Barchem in oude ansichten deel 2

Barchem in oude ansichten deel 2

Auteur
:   J. Bosch
Gemeente
:   Lochem
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2121-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Barchem in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

In dit tweede deeltje "Barchem in oude ansichten" heb ik geprobeerd om niet in herhaling te vervallen ten opzichte van het eerste deel, Dit eerste boekje werd samengesteld door de heren Somer en Klomp. Om gezondheidsredenen en familieomstandigheden waren zij niet in staat om een tweede deel tot stand te brengen.

Ik hoop dat ik er in geslaagd ben een boekje samen te stellen dat als een waardig opvolger kan worden beschouwd. Tevens wil ik in deze inleiding iedereen bedanken voor de prettige contacten, adviezen en verhalen, die mij in staat stelden dit boekje van Barchemers voor Barchemers het licht te laten zien en dat, naar ik hoop, voor iedereen prettige herinneringen zal oproepen. Ook in dit deel zal er iets verteld worden over de geschiedenis van Barchem.

Zoals u weet bestaat Barchem op de huidige plaats nog maar honderd eenentwintig jaar. Reeds lang hiervoor was er al sprake van een Barchem, Bargheim, Barghum of Borghem, dat gelegen moet hebben in de buurt van de boerderijen Egelink en Top aan de Schoneveldsedijk. Waarom deze verhuizing heeft plaatsgehad, is niet helemaal duidelijk, Misschien was de route van de oude Hessenweg hier debet aan. Deze weg was een verbinding tussen de Hanzesteden in Nederland en Duitsland en liep onder andere over Borculo- Le b ben brugge-Maandagsdijk -Z wiepseweg en

bij Lindeboom via de noordkant van de Lochemseberg naar Lochem. Lang voordat Barchem ontstond, was Lindeboom een belangrijke halteplaats op deze route. Van oudsher werd onder lindebomen (omdat dit heilige bomen waren) geofferd aan de goden. Ook werd onder deze bomen rechtgesproken en werden volksvergaderingen gehouden. Bij zo'n plaats werd meestal een boerderij gebouwd, die tevens dienst deed als herberg. En aan de voorkant van veel boerderijen in de orngeving staan nog vaak twee lindebomen; deze zouden geluk en voorspoed brengen aan de bewoners. Dat tot ver in de middeleeuwen in deze streken de goden aanbeden werden, bewijzen de nu nog overgebleven gebruiken, zoals het midwinterhoomblazen, palmpasen optochten en de paasvuren, de meibomen, de pinksterkronen en het versieren van de stipeltekens met runen. Al deze handelingen stammen uit die periode en waren bedoeld om de goden vriendelijk te stemmen. Dat de route van deze Hessenweg aan de noordkant van de berg liep, was niet zo verwonderlijk, immers aan de andere kant lagen duivelskolk en witte wijvenkuil. En de verhalen hierover bezorgden menig reiziger koude rillingen. En ook nu nog, als bakker Postel de legende over deze dames in de late zomeravonden vertelt aan hen die een tocht meemaken naar deze kuil. Hoewel de witte wijven oorspronkelijk de "wijze vrouwen" waren, die met hun

helderziendheid onze op krijg en roof beluste voorvaderen raad verschaften, heeft hun naam in de loop der eeuwen een minder prettige klank gekregen. Nu, in onze modeme tijd , worden ze voorgesteld als zijnde dauwnevels, die uit de naar hen genoemde kuil omhoog stijgen. Deze kuil is ontstaan omdat de grond hier veelleem bevatte. Deze leem werd gebruikt voor het bouwen van kastelen, stadsmuren en huizen in de omgeving en wij kunnen wel aannemen dat Lochem rust op fundamenten gemaakt van deze Barchernse klei. Dat het in onze omgeving wel gespookt moet hebben, bewijzen ook de namen Kattenkolk, Heksenkrans en Heksenlaak. Over de duivelskolk is bekend dat deze zou zijn ontstaan doordat men in Lochem de nog niet ingewijde klokken had geluid. De duivel kreeg hierdoor de macht over de klokken en hij heeft ze to en over de berg gegooid. Hierdoor ontstond bovengenoemde kolk. De klokken van Lochem zijn vaker in het nieuws geweest. In 1543 brandde de toren uit en gingen de klokken verloren. Men ging toen een klok lenen in Barchem, Maar na twaalf jaar was deze nog niet teruggebracht. De boze Barchemers namen het recht in eigen hand en gingen naar Lochem. Vele Lochemers waren al gevlucht... want er heerste hier de pest. De Barchemers wisten dit en zagen hun kans schoon. Ze braken de deur van de toren open en namen hun klok in triomf mee naar

Barchem. Ze zouden hiervoor gestraft worden, maar door tussenkomst van de vrouwe van Borculo, Errngard van Wisch, erfmarkerichteres over Barchem, liep ailes nog goed af.

Maar nu terug naar de tijd die nog niet zover achter ons ligt, In 1858 vindt er een aan besteding plaats voor het bouwen van een tolhuis aan de grindweg van Ruurlo naar Lochem. In 1860 wordt "De Groene Jager" gebouwd en een jaar later vindt de voltooiing plaats van de Nieuwe Kerk en de pastorie "De Wiedemhof" (hetgeen "gewijde grond" betekent). Nog een jaar later komt de school, bestaande uit een lokaal, waaraan vast de onderwijzerswoning, gereed. Terzelfder tijd worden de schooltjes aan de Schoneveldsdijk en Zwiep verkocht. In deze tijd wordt ook de Achterhoek om zijn schoonheid, rust en eenvoud door het "toerisme" ontdekt. Maar het duurt nog een tiental jaren voordat dit "goddelijk oord", zoals Barchem op een van de ansichten wordt genoemd, in zwang komt. Men verwacht hier wel iets van het toerisme, want aan het begin van deze eeuw heeft Barchern al drie hotels en verschillende particuliere pensions.

De volgende bladzijden geven u een indruk van hoe ons dorp er toen uitzag. Voor onvolkomenheden in de tekst, die er ongetwijfeld zuilen zijn, wil ik mij bij voorbaat verontschuldigen.

1. Schets naar de natuur. Van de Kerk en Pastorie der Hervormde Gemeente van Barchem, den 27 september 1861, genomen vanaf den Berg, en als vriendschappelifk aandenken aangeboden aan den WelEerwaarden Zeergeleerden Heer W.C Wansleven Predikant der Hervormde Gemeente van Lochem en Secretaris der Commissie tot vestiging der genoemde Gemeente van Barchem, door ZijnEw. hoogachtende Vrienden, Gebr. Hein. Dit verhaal staat achter op het hierboven afgebeelde schilderij. De schilder heeft de pastorie naast de herb erg "De Groene Jager" geschilderd, omdat dit vanaf de berg gezien ach ter de kerk staat.

Kark in Bareham.

2.

0, Barchem aardig dorpken, Was iej nog as waleer.

Iej bunt jao glad veranderd, Ik ken oe haost neet weer.

Waor is de olde schole? Het tolhuus en 'n tram?

Het karkplein met de pompe? Het olde ging en het niej kwam.

Maor een ding wet ik zeker, In mien herinneringenbook, Blif toch dat olde Barchem, Het mooiste van den Achterhook.

Anton van Erven

3. De weduwe H.J. Koelink was de laatste tolgaardster en lantaarnopsteekster van Barchem. Hieronder volgt een brief van de gemeente Laren aan haar op 29 mei 1913.

Hierbij deelen wij U mede, dat de Raad den 21 mei 11. heeft besloten te bepalen, dat in de maanden April en September 2 lantaarns te Barchem, t.W. die bii Meilink en bij de pomp, als het geen lichte maan is en oak als het bij lichte maan betrokken lucht is, moeten branden. Het is ons gebleken, dat tot dusverre de gewoonte heeft bestaan am 1 Oktober en 1 April te beschouwen als datums voor het beginnen en ophouden der verlichting. Een lijst van het aantallantaarns en van de tijdstippen, waarop deze moeten branden, gaat hierbij. Burgemeester en Wethouders van Laren.

Bareham.

Bondscafe van dan A. N. W. B.

4. Dit dorpsbeeld uit 1901 geeft nog een zeer intieme sfeer weer. Zakken met graan, die met de tram verzonden moeten worden, liggen midden op het kruispunt. Aan de verharding van de wegen is men nog niet toe. Links "De Groene Jager", waar mijn overgrootvader in 1860 een herberg met kruideniersbedrijf begon. Rechts aan de "Karkendiek" de stoommaalderij van E. Postel, later van Reint Bannink, en op de achtergrond de gereformeerde kerk. De namen van de mensen op deze foto waren niet meer te achterhalen. Mevrouw J. Ribbers weet nog te vertellen dat zij als eerste van het dorp in 1911 haar bruiloft gaf in "De Groene Jager" en dat heel Barchem van "kom tot korn" werd uitgenodigd.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek