Beverwijk in oude ansichten

Beverwijk in oude ansichten

Auteur
:   H.J.E. Palm
Gemeente
:   Beverwijk
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6352-1
Pagina's
:   96
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Beverwijk in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Inleiding

Detail van ern kaart uit ] 680.

Een van de plezierige dingen die het samenstellen met zich meebrengt van het boekje dat u nu in handen hebt, is dat je je moet verdiepen in de beschikbare literatuur en oude en nieuwe plattegronden nog eens nader bestudeert. Dan valt

eens te meer op dat de situatie rond Beverwijk, dat voor de samenvoeging in 1936 met de gemeente Wijk aan Zee en Duin slechts een oppervlakte had van 499 hectare en dan nog voornamelijk bestond uit natte weidegrond, in vroeger eeuwen op vele punt en geheel anders was dan nu het geval is.

Zo klotste bijvoorbeeld het water van de Wijkermeer in de zestiende eeuw nog tegen de Meerkade en hoefde pas in de zeventiende eeuw de zogenaamde "Pijp" te worden aangelegd, omdat door verzanding van de Wijkermeer de zeilschepen de kade bij laag water niet meer konden bereiken. Ook konden de bewoners van de buitenhuizen "Akerendam" en "Scheybeek" tot in de achttiende eeuw vanuit hun huis dichtbij onbelemmerd genieten van het uitzicht op het water. Halverwege de achttiende eeuw had er al zoveel verlanding plaatsgevonden, dat het open water kilometers ver lag. Hieraan kwam een einde door de drooglegging van de Wijkermeer en het graven van het Noordzeekanaal van 1865 tot de opening in 1876.

Holland was hier dus v66r de zestiende eeuw echt op zijn smalst, want hemelsbreed was de belangrijke doorgang over land, liggend tussen Wijkermeer en Noordzee, richting het "Noorderkwartier" slechts iets meer dan vijfkilometer. Mede aan deze strategisch dus belangrijke ligging dankt Beverwijk

waarschijnlijk dat het zich in 1298 voor het eerst stad mocht noemen.

Erg veel stads karakter had Beverwijk overigens aan het begin van deze eeuw niet. Uit de illustraties valt veeleer af te lezen dat Beverwijk meer een groot dorp was, liggend tussen het groen van veel tuinderijen en weiland. Ook zal opvallen dat er langs de straten nog erg veel oude bomen stonden die het landelijke karakter beklemtonen.

Wat ook opvalt is dat je lang geleden (net als tegenwoordig overigens) helemaal niet zo nodig door Beverwijk heen moest om richting Alkmaar te gaan. Aan bijgaande illustratie kun je zien dat je komend vanafVelsen over de Kleyne Houtwech vlak voor Noorddorp bij Heemskerk op de Grooten Houtwech kon komen, die op die plek destijds onderdeel was van de tegenwoordige Alkmaarseweg. Onderweg was er de herberg "De Roomen" die lag op de plek waar nu Westerhout ligt. Delen van de oorspronkelijke Kleyne Houtwech vinden we nu nog terug alsWesterhoutweg, Noorderwijkweg, Populierenlaan, Leliestraat en Gladiolenlaan, terwijl het laatste stuk nog zijn oude naam heeft behouden.

Een tweede eigenlijk nog kortere verbinding liep over de toenmalige Baecken Achterweg. Nu is dit de Beeckzanglaan en vandaar liep de weg rechtdoor naar de Populierenlaan en zo verder over de Kleyne Houtwech.

Voor de meest gebruikte weg moest je echter bij de herberg "Holland op Zijn Smalst", gelegen aan het begin van de Beeckzanglaan, rechtsaf over de Velserweg, door de Koningstraat (toen Achterweg geheten) over de Jan Alsweg en dan

verder over de Grooten Houtwech. De Breestraat was tot het begin van de vorige eeuw, to en de huidige Alkmaarseweg werd aangelegd, geen doorgaande weg, maar liep tot aan de Peperstraat. Met deze kennis op zak neem ik u graag mee voor een wandeling door het Beverwijk van de eerste decennia van deze eeuw.

Arnhem, september 1996, HJE.Palm

Voomaamste geraadpleegde literatuur:

Meta Bison, Beverwijk vertelt, Europese Bibliotheek 1991.

Gids voor Beverwijk, Nederl. uitg. en reclamebureau Hilversum 1932.

Gids voor Beverwijk en omstreken, C. Dingler-fa. Anthonijssen, Beverwijk 1912.

K. Groot, Oude foro's en prentbriefkaarten Beverwijk, Heemskerk,Wijk aan Zee, Vermande 1 969.

J.Th. Leeuw, Beverwijkse straatnamen, Europese Bibliotheek 1987.

Chr.E. Sepp, Gids voor Beverwijk en omstreken, PH. Majoor en Chr.E. Sepp, Beverwijk 1902.

Frans Thone en Jan Burger, De Breestraat een ander gezicht, Breestraat Promotie Club 1980.

De ansichtkaarten en fete's zijn alle afkomstig uit de verzameling van de schrijver.

Dit zagen we wanneer we rond 1905 met de trein aankwamen op het station van de Hollandse IJzeren Spoorweg Maatschappij. De eerste trein kwam hier aan op 1 mei 1867.Vanhetperron links kon men het stationsgebouw bereiken door het spoor over te steken via een afsluitbare overweg. Links het sein- en wisselwachtershuisje van de heer Kuenen. Stationschef was in die tijd I.E Schoevaart. Duidelijk zichtbaar zijn de draden waarmee de wissels werden overgehaald. Rechts is het eigenlijke stationsgebouw te zien. Dit oude station zullen vele Wijkers zich nog wel herinneren, want het werd pas in 1957 vervangen door het huidige station. In het linkerdeel van het gebouw was aanvankelijk het woonhuis van de stations chef, wat uiteinde-

lijk de fietsenstalling werd. Tot 1920 lag het station al. leen aan de lijn HaarlemUitgeest maar vanaf 1920 splitste er een zogenaamd Hoogovenlijntje af voor vrachtvervoer naar de Hoogovens. Op dit lijntje wordt sinds 1 972 door de Stoomclub weer met stoomtractie gereden ten behoeve van excursies.

Het Wildwestuiterlijk was het gevolg van het feit dat het vrijwel geheel uit hout was opgetrokken, hetgeen toen vrij uniek was. De reden daarvoor was dat het snel moest kunnen worden verwijderd. Ten eerste omdat het binnen het schootsveld lag van de in de Wijkermeer liggende verdedigingsforten "Velsen" en "Beverwijk" en

ten tweede omdat het werd gebouwd op grond die eigendom was van Huize Akerendam en de eigenaar het uitzicht werd bel emmerd op de Wijkermeer en dat deze slechts een soort semi-permanent gebouw toestond. Na deTweede Wereldoorlog is dit privilege uiteindelijk komen te vervallen.

2 Hier een prent van de molen in prima staat. De molen was gelegen direct ten noorden van het station. Links is de Meerstraat te zien met het gebouw van de oude groenteveiling. Duidelijk is dat de molen aantrekkelijk was voor reclamedoeleinden. Zo zien we op de molen reclame voor het wasmiddel SOLO en op het bord links van de lantaarnpaal reclame voor de chemisch bereide verf van de stoom-verfmalerij van de gebroeders Hussung, die was gevestigd tussen de Breestraat en de Koningstraat achter nummer 82. Op het rechter bord staat onder andere reclame voor de Kennemerrijwielfabriek van Witkamp en voor Maison Stroucken met zijn bekende feestzaal aan de Zeestraat, waarover later meer.Tegen de lantaarnpaal staande is molenaar

Smit als trotse eigenaar herkenbaar.

Reeds in de 17 de eeuw stond mer een molen. Na de brand in 1872 werd twee [aar later de molen op deze ansichtkaart weer opgebouwd. Het was een meelmolen genoemd naar de eigenaar, de heer Smit, maar werd ook wel "De Hoop" genoemd. In 1906 werd de molen afgebroken. Op de fundamenten werd de veiling voor aardbeien gebouwd, maar ook dit gebouw brandde af in 1 92 9. Wat een sieraad voor Beverwijk zou deze molen vandaag nog kunnen zijn. Nu herinnert slechts de straatnaam Wijckermolen nog aan deze tijd.

3 Op deze ansichtkaart is de voorzijde van het station goed te zien. De reden waarom het station in de volksmond de "Kraaienknip" werd genoemd wordt duidelijk als we kijken naar de smalle klapdeuren die slechts naar een kant open konden. Ook is de paardentram zichtbaar die reed tussen het station en Wijk aan Zee. Van 1882 tot 1892 reed op deze lijn een stoomtram en vervolgens een paardentram geexploiteerd door de E.P.U. "E Pluribus Unum" een zogenaamde buffetmaatschappij die restaurants, hotels en stationsrestauraties beheerde onder andere in Zandvoort en Wijk aan Zee en die ten behoeve van zijn gasten ook tramlijntjes exploiteerde om ze comfortabel te vervoeren. De lijn heeft zijn hele bestaan lang te kampen gehad met pro-

blemen. Niet zozeer wat betreft aantallen passagiers (soms 40.000 in een seizoen) , maar wat betreft veiligheid (geregeld liep de tram uit de rails), comfort, voedsel voor de paarden, en vooral aangaande de nodige vergunningen, in het bijzonder van de gemeente Beverwijk. Deze vormde zoals bekend in die tijd nog een eigen gemeente en werd omringd door de gemeente

i:ltatwn

Wijk aan Zee en Duin. Vooral aan de laatste gemeente kwam de tramverbinding ten goede en Beverwijk had meer last van dan baat bij de tramlijn, die de straten nogal fors beschadigde. Uiteindelijk weigerde de gemeente Beverwijk de concessie te verlengen en werd de lijn gestaakt. Voor het openbaar vervoer gaf dit weinig problemen, omdat vele busmaatschappijen in de regio

de ontstane leemte opvulden. De tram reed alleen van mei tot september, in

de zomer zelfs tot dertien maal per dag. In 1 914 kostte een retourtje 15 cent. Overigens werd het trammetje ook gebruikt voor het vervoer van turf voor de kachel maar ook schelpen ten behoeve van kalkbranderijen. Het spoor liep daartoe door tot aan de Meerhaven.

B1]VER,WIJK

4 Met de rug naar het station staand had men dit landelijke uitzicht op de mooie hoge bomen waarachter rechts de muur van stalhouderij Huyer ligt, later een van de autobusondernemingen vanaf het station. Links daarvan zijn de ramen te zien van het gerenommeerde "Hotel ter Burg". Op de achtergrond het huis van Cadovius, wat later de Ford-garage van Witkamp werd en nog later de busonderneming van Oosterom. De laatste onderneming reed onder andere op Wijk aan Zee. Aanvankelijk hoorde het huis bij Huize Akerendam. Erachter lag later de conservenfabriek van eerst Cadovius en daarna van de

gebroeders Docter, bekend om hun gedroogde vruchten, conserven, groenten en fruit. Een fietser, enkele voorbijgangers, een bakkerskar en een handkar van de Spoorwegen lieten zich door

de fotograaf voor het nageslacht vastleggen.

Beverwijk

Stntionsplein

Ui!l!, W J TogElI

5 Een oude ansicht uit 192 0 van "Hotel ter Burg", uitspanning en stalhouderij, zoals het gebouwd werd in 1875. Voordat het in bezit kwam van de heer WI. ter Burg in 1894 heette het nog stationskoffiehuis "De Glazen Wagen". Kennelijk gingen de zaken goed want in 1902 werd er een verdieping op gezet en een stuk bijgebouwd, waarna het zich mocht noemen:

Bondshotel van de Algemeene Wielrijdersbond, waarschijnlijk omdat het ook een garage had voor automobielen. Hier maakt het onder de fraaie bomen een landelijke indruk. Van al de geneugten maakt de berijder van paard en wagen gebruik om even "aan te leggen" of moest hij er beroepshalve zijn?Vele Beverwijkers hebben tot in de jaren zeventig een terrasje

kunnen pikken, tot hier een bankgebouw met flats kwam te staan.

De mooie gaslantaarn op de voorgrond werd toen nog elke dag ontstoken door lantaarnopsteker Kelder. Later zorgde een forse stoot gas door de gasleidingen er-

voor dat de lantaarns vanzelf aanfloepten, hetgeen toen als een wonder werd ervareno Pas rond 1914-1918 kreeg Beverwijk elektrische lantaarns.

Links is nog een stukje te zien van de Eerste Open bare Lagere School van me ester

Van Lingen. In 1925 werd het gebouw afgebroken en kwamen er winkels en het Luxortheater voor in de plaats. De school werd toen verplaatst naar het Moensplein.

6 De fotograaf was in het begin van de eeuw een verzetje waar jong en oud op afkwamen. Het duurde dan ook even voordat de fotograaf zijn enorme fototoestel klaar had voor het maken van een foto. Zo ontstond dit levendige beeld op de splitsing van de to en nog Achterweg (nu Koningstraat) en de Breestraat. In 1906 werd het woonhuis midden op de foto afgebroken ten behoeve van restaurant Bellevue, dat inmiddels op zijn beurt heeft plaatsgemaakt voor alweer een bank. Zouden de kinderen, van wie de meesten nog op klompen, net nog les hebben gehad van meester Van Lingen? Als de belangrijke

wekelijkse markt in "de Wijk" werd gehouden, stond de Achterweg volgeparkeerd met karren, waarvan de eigenaren van heinde en ver waren gekomen om hun waren te verkopen.

Links is nog net de kruising te zien van het paardentramspoor naar Wijk aan Zee, dat over de Achterweg naar de Zeestraat liep, en het spoor van de stoomtram HaarlemAlkmaar dat toen nog over

de Velserweg liep. Later ging dit spoor over de Halve Maan via het station de Breestraat in.

I,IJitg. J: P. Nauta te Velsen, [Holland).

Bsverwlik, Entre~," N. 297.

7 Wat we rand de eeuwwisseling zagen als we de Breestraat verlieten richting Velsen, zien we op deze foto van fotograaf, drukker en uitgever van prentbriefkaarten H. Haarmans, die ook de "Beverwijksche Courant" uitgaf. Een krant die in die tijd overigens alleen op zaterdag verscheen. Het huis op de hoek van de Achterweg en de Breestraat had zo te zien zijn deftige ingang met trapje in de Breestraat. Daarnaast de tabak- en sigarenwinkel van H. Nieuwenweg. Dit pand was daarv66r van de Bond van Geheelonthouders, die een melksalon opende in het pand geheel rechts waarin eerst een kleermakerij was gevestigd.

Er waren overigens in Beverwijk diverse zogenaamde melksalons, als tegenhanger van de vele cafes en hotels met" volledige vergunning". Ook is goed te zien dat enkele jaren tevoren de oude olmen door nieuwe zijn vervangen.

8 Van deze prent uit 1899 zullen we vandaag de dag niets meer terug kunnen vinden, zelfs niet het tuitgeveltje op nummer 26 van Belien dat er nog heel lang heeft gestaan. De familie Belien had en heeft hier een fietsenzaak, maar zij zijn vooral bekend geworden door hun werk als ziekenvervoerders.

Op nummer 22 was de smederij van Veerbeek en vanaf 1 92 7 het loodgietersbedrijf van Blom en Zn. De stadspomp tegenover dit pand heette "de pomp van Veerbeek" . Het water uit deze pomp zal wel heel wat gloeiend ijzer gekoeld hebben in de loop der jaren. De overige huizen waren van onder anderen aannemer

Braun, politie- inspecteur Den Hartog en verder waren op nummer 1 6 de kapperszaak van Beerta en op nummer 10 drukkerij en uitgeverij van Haarmans te vinden. De bakkerskar op de

voorgrond is van bakker De Ruijter. Uiterst rechts is nog een stukje te zien van cafe "Kennemerland" met zijn vanuit de Koningstraat bereikbare besloten societeit "Kennemerland" .

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek