de kar is Arie Kunst, de huidige aannemer.

3. Het West in 1913 ter hoogte van het schildersbedrijf van Herke Bakker, nu C. BoI. Bij de jongetjes zien we Joh Bels. Rechts staat het in 1906 gebouwde huis van dokter Geel; nu woont daar dokter Van der Hoeve.

Oroete uit Avehhol'n·

4. Dit is het West in de riehting van het Hoog, op ongeveer dezelfde plaats als de vorige foto genomen in 1916. Inmiddels is er een bovengronds elektrieiteitsnet aangelegd. De praehtige iepen zijn nu gerooid. In de verte, aan de Walingsdijk, staat het hoge transformatorgebouwtje, dat in 1969 werd gesloopt, Rechts voor zien we het groene houten huis van Piet Mantel. Hij was een van de eerste bollenkwekers van Avenhom.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek