Axel in oude ansichten deel 2

Axel in oude ansichten deel 2

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:   Axel
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1176-8
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Axel in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

In de loop van de jaren is er over de stad Axel nogal het een en ander gepubliceerd. Het zou te ver voeren om alle destijds verschenen boeken, boekjes en verdere geschriften in deze inleiding te vermelden, maar enkele willen we toch noemen. Zo verscheen in 1788 de "Historie en Costumen van Axel" door dominee J. Scharp, destijds hervormd predikant in Axel (1780-1788). Verder noemen we het in november 1944 door J.D. Freekenhorst geschreven werkje, getiteld "Bange dagen 1940. De oorlogsgebeurtenissen te Axel en naaste omgeving." Vervolgens verscheen in 1949 "De strijd om Axel1944", door kolonel Z.M. Szydlowski D.S.O., waarin de Poolse schrijver de oorlogsgebeurtenissen te Axel en naaste omgeving beschrijft. Beide laatste boekjes werden uitgegeven door de firma J.C. Vink B.V. te Axel. In 1966 verscheen van de hand van dr. J. Wesseling "De geschiedenis van Axel". Een lijvig boekwerk, dat door J. Niemeijer uit Groningen werd uitgegeven. In 1969 verscheen "Axel 1944-1969", een overzicht van de jongste vijfentwintig jaar van Axels geschiedenis, samengesteld in opdracht van het gemeentebestuur ter gelegenheid van de vijfentwintigste herdenking van de bevrijding van Axel op 19 september 1944. Het tweede gedeelte van dit fraaie boekje heeft als titel "Axel in Beeld" en is een fotoreportage van Axel anno 1969 met vergelijkingen en contrasten met het Axel van voor de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). In de redactiecommissie hadden vier Axelaars zitting, te weten de heren D.J. Oggel, J.R. de Jonge, J.C. Vink en P.G. van den Bosse. De eindredactie was in handen van de heer J.c. Vink. In 1972 verscheen het platenboekje "Axel in oude ansichten", samengesteld door P.G. van den

Bosse, D.J. Ogge1 en C. Smies. Dit leuke platenboekje, waarin ook enkele afbeeldingen voorkomen van de voormalige gemeenten Koewacht, Overslag en Zuiddorpe, werd in 1972 uitgegeven door de Europese Bibliotheek te Zaltbommel, in opdracht van "De Zeeuwsche Boekhandel" te Zierikzee evenals in 1973 "Kent u ze nog ... de Axelaars", door P.G. van den Bosse.

Na 1 oktober 1869 heeft, na de vanouds bekende brief, de briefkaart zich vanuit Oostenrijk een plaats veroverd in onze samenleving. Al vrij spoedig kwam men ertoe die van een foto of tekening te voorzien en op die manier is de prentbriefkaart geboren. Op internationaal niveau (Wereldpostvereniging) werd destijds het een en ander geregeld, bijvoorbeeld de portokosten. In de beginperiode van de ansichtkaart was de minimum porto slechts een halve cent. Later één cent, anderhalve cent, twee cent enzovoort. Er werden allerlei afdrukken in dit platenboekje opgenomen van diverse ansichtkaarten, waarop verschillende postzegels geplakt waren van geringe waarde.

Op de nieuwe prentbriefkaart (later ansichtkaart genoemd) werden allerlei voorstellingen uitgebracht. De voor de samensteller belangrijkste is wel de topografische, het stads- of dorpsgezicht. Het duurde echter tot 1890, voordat deze ansichtkaarten in Nederland in de handel kwamen. De drukkerij Zalsman te Kampen was de eerste die een stadsgezicht het licht deed zien. (Dat was in l895! ) Aan de verzameling van deze kaarten is men toen direct begonnen. Goed en zorgvuldig opgeborgen in albums, kan men er steeds van genieten. Het kost echter wel erg veel moeite om verzonden kaarten later weer in de plaats van herkomst terug te brengen!

Axel als voorbeeld nemende, zijn ze van hieruit naar alle windstreken verspreid. Gelukkig zijn er diverse mogelijkheden om, bijvoorbeeld door middel van ruiling met gelijkgestemde verzamelaars in andere plaatsen, het beoogde doel te bereiken. Dat is in de eerste plaats: alle kaarten met onze goede stad Axel als onderwerp hier terug te krijgen, om vervolgens anderen, zowel in als buiten Axel, ervan te laten genieten. Echter, het steeds van hand tot hand gaan van deze meestal zeer waardevolle oude ansichten is ongewenst en komt een en ander dan ook niet ten goede. Daarom is het een prettige zaak dat er platenboekjes als deze kunnen worden samengesteld! En tevens een fijne ervaring dat er mensen zijn die vroeger aantekeningen hebben gemaakt van wat ze destijds omzich heen zagen gebeuren. In de begeleidende teksten onder de plaatjes is dat vermeld. Het kan zijn dat een en ander niet precies volledig vermeld is, hetgeen uit de aard der zaak een gevolg is van de beperkte plaatsruimte onder de plaatjes. Voor de samensteller was het een hele opgave om in een zo kort mogelijke ruimte zo volledig mogelijk te zijn. Daar, waar geen afdruk van "echte ansichten" gemaakt is, werd van een foto gebruik gemaakt. Erg belangrijk zijn ook de mensen van toen, van wie velen bij name genoemd worden en die in de herinnering van de Axelaars voortleven. Een aantal van hen zult u in dit platenboekje afgebeeld zien.

Kortom, een brok historie over Axel, dat ongeveer begint rond de eeuwwisseling en eindigt bij de jaren vijftig, waarbij de samensteller echt niet op een jaartje ziet. Er zijn enkele uitschieters bij, zowel van voor 1900 als erna. Met het thans verschenen boekwerkje

"Axel in oude ansichten deel 2" is het aantal uitgaven over Axel weer met één vermeerderd. Mede door de vooruitziende blik van de opdrachtgever, de heer C. Pols van "De Zeeuwsche Boekhandel" te Zierikzee, kan veel van het oude, vertrouwde uit Axel voor het nageslacht bewaard blijven.

Het zal de inwoners van Axel duidelijk zijn dat we bij het samenstellen van dit platenboekje over Axel een bepaalde volgorde in acht hebben genomen. Niet alleen de oude stadsgezichten, doch vooral ook de mensen van vroeger, die op vele plaatjes voorkomen, spreken dan ook bijzonder aan! Juist voor "de mensen van toen" blijkt her en der erg veel belangstelling te bestaan. Niet alleen de ouderen, maar ook de jeugd wil graag nog eens zien, hoe men er vroeger uitzag. Veel van het oude verleden wordt in dit tweede deeltje over Axel tentoongesteld. De samensteller heeft er naar gestreefd geen doublures op te nemen met betrekking tot het eerste deeltje over Axel. Wel komen er in dit tweede deeltje opnamen voor van het vroegere Axel, doch steeds vanuit een andere gezichtshoek. Zoals de samensteller reeds opmerkte, is hij zich er volkomen van bewust niet volledig te zijn geweest vanwege de beperkte plaatsruimte onder de plaatjes.

Moge dit tweede platenboekje "Axel in oude ansichten" een aangename herinnering zijn en blijven aan de jaren die nimmer weer keren, maar waaraan de herinnering blijft. Ten slotte wil de samensteller u allen niet alleen veel lees-, maar ook veel kijkgenot toewensen op onze rondwandeling door het Axel uit grootvaders tijd, waarmee we thans gaan beginnen.

1. Op dit eerste plaatje zien we het wapen van Axel, waarvan de beschrijving als volgt luidt. Dit wapen dateert van 31 juli 1817. Parti: waarvan het eerste deel coupé, het bovenste van sabel, beladen met een halve klimmende leeuw van zilver, het onderste deel van goud, beladen met een chevron van keel en verzeld van drie sleutels van lazuur, staande twee en een; het tweede van goud, beladen met twee door een keper van keel aan elkander gehechte sleutels van lazuur, verzeld van twee sint-jacobsschelpen van zilver, het schild met een kroon van vijf fleurons, alles van goud.

2. Tempora mutantur, nos est mutamur in illis. Deze Latijnse spreuk betekent het volgende: de tijden veranderen en wij met hen. Met de herindeling van de gemeenten in Oost-Zeeuws-Vlaanderen op 1 april 1970, werd de nieuwe gemeente Axel gevormd, bestaande uit het grondgebied van de voormalige gemeenten Axel, Koewacht, Zuiddorpe en Overslag. Alvorens met onze rondgang door het Axel uit grootvaders tijd te beginnen, gaan we eerst even de omgeving van deze Zeeuwsvlaamse plaats verkennen. Het grondgebied van de gemeente Axel van voor de herindeling werd ten noorden begrensd door het grondgebied van Terneuzen en Zaamslag, ten oosten door het grondgebied van Vogelwaarde en Sint-Jansteen, ten zuiden door het grondgebied van Koewacht, Zuiddorpe en Westdorpe en ten westen door het grondgebied van Westdorpe en Terneuzen. Het grondgebied van de gemeente Axel had een oppervlakte van 4335 bunder, terwijl er 2550 inwoners waren.

3. We willen onze rondgang door het Axel uit grootvaders tijd beginnen op de buurtschap Spui. Door de jaren heen hebben er heel wat verschuivingen plaatsgevonden wat betreft post en telefoon. Het buurtschap Spui hoorde gedeeltelijk bij Terneuzen, gedeeltelijk bij Zaamslag en gedeeltelijk bij Axel. Op deze foto zien we het café-logement van A. Cortvriendt, nu nog een van de schaarse winkeltjes die de buurtschap rijk is.

----_ ...

====-==-::::::.-

4. Ook vindt men op Spui nog een mooie witte bergmolen. Hij werd daar in 1807 gebouwd voor rekening van Ant. Fr. van Kerkhoven. Latere eigenaars waren Piet van Wijck en D. van Zuyen, afkomstig uit Haamstede (omstreeks 1820), die opgevolgd werd door Klaas van Zuyen. Nadat de gezusters Lutein de molen lange tijd beheerd hadden nadat de molen door twee broers Van Dixhoorn werd geëxploiteerd, kwam deze ten slotte in handen van de gemeente Axel. Na de herindeling van de gemeenten op 1 apri11970 ressorteert deze korenmolen, van het type grondzeiler, onder de gemeente Terneuzen. Molenrestaurateur M. van Wee1e uit Krabbendijke heeft deze molen in twee jaar tijds volledig gerestaureerd. Dit goed onderhouden molentje maalt nog elke zaterdagmiddag. Het is dan ook voor belangstellenden te bezichtigen.

5. Op dit plaatje zien we de in 1893 opgerichte christelijke school van Spui. Het eerste verzoekschrift om een school te bouwen werd in 1845 gericht aan de gemeente Axel, maar werd afgewezen. Na in hoger beroep te zijn gegaan bij Gedeputeerde Staten van Zeeland, wat helaas ook niets opleverde, werd vele jaren later, in 1893, door de buurtschap Spui zelf een school gesticht.

6. Van de leerlingen van de klassen 2 en 3a van de christelijke school uit de buurtschap Spui werd in 1929 deze foto gemaakt. Op de bovenste rij poseren voor het schoolgebouw, van links naar rechts: Piet de Zeeuw, Chris Dieleman, Guiljam Dees, Reinier Dieleman, Marien Bakker, Jan Buijze, Chris Hollebek, Krijn de Braak, Jan de Putter, Johan Witte, Jas van Doeselaar, Bram Haak, Bram van Wijk, Jan Dieleman en meester L. Hamelink. Op de middelste rij kijken ons, van links naar rechts, aan: Gillis Faas, Janneke Ver schelling, Suus de Pooter, Corrie Michielsen, Pietje Hamelink, Krina Hollebek, Dina Witte, Mietje Jansen, Kee Riemens, Truitje Hamelink, Kee de Feijter, Tanne Verschelling, Leent je van Alten en Kee Schuitvlot. Op de onderste rij zitten, eveneens van links naar rechts: Arjaan de Kraker, Jacomina Bakker, Anna Cortvriendt, Janna Boeije, Pietje Verschelling, Coba Bakker, Suus Hamelink, Stiene Hamelink, Kaatje van Drongelen, Saartje van Drongelen, Ko Boeije en Jas Hamelink. Coba Bakker houdt de traditionele lei vast met het opschrift: Chr. Sch. Spui. 2 en 3a.

7. Op dit plaatje staan de "regelingscommissie" en het onderwijzend personeel, gefotografeerd ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan van de christelijke school te Spui. Staande poseren, van links naar rechts: P. van Fraayenhove, C. Boeije, juffrouw J. van de Ree, J.c. Verhoef en R.C. Boeije. Voor het tafeltje zitten, eveneens van links naar rechts: J. de Visser, J. Koster, S. van Ham, juffrouw N.H. van der Welle en F. Dieleman.

ZEEUWSCH VLAAMSCHE KLEEpERDRACHT

8. We richten nu onze schreden richting Axel en over de Vaartwijk komend, zien we dit gezellige buurpraatje. Op dit plaatje herkennen we, van links naar rechts, de volgende personen: Janneke IJsebaert, Jane (Adriana) Dieleman en Miete Wieland, alle drie gekleed in de helaas steeds meer en meer verdwijnende Axelse klederdracht. Rechts op de foto zien we de toen in gebruik zijnde wit-groen geverfde "teeltuin", waarop men de emmers te drogen legde. De laatste bewoner was een kunstschilder. Omstreeks 1970 werd dit kokkerolletje helaas afgebroken, waarmee een stukje oud-Axel verdween.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek