Baarland en Oudelande in oude ansichten

Baarland en Oudelande in oude ansichten

Auteur
:   L. Evertse
Gemeente
:   Borsele
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0225-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Baarland en Oudelande in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

In de reeks "in oude ansichten" wordt thans een deeltje gewijd aan de dorpen Oudelande en Baarland. Waarom niet een apart boekje voor elk dorp, vraagt u misschien? Het antwoord kan kort zijn: gewoon uit zakelijke overwegingen; het inwonertal is te gering om een lonende oplage voor elk dorp mogelijk te maken. Behalve een gering aantal inwoners hebben beide dorpen echter nog wel meer gemeen.

Enkele eeuwen vormden Baarland, Bakendorp en Oudelande één eiland; sinds talloze jaren ook één (ambachtsheerlijkheid en één "watering", zodat in oude historie boeken de drie namen meestal in één adem worden genoemd. Tirion tekent hierbij aan dat hiervan "'t Dorp Baarland wel 'taanzienlyste is". Vanaf 1946 tot de gemeentelijke herindeling van 1 januari 1970 hadden beide - toen nog zelfstandige gemeenten één burgemeester en één gemeentesecretaris.

Sinds 1904 bezochten honderden kinderen uit Baarland de christelijke lagere school in Oudelande en gedurende de laatste eeuw gingen honderden inwoners uit Oudelande naar de gereformeerde kerk in Baarland.

Beide dorpen kennen ook een "slagveld"; daar zouden in 1295 driehonderd Zeeuwen, aangevoerd en aangevuurd door Doedijn van Everinge, drieduizend Vlamingen in het Zeeuwse slik hebben doen bijten. En aangezien men met zo'n slag natuurlijk niet van de ene plaats naar de andere trok, moeten we maar aannemen dat het strijdtoneel zich over beide plaatsen uitstrekte. Zouden onze dorpsvoorvaderen daarbij dan niet van de partij zijn geweest? Zeker is dat ruim zeshonderd vijftig jaar later gedurende ruim twintig jaar jeugdige dorpsgenoten verenigd in sportclub "De Beren" - zij aan zij streden op de Zeeuwse sportvelden. Bovendien gaan de 65-plussers uit beide gemeenten al dertig jaar lang samen elk jaar een dagje uit. Als men daarbij nog bedenkt dat in de loop der jaren zeer veel personen "van beiderlei kunne" uit de twee dorpen samen het ruime (huweliiksjsop hebben gekozen, dan zal men toch ook wel vrede kunnen hebben met die ene boekband waarin beelden van vroeger uit beide plaatsen zijn samengebundeld. Beelden, waarvan alleen de alleroudsten nog weet hebben, maar ook een groot aantal dat de meesten van u zal voorkomen "als de dag van gisteren", terwijl de jongeren van weinig of niets zullen weten. Beelden uit een tijd (een enkele uitzondering daargelaten tot ongeveer 1930) die onherroepelijk voorbij is, veel goeds bevatte, maar toch ook lang niet altijd zo goed was als we wel eens doen voorkomen. Beelden die ongetwijfeld veel herinneringen zullen oproepen en die daarom veel stof tot gesprek kunnen geven.

Dit boekje had natuurlijk nooit tot stand kunnen komen zonder de zeer velen die mij van dienst zijn geweest met inlichtingen, foto's en kaarten (waaronder het Documentatiecentrum Zeeland). Voor Baarland is de heer B. van Damme als contactpersoon opgetreden. Allen heel veel dank. Ik hoop dat het resultaat u niet zal teleurstellen.

Nog een paar opmerkingen:

- de persoonsnamen dienen te worden gelezen van links naar rechts
- in het Zeeuws dialect wordt de tweeklank (bijvoorbeeld oe, ie, ou) meestal langgerekt uitgesproken; dit is aangegeven door een dubbele punt bijvoorbeeld nieuw.
- Tirion = Tirions Beschryving van Zeeland (1753) Veel kijk- en praatplezier toegewenst.

OUDELANDE

1. Oudelande omstreeks 1830, gezien door de ogen van de toenmalige domineesvrouw mevrouw Veekmans. In die tijd telde Oudelande ongeveer tachtig huizen en vierhonderd drieëndertig inwoners. In het midden zien we de dorpsherberg die - natuurlijk heel wat veranderd - daar nog steeds staat. Daarvoor staat de openbare vuilnisbak waarvan de inhoud regelmatig bij inschrijving werd verkocht. Duidelijk te zien zijn ook de vate, de toren en de veertiende-eeuwse kruiskerk, waarvan echter koor en noordkapel in de tweede helft van de achttiende eeuw al waren gesloopt. Rechts vooraan ziet u waarschijnlijk het domineesgezin. Het origineel is te zien in de consistorie van de hervormde kerk.

2. Ruim zeventig jaar later is er heel wat veranderd. Op de achtergrond ontwaren we het vishok, de kastanjeboom en de klapbank, terwijl op de plaats van de asbak een gemeentehuis prijkt. Voor de bouw was ingeschreven door aannemer Van 't Veer voor f 2.387,-; de eervolle opdracht ging echter naar zijn collega Koetze die met één cent minder tevreden was. Op 17 augustus 1883 kon ambachtsheer Van Hoboken - "daartoe expresselijk uit Rotterdam overgekomen"

3. Het gemeentebestuur, dat voorheen vergaderde in de "gemeentekamer" van de dorpsherberg, had nu dus een waardig onderkomen. In 1938 moest het weer plaats maken voor een nieuw, veel ruimer raadhuis. Het oude was eigenlijk niet alleen "huis der gemeente" maar ook een beetje van de ambachtsheer, die er een lening van f 2.200,- voor had verstrekt en er na afloop van een jachtpartij nogal eens een feestmaaltijd aanrichtte. Hierboven poseert de gemeenteraad in de raadzaal. Zittend: de heren A.J. Mol, I. de Bakker, A. Boonman, P. Bruggeman (burgemeester), P. van Wingen en W. de Jager. Staand:

4. P. Bruggeman uit Baarland volgde in 1903 Abr. Lous op als secretaris en werd in 1906 benoemd tot burgemeester als opvolger van H.A. MoL Het vijfentwintigjarig ambtsjubileum werd met een groots dorpsfeest uitbundig gevierd. Alleen de voorpret duurde al enkele weken. Hierboven staat de jubilaris met echtgenote te midden van de feestcommissie onder één van de erebogen in de Wilhelminastraat. De feestcommissie bestond uit de heren: C. Meijaard, M. van Schaik, P. van Wingen, P.J. Meertens, P. Baart, J.A. Rijnberg, L. Westveer, Adr. Zandee en G. Baart.

5. Op zondag 10 mei 1925 werd de middagdienst in de hervormde kerk wreed verstoord doordat tijdens een hevig voorjaarsonweer de toren door de bliksem werd getroffen. Wonderlijk genoeg brak er geen brand uit en raakte men niet in paniek zodat de kerkgangers het kerkgebouw - zij het met de schrik in de benen - vrij ordelijk konden verlaten. De torenspits was versplinterd en moest geheel worden vernieuwd hetgeen gebeurde door de firma v.d. Poel voor de som van f 4.192,-. Hier is men bezig de haan eraf te halen (met commentaar van beneden natuurlijk).

6. Nu eerst maar eens "het centrum": dorpsstraat en pleintje omstreeks 1910. Bij de kleine huisjes harmonieerde het straatje van kinderkopjes heel wat beter dan het latere doodse tegeltrottoir. Het huisje links, met het bord boven de deur, was de bakkerij van de familie Jansens. In 1919 werd deze overgenomen door Corn. Douw. De middelste vrouw links is de vrouw van Frans Smit met twee dochters en de kleine Jaap. De vrouw rechts vooraan is ook een dochter van mevrouw Smit. Naast haar staat Jewanna Mol. De mannen zijn: Jan Harthoorn, Ko Meijaard en Aarnout v.d. Pijl (met spa).

7. In 1877 werden de olmen in de bebouwde kom opgeruimd "wegens de onreinheid" en in later jaren vervangen door lei-linden. Het resultaat is dit prachtige kijkje in de Dorpsstraat met linden en kastanje in vol ornaat. Wat een rust! Van de huizen rechts vooraan is er niet een meer in de oorspronkelijke staat aanwezig. Duidelijk is wel dat kastanje- en lindebeplanting het dorpsbeeld karakteriseren. In zijn boekje "Dorpen in Zeeland" spreekt ir. P.J. 't Hooft van "een gaaf pleintje" en "een juweel", waarmee de geachte schrijver natuurlijk alle Oudelandse harten heeft gestolen.

8. Dorpsstraat en pleintje nog eens van een andere kant. Als we deze afbeelding vergelijken met afbeelding 6, dan is er aan de linkerkant nogal wat veranderd. Van de kleine huisjes zijn alleen de voorste twee overgebleven. De bakkerij van Jansens is vervangen door de moderne bakkerij van Douw. De toren heeft vier in plaats van twee wijzerborden gekregen. Naar verluidt is de kastanjeboom geplant door de "Oudelandse jongelingschap", nadat in het plantgat een fles drank was gedeponeerd. Sommigen - kenners van de menselijke natuur - spreken echter van een drankfles. Hoe dan ook: de boom is kaarsrecht opgegroeid!

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek