Balk in oude ansichten

Balk in oude ansichten

Auteur
:   K.A. de Groot
Gemeente
:   Gaasterlân-Sleat
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3542-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Balk in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Aan het verzoek van de Europese Bibliotheek om een boekje samen te stellen van Balk in oude ansichtkaarten heb ik gaarne voldaan. Het is een verheugend verschijnsel dat de belangstelling voor de plaatselijke geschiedenis toeneemt en waar dat mogelijk is dient dit mijns inziens te worden bevorderd.

Indien we in de historie van Balk duiken, dan komt in de grote kroniek van Friesland, uitgegeven in 1623, voor het eerst de "buyrte Balck" voor. De kroniek spreekt vol lof over de "buyrte". Op 27 september van elk jaar, schrijft de kroniek, wordt er "een schoone Merckt van alderley Coopmanschappen insonderheyt van Rogge ende alderleye granen" gehouden. Op woensdagen wordt er een weekmarkt gehouden. In die tijd wordt Balk reeds het centrum van de grietenij Gaasterland. Op de marktdagen worden ook de rechtszittingen gehouden in het "cierlijck en de welgheboud Recht-oft-waerhuys", het thans nog bestaande raadhuis.

Hoe de "buyrte Balck" is ontstaan vermeldt de kroniek niet. In de rumoerige tijd van de Schieringers en de Vetkopers, vooral in de tweede helft van de vijftiende eeuw, komen we Balk tegen onder de naam Wikelder Balk. Naar aanleiding van deze naam zouden we kunnen zeggen dat Balk in die tijd een buurtschap was van Wyckel. Nu is het een feit dat latere schrijvers over Balk, men praat dan al over de "vlecke", mededelen dat een vierde van het grondgebied van Balk onder Wyckel ligt, het grootste gedeelte onder Harich

en een klein stukje onder Ruigahuizen. Een andere lezing is dat Balk zijn naam heeft te danken aan de balk die over het watertje de Luts werd gelegd. De bewoners van Wyckel en Harich konden elkaar bereiken over die balk. Het kan best waar zijn dat dit de goede le zing is. De Luts zal in die tijd niet meer dan een stroompje zijn geweest, dat het water vanaf de hoge zandgronden van Gaasterland afvoerde naar het Slotermeer. Later werd dit water voor de scheepvaart gekanaliseerd.

In vele geschiedschrijvingen spreekt men vol lof over Balk. Zo schrijft W. Eekhof van de "fraaije vlek Balk", met aan weerskanten van de Luts "ongemeen net en regelmatig gebouwd".

Bij mijn naspeuringen in Balk om teksten bij de oude ansichtkaarten te vinden, heb ik met vele oude Balksters moeten spreken. Vele prachtige verhalen uit de jaren 1900 tot 1930 kwamen daarbij naar voren en hoewel dit vee 1 tijd heeft gekost, moet ik zeggen dat ik mij kostelijk heb geamuseerd.

Mijn inleiding wil ik eindigen met de eerste regels van het beroemde gedicht van de Hollandse dichter Herman Gorter, die dit gedicht schreef aan de oevers van de Luts en dat tevens op Balk slaat:

Een nieuwe lente en een nieuw geluid:

Ik wil dat dit lied klinkt als het gefluit, Dat ik vaak hoorde voor een zomernacht In een oud stadje, langs de watergracht.

., __ r

'.

1. Indien we omstreeks 1914 een rondgang door Balk zouden maken, dan lOU dit eigenlijk te voet moeten gebeuren, doch in die tijd was het ook mogelijk gebruik te maken van de auto van hotelhouder en autoverhuurder Teernstra. Hij schafte de eerste auto in Balk aan. Vrouw Teernstra, met gouden oorijzer, kijkt met trots naar de door Evert Teernstra bestuurde automobiel. Een rondrit naar uitspanning Kippenburg op zondagmiddag kostte een kwartje,

Balk Dubbelstraat

2. De Dubbelstraat is altijd een levendige straat geweest. Vrijwel aIle gebouwen zijn in de loop der jaren verdwenen, zoals links de woning van de bovenmeester van de staatssehool en reehts het pand van koperslager en zinkwerker Groenhof, de smederij van La Rooy, de kruidenierswinkel van Beuckens en de timmermanswerkplaats van Halbe Doele. Doele was tevens dorpsomroeper, doeh een klaeht was dat hij moeilijk verstaanbaar was.

r

Dubbelstraat, Balk, Gaasterland

3. Bekijken we de Dubbelstraat vanaf de andere kant, dan valt links het postkantoor op met daarachter het notarishuis van Van Geffen. De bebouwing aan de rechterzijde is thans geheel verdwenen, met uitzondering van het raadhuis. Onder andere bevond zich rechts de grossierderij van Jan de Jong, die, naar de legende vertelt, rijk is geworden van het wisselen van geld. Voor een gulden in losse centen betaalde hij 991/2 cent uit. In de steegwoningen moesten ettelijke minder bedeelde gezinnen hun woonplaats vinden.

4. En natuurlijk hield dorpsveldwachter Bos vanuit de politiewacht in het raadhuis op alles een toeziend oog. Velen hebben door zijn toedoen een gratis, doch gedwongen, nachtverblijf gehad in het zogenaamde hondehok onder het raadhuis. Bos boezemde vooral de jeugd ontzag in. Onder het toeziend oog van burgemeester Gaaikema deed veld wachter Bos de wekelijkse afkondigingen vanaf de trap van het raadhuis. Hij had hierin mime ervaring en was daardoor misschien vrijwel onverstaanbaar.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek