Avenhorn, Grosthuizen en Scharwoude in oude ansichten deel 2

Avenhorn, Grosthuizen en Scharwoude in oude ansichten deel 2

Auteur
:   D. Schuijtemaker
Gemeente
:   Wester-Koggenland
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1654-1
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Avenhorn, Grosthuizen en Scharwoude in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Een tweede deeltje in de serie "in oude ansichten" van de kleine dorpen Avenhorn, Grosthuizen en Scharwoude samenstellen en dan niet in herhalingen vervallen, is een niet eenvoudige opdracht.

Het eerste deeltje verscheen in 1974. Sindsdien veranderde er wel het een en ander. De reconstructie van de dorpsstraat van Grosthuizen kwam tot stand en veranderde het dorp in niet geringe mate. Slootjes werden vergraven of gedempt. Voorerf jes werden verkleind en hekken en poorten veranderden of verd wenen. In het centrum kwam, heel stads, een trottoir. Een geheel nieuwe bermbeplanting van fraaie iepen siert het lange asfaltlint dat van oost naar west door het dorp slingert. Veel huizen werden veranderd of geheel vernieuwd en het voormalige raadhuis kreeg een andere bestemming. Het dorp behield gelukkig veel van haar charme, mede door het feit dat van overheidswege werd beslist dat het agrarische karakter ervan moet worden behouden. Dit zelfde kunnen we jammer genoeg van Scharwoude niet zeggen. Het drukke verkeer, dat zich dagelijks door het kleine dorp perst, en het zeer verminkte gedeelte dat er geworden is van het stuk dorpsstraat ten oosten van de spoorwegovergang, maken dat we er de IJsselmeerdijk weer opzoeken om ons even in het Scharwoude van vroeger te wanen. Van Avenhorn kunnen we zeggen dat Het Hoog veel van haar gezelligheid heeft verloren en dat het West, juist door een dichtere bebouwing,

aan charme heeft gewonnen. Ook hier werkt het drukke doorgaande verkeer belemmerend op de gezelligheid. De nieuwbouwwijken van Scharwoude en van Avenhorn wil ik in dit verband geheel buiten beschouwing laten. Beide wijken zijn aardig gesitueerd en het is helemaal niet ondenkbaar dat bepaalde dorpse centrumfuncties in de toekomst door deze nieuwe wijken worden overgenomen. Een centrumverplaatsing kwam immers spontaan al eerder tot stand. Het maatschappelijke en economische middelpunt van Scharwoude lag voor de aanleg van de Jaagvaart en de Zesstedenweg toch ook langs de zeedijk? Later werd het pad naar Grosthuizen het belangrijkste deel van het dorp. Men kon zich vanaf de zeventiende eeuw langs trekvaart en Zesstedenweg gemakkelijker naar andere delen van Noord-Holland begeven. De centrumfunctie van Het Hoog in Avenhorn heeft ook maar ruim drieen-een-halve eeuw geduurd, daarvoor vond men het belangrijkste dorpsgebeuren rond de kerk in het West. Daar vond men naast de kerk het rechtshuisje of raadhuisje met erbij, waarschijnlijk eronder, het schooltje. We weten dat er drie geslachten Klaas Leeuw schoolmeester zijn geweest. Een van hen werd in 1795, toen de drie dorpen onder de Franse overheid tot één gemeente samengevoegd werden, gemeentesecretaris onder burgemeester Jan Pan.

Hoe uiteenlopend de karakters der drie dorpen onderling ook geweest mogen zijn en ten dele nog zijn, hoe

ze ook ieder voor hun zelfstandigheid hebben gestreden, hoe ze nog steeds moeilijk samen iets tot stand brengen, een genealogische binding tussen de gezaghebbende families was er echter altijd wel. De burgemeestersgeslachten Bakker, Spaans, Wijdenes Spaans, De Groot, Winder, Dieles, Ploeger, Schuijtemaker en Schuitemaker waren allen zeer verwant en men mag aannemen dat zij elkaar zowel hun huwbare kinderen als de belangrijkste ambten toespeelden.

Binnenkort zal een ruilverkaveling de polders Beschoot en Westerkogge ingrijpend gaan herinrichten. Men mag goede hoop hebben dat deze ingrijping een gunstig resultaat heeft op de leefbaarheid van de drie dorpen, in het bijzonder voor haar agrarische bevolking, die nog tot in lengte van jaren hier een goed bestaan hoopt te vinden. Voor zulke ingrijpende veranderingen zijn de Avenhorners, de Grosthuizenaren en de Scharwouders nooit bang geweest. Lazen we niet in 1319 dat het land er "van kranker waarde" was en zo slecht dat de bevolking er vrijgesteld was van 's lands belastingen? Ons herinneren daaraan nog de vele "daliegaten", die juist in de landerijen van Beschoot en Westerkogge en de Noord-Beemster (voor 1600 ook Avenhorns) voorkomen. Putten, die zijn gegraven door de dikke, zure veenlaag heen om de kalkhoudende klei naar boven te brengen, opdat deze kon worden vermengd met het veen, om zo nog enige vruchtbaarheid te krijgen. Vanaf die tijd tot in

de achttiende eeuw was men bezig de dikke veenlaag af te steken om de turf te kunnen verstoken en als brandstof te kunnen verkopen. Eenmaal afgeveend, kreeg het land opeens een veel hogere waarde en het behoort nu tot de beste gronden van Noord-Holland. Een tweede enorme ingreep op het landschap bij onze dorpen was de droogmaking van de Beemster in de zeventiende eeuw. Doordat de zuidwester stormen ook bij Avenhorn (het zuideinde) grote stukken veen wegsloegen en het Beemstermeer steeds groter werd, verdwenen daar de boerenbedrijf jes en kwamen visserlui daarvoor in de plaats. Van dat zuideinderland bleef ten slotte alleen nog het Troontje over; het eiland tussen Haven, Alkmaarse Trekvaart en Beernsterringvaart. Nog een voor de dorpelingen ingrijpende verandering vond in het laatst van de negentiende en in het begin van de twintigste eeuw plaats, toen grote delen van ons grasland werden veranderd in tuinbouwgrond voor de teelt van grove groenten. Malaise in de boerenstand noopte vele families tot deze ingreep.

Om u na veranderingen de vroegere toestanden te kunnen herinneren, wil dit boekje met oude foto's een beetje helpen. Ik hoop dat u er veel genoegen aan zult beleven.

D. Schuijtemaker

1. Op dezelfde manier als in deel I van de serie Avenhornse foto's, maken we een wandeling van west naar oost door onze drie dorpen. In 1926 werd deze foto gemaakt van het boerderijtje op de hoek van het Zeugepad, nu de Julianastraat. Dit type houten, rietgedekte stolpjes kwam in West-Friesland heel veel voor. De zeventiende- en achttiende-eeuwse "lage wanden" of "wegen" waren meestal zwart geteerd, terwijl de voorgevel in groene kleuren geverfd was. Arie Vreker woonde erin. Op krukken loopt hij hier op het Zeugepad. Het vroeg twintigste-eeuwse ijzeren hekje staat voor het andere hoekhuis. Daar woonde wethouder C. Laan.

2. Deze foto werd in 1959 genomen van hetzelfde pad, dat toen al Julianastraat heette. De gemeente had er juist vier "grotegezinswoningen" laten bouwen. De eerste families die er in woonden waren Piet Kuiper, Tinus Bakker, Gerrit Floris en "Koos" Kooijenga. In de verte zien we het eerste heiwerk van de Bernhardstraat.

}{uenhorn

3. Een prachtig, heel oud beeld van het West, nog zonder verkeer, nog zonder bovengronds elektrisch net en nog zonder waterleiding (circa 1900). Wat een keurige erf- en slootafscheidingen! De boerderij rechts, achter de sloot, is die van de familie Bakker (burgemeestersfamilie). Later woonde er een andere familie Bakker en de boerderij heette toen "Op Hoop van Zegen". Nu wordt die oude boerderij bewoond door de familie Breekveldt en heet "De Tweespalt". Het grote huis links is bakkerij Pater.

4. Een schoolfoto van 1921. Meester Leclercq is juist met pensioen gegaan en het schoolhuis staat leeg. Juffrouw Sjoers zien we links en de tijdelijke onderwijzeres juffrouw Demmendaal staat rechts achter de kinderen. We zien, zittend: Jan Vink, Cor Kromheer, Cor Metselaar, Klaas Krornheer, Piet Spaans, Jaap v.d. Meulen en Gerrit Spaans. Staand: Wimpie en Riek Vissia, Sjaan Kolkrnan, Piet Veerman, Dirk Spruijt, Simon Koppes, Siem Reijnders, Wim Bakker, Dirk Hellingman, J oh. Spaans, J anny Kolkman, Dieuw Vorst, Janny Koppes, Bets Spaans, Nel Spaans, Trien Veerman, Nel Hes, Suze Belkom, Alie Kramer en Nel Salm.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek