Biggekerke in oude ansichten

Biggekerke in oude ansichten

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:   Veere
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0239-1
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Biggekerke in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Toen ik van "De Zeeuwsche Boekhandel en Uitgeverij" uit Zierikzee de opdracht kreeg een platenboekje samen te stellen onder de titel "Biggekerke in oude ansichten", was dit voor de samensteller geen gemakkelijke taak. Er is immers over Biggekerke reeds het een en ander gepubliceerd in de door H. Hendrikse en J. Roose (beide auteurs zijn afkomstig uit het naburige Koudekerke) samengestelde platenboekjes "Valkenisse in oude ansichten" en "Kent u ze nog... die van Valkenisse". Deze boekjes, die respectievelijk in 1973 en 1974 werden uitgegeven door de Europese Bibliotheek in Zaltbommel, bereikten zelfs een derde en tweede druk. Dat deze leuke platenboekjes bij zeer velen in de smaak vielen, moge blijken uit het feit dat beide boekjes al vrij spoedig totaal uitverkocht waren. Er was echter over Biggekerke nog zoveel oud en interessant materiaal, in de vorm van oude ansichten en/of foto's, dat het volkomen verantwoord was dit platenboekje over Biggekerke te laten verschijnen. De samensteller spreekt hierbij dan ook de hoop uit, zonder de reeds gepubliceerde uitgaven over Biggekerke te kort te doen, dat het nieuwe platenboekje "Biggekerke in oude ansichten" bij velen in de smaak zal vallen.

Biggekerke is een heel oud dorp, gelegen in het westelijk gedeelte van de polder Walcheren. Wanneer dit Walcherse dorp precies gesticht is, kon de samensteller helaas niet te weten komen. In Walcheren spreekt men van "Beekerke". Het dorp Biggekerke is een heerlijkheid, die vanouds zijn eigen heren van die naam heeft gehad. Het ten noorden van Koudekerke aan de zeekant gelegen Biggekerke is een van de weinige dorpen waar altijd slechts één kerk gestaan heeft en wel de hervormde kerk, die tot voor kort door één predikant bediend werd. In vroeger eeuwen, voor de hervorming, werd dit kerkgebouw gebruikt bij de rooms-katholieke eredienst, hetgeen nog duidelijk blijkt uit het feit dat de ingang onder de toren naar het westen is gericht, daar het altaar in de kerk aan de oostzijde was geplaatst.
Wanneer we een oude landkaart onder ogen krijgen van het gedeelte van Walcheren waarop Biggekerke gelegen is, dan valt het ons op dat dit gebied er heel anders uitzag dan tegenwoordig. Het bestond destijds uit schorren en slikken, gescheiden door ondiepe watergeulen, die van Lieverlée in de loop der jaren aan elkaar slibden. En zo ontstond in de loop der eeuwen de polder Walcheren.
Biggekerke is een uitsluitend agrarisch dorp geweest, gelegen in een gebied dat nog al eens last gehad heeft van overstromingen. Dit blijkt uit het feit dat er in de omgeving van dit landelijk gelegen dorpje nog enkele "vliedbergen" voorkwamen, (zeven in totaal) waar de bewoners van het platteland een veilig toevluchtsoord vonden bij voorkomende calamiteiten. Later werden deze vliedbergen aan hun oorspronkelijke bestemming onttrokken en werden ze gebruikt om er het vee te laten grazen. Er liggen nog enkele vliedbergen, onder andere bij Boudewijnskerke. Enkele werden geëgaliseerd.

De heerlijkheid Biggekerke is gelegen op het grondgebied dat begrensd wordt door de voormalige zelfstandige gemeenten Meliskerke, Grijpskerke, Koudekerke en Zoutelande. Dit Walcherse dorp wordt beheerst door de hervormde kerk en de witte korenmolen. Ten noordoosten van de dorpskern ligt de buurtschap Krommenhoeke. Dit was vroeger een dorp, dat in de loop der jaren grotendeels verdwenen is. Er staan nog enkele huizen, die een herinnering vormen aan dit grotendeels verdwenen gehucht Krommenhoeke, dat samen met Biggekerke destijds eigendom was van de naburige stad Vlissingen. Ten zuidwesten van de dorpskern ligt de buurtschap Valkenisse, tegen de prachtige, hoge duinen. Een schitterend natuurgebied, waar de recreatie de laatste jaren steeds meer op gang gekomen is. Als bijzonderheid kan nog worden gemeld dat ten noordwesten van de dorpskern, tussen Biggekerke en Meliskerke, de boerderij "'t Hof Grijpskerk" gelegen is. (Zie het situatiekaart je in dit platenboekje.)

Zoals dat in vele dorpen het geval is, domineren ook hier in Biggekerke de kerk en de molen het dorpsbeeld. De aan de zuidzijde gedeeltelijk ingebouwde toren en het koor van de hervormde kerk van Biggekerke dateren van rond 1400, terwijl het schip vermoedelijk van wat latere datum is. De eenvoudige toren, met "roosvensters" boven de ingang, die naar een overwelfde ruimte leid t, heeft steunberen, die tot aan de klokkenverdieping opgaan. De eikenhouten preekstoel en enig koperwerk zijn heel oud en dateren van de eerste helft van de zeventiende eeuw. Het in het centrum van het dorp staande kerkgebouw heeft in de loop der jaren, zowel uitwendig als inwendig, drastische veranderingen ondergaan. Oorspronkelijk stond tegen de dorpstoren de oude consistoriekamer (ook wel kerkenraadskamer genoemd) met een schuin dak. Later werd deze consistoriekamer verbouwd en heeft jarenlang, met een plat dak, de kerk als het ware ontsierd. Bij de laatste restauratie, in 1957, werd deze consistorie afgebroken. Aan de zuidoostzijde van het

kerkgebouw werd de huidige consistorie gebouwd, terwijl de zuidelijke ingang werd dicht gemetseld en de oude ingang onder de toren weer als zodanig in gebruik werd genomen. De kansel, die onder de toren een plaatsje had, kreeg een plaats aan de oostzijde, terwijl het orgel op de plaats van de kansel werd opgesteld. De tegen de beide zijmuren aanwezige zijbochten verdwenen, terwijl de stoelen in het middenschip een andere opstelling kregen. De "hoge banken", die destijds achterin de kerk stonden, keerden niet meer terug, terwijl ook bij de laatste restauratie de aan weerszijden van het kerkje aanwezige "luifels" boven de zijbanken niet meer terugkwamen. Aan de noordmuur treffen we een houten kruis aan en voor de kansel is er een liturgisch centrum. De toren was, zoals dat vrijwel altijd (als gevolg van een regeling uit de Napoleontische tijd) het geval was, eigendom van de burgerlijke gemeente.

Zoals we reeds opmerkten, is Biggekerke een van de weinige dorpen op Walcheren waar steeds één kerk gestaan heeft en nog staat. Dit Walcherse dorp is dan ook steeds een protestantse gemeenschap geweest. Volgens het "Nieuw Kerkelijk Handboek" van Van Alphen telt de kleine Hervormde Gemeente van Biggekerke, die een combinatie vormt met het naburige Meliskerke en Klein Mariekerke, 494 leden, van wie er 358 behoren tot de Hervormde Kerk van Biggekerke zelf. Biggekerke zowel als Meliskerke en Klein Mariekerke waren te klein om een predikant te kunnen onderhouden, vandaar deze combinatie, die sedert 6 februari 1977 bediend wordt door dominee mr. R.G. ten Kate. Helaas verloor ook de voormalige gemeente Biggekerke haar zelfstandigheid. Op 1 juli 1966 werd Biggekerke met de voormalige zelfstandige gemeenten Koudekerke en Zoutelande samengevoegd tot de nieuwe gemeente Valkenisse, onder het bestuur van burgemeester S. Franke, die sinds 16 april 1973 hoofd van deze gemeente is en woont in de Kerkhoflaan 19 in Koudekerke.

Aan het einde gekomen van deze inleiding, wil de samensteller van dit platenboekje alle bij de fotoverantwoording vermelde personen heel hartelijk dankzeggen voor het tijdelijk afstaan van de diverse oude ansichtkaarten en/of foto's en tevens voor hun uitvoerige informaties. Thans gaan we een rondgang maken door het oude Biggekerke uit grootvaders tijd, waarbij de samensteller u allen niet alleen veel lees-, maar ook veel kijkgenot toewenst.

1. Alvorens met onze rondgang te beginnen door het oude Biggekerke uit grootvaders tijd, gaan we eerst eens de omgeving van dit Walcherse dorp verkennen. Op het van 1866 daterende situatiekaart je ligt in het midden de voormalige zelfstandige gemeente Biggekerke, in het westen van de grote polder Walcheren, die bestaat uit zeer vruchtbare zeeklei en waarin geen dijken gelegen zijn. Het grondgebied van Biggekerke grenst ten noorden aan dat van Meliskerke, ten oosten aan dat van Grijpskerke, ten zuiden aan dat van Koudekerke en ten westen aan dat van Zoutelande en aan de Noordzee. Ten noordoosten van de dorpskern ligt de buurtschap Krommenhoeke en ten zuidwesten van dit landelijke dorpje ligt Valkenisse, terwijl ten noordwesten de boerderij ,,'t Hof Grijpskerk" gelegen is.

Ten gevolge van de herverkaveling, die na de inundatie van Walcheren tijdens de Tweede Wereldoorlog op gang gekomen is, verdwenen de op dit kaartje gelegen voetpaden. De verbeterde wegen vormen weliswaar een meer strakke aanblik dan voorheen, maar wanneer we zien op de verkeerstechnische zijde van de herverkaveling, dan moeten we toegeven dat het voor de polder Walcheren een grote verbetering betekent, ondanks het feit dat veel van het oude, vertrouwde landschap verloren is gegaan. De landbouw is er het hoofdmiddel van bestaan.
De voormalige zelfstandige gemeente Biggekerke had een oppervlakte van 942 bunder, terwijl het dorp met de omgeving 550 inwoners had.

2. Tempora mutantur, nos est mutamur in illis. Deze Latijnse spreuk betekent: De tijden veranderen en wij met hen.
Ondanks de herindeling van de gemeenten op Walcheren op 1 juli 1966, waarbij de voormalige zelfstandige gemeente Biggekerke met de naburige zelfstandige gemeenten Koudekerke en Zoutelande werd samengevoegd tot de nieuwe gemeente Valkenisse, bleef het wapen van Biggekerke uiteraard gehandhaafd.
Links: de wapens van Biggekerke en van de nieuw gevormde gemeente Valkenisse. De omschrijving van het wapen van Biggekerke luidt als volgt. In zwart, drie zespuntige sterren van goud, geplaatst 2 en I, afwisselend met drie vissen van zilver. Volgens de aantekeningen bij de officiële registers zijn de afgebeelde vissen nader te kenmerken als scharretjes. Op deze manier is het een sprekend wapen: deze visjes worden namelijk hier en daar in de volksmond biggen genoemd. Vandaar de dorpsnaam Biggekerke.
Rechts: de beschrijving van het nieuwe wapen van Valkenisse luidt als volgt. Op 6 januari 1967 werd door de Kroon een wapen verleend, gaffelsgewijs verdeeld. Boven in goud een rode leeuwen over alles heen een blauwe barensteel (Zoutelande ); links een kerk van goud op rood (Koudekerke ); rechts op zwart een paalsgewijze geplaatste schar van zilver (Biggekerke). Het schild gedekt met een kroon van drie bladen en twee parels.

3. We beginnen onze rondgang door Biggekerke met een opname van de hervormde kerk, waarvan we op dit plaatje een oude foto zien met de eerste consistoriekamer, die tegen de toren en de kerk is aangebouwd. Deze consistoriekamer had een schuin aflopend dak. De aan de zuidzijde gedeeltelijk ingebouwde toren en het koor dateren van ongeveer 1400, terwijl het schip vermoedelijk van wat latere datum is. De eenvoudige toren, met roosvensters boven de ingang, die naar een overwelfde ruimte leidt, heeft steunberen, die tot aan de klokkenverdieping opgaan. Links zien we de toegangsdeur tot de oude consistoriekamer, die vierkante ramen had. Rechts ontwaren we de zuidelijke ingang, die bestond uit een portaal. Zowel de kerk als de consistoriekamer werden met een kolenkachel verwarmd, waarvan we op het schuin aflopende dak van de kerkenraadskamer duidelijk de schoorsteen kunnen zien.
Op de voorgrond zien we links een gedeelte van het muurtje van de voormalige "assiepit", een midden op het dorpsplein gelegen vuilnisbelt, waarop het huisvuil destijds werd gedeponeerd. Vooral bij ongunstig weer en bij veel wind kon het op de dorpsring in Biggekerke soms een erg rommelige boel zijn in verband met allerlei vuil dat eruit waaide, zoals oud papier en dergelijke. Gelukkig behoort deze wanordelijke toestand in Biggekerke tot het verleden.
Ongetwijfeld zullen de ouderen uit Biggekerke zich deze toestand nog wel kunnen herinneren.

4. We laten nog een opname volgen van het exterieur van de hervormde kerk van Biggekerke, maar nu van wat latere datum. Duidelijk is op dit plaatje het verschil te zien met de vorige opname van dit kerkje. Links zien we de tweede consistoriekamer (ook wel kerkeraadskamer genoemd) met het platte dak, zoals deze jarenlang het prachtige kerkje als het ware ontsierde. Rechts achter de haag zien we nog juist het portaal, dat aan de zuidgevel gebouwd was en dienst deed als ingang. Bij de laatste restauratie in 1957 is deze consistoriekamer verwijderd, om plaats te maken voor de huidige consistoriekamer, die aan de oostzijde van het kerkje werd aangebouwd. De zuidelijke ingang werd eveneens verwijderd, om plaats te maken voor de huidige ingang onder de toren.
Voor de oude consistoriekamer zien we het gemeentelijk aanplakbord, waar de bewoners van Biggekerke het gemeentenieuws konden lezen. Links is nog juist een oude petroleumlamp te zien, die in de avonduren, bij donkere maan, voor de nodige verlichting moest zorgen. Thans treft men in Biggekerke, zoals overal elders, de moderne straatverlichting aan. De op de dorpsring staande personen werden uiteraard niet door de samensteller herkend.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek