Bildtse bedrijvigheid in beeld

Bildtse bedrijvigheid in beeld

Auteur
:   S.H. Buwalda
Gemeente
:   Het Bildt
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4950-1
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2-3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Bildtse bedrijvigheid in beeld'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Omstreeks het j aar 1000 voor Christus was de provincie Friesland in twee stukken verdeeld door een tong van de Waddenzee: de Middelzee. In de loop der eeuwen heeft de stroom in de Wadden- en Middelzee zich verlegd en de Middelzee slibde steeds verder dicht. De .Jaatste" inpoldering yond in 1505 plaats: de gemeente het Bildt ontstond. In het zuiden van dit nieuwe land bezonken de kleine kleideeltjes, in het noorden de wat grotere: het zuiden, de Zuidhoek genoemd, is dan ook vrijwel aIleen geschikt voor grasland - veeteelt -, het noorden daarentegen met zijn zogenaamde zavelige grond groeide uit tot een van de vruchtbaarste landbouwgebieden van Nederland. Het Bildt werd ingepolderd door Hollanders. Pol-

derjongens kwamen naar het nieuwe land om met schep en kruiwagen iets groots tot stand te brengen: de Oude-Bildtdijk. Te zamen met de aangrenzende Friezen uit het Oudland waren zij de grondleggers van een taal, die tot op de dag van vandaag nog gesproken wordt: het bildts.

In een land- en tuinbouwgebied als het Bildt vonden zeer veel mensen werk op de boerenbedrijven, maar ook in de zogenaamde verzorgende sektoren.

Deze gehele bedrijvigheid willen we in dit fotoboekje naar voren laten komen.

We zijn blij dat dit boekje een plaats kon krijgen in de serie "in oude ansichten".

P'IH)Y.I.'"(·Jt-: FHIESI.X,XO.

GE:IlEEXTE !lET "II.OT

g... ?? _~·>J,. .? 1 'I.V __ r-:_

t r n ,,:

. 1. " .. t'.

1. De Gemeente het Bildt zoals die nu op de kaarten staat aangegeven, is niet in een keer ontstaan. In 1505 werd de eerste dijk, de Oude-Bildtdijk, gelegd en het zou tot 1600 duren eer het tweede deel van een dijk werd voorzien: de Nieuwe-Bildtdijk. In 1715 kwamen de Oude-Bildtpollen en in 1754 de Nieuwe-Bildtpollen droog te liggen door de bedijking. De kaart geeft de situatie aan zoals die na 1754 was, tot ongeveer 1980 toe. Daarna is het dorp Minnertsga ten zuidwesten van het Bildt aan deze gemeente toegevoegd. De vergroting van het Bildt werd een feit na de gemeentelijke herindeling.

2. De landaanwinning was niet aileen voorbehouden aan vroeger tijden, Na het leggen van de Afsluitdijk veranderde de waterstroom in de Waddenzee van richting en kwam er slib tegen de Bildtse zeedijken te liggen. In de jaren dertig, de crisisjaren, hebben vele mann en greppels moeten graven om de landaanwinning te versnellen. Als eerbetoon aan die "slikwerkers" en aan de Hollandse polderjongens uit het begin van de 16e eeuw is op de Zwarte Haan een beeld van een slikwerker geplaatst. Op de sokkel staat:

Hier, op 'e Wadden Wereld fan water en slik,

Won hij land ia see In weer en wyn, Skep foor skep Monnikewerk.

3. Al vrij snel na de inpoldering van 1505 ontstonden drie dorpen op het Bildt. Het waren Wijngaarden, Altoenae en Kijfhoek; deze namen zijn laterverdrongen door St.-Jacobi-Parochie, Sr-Anna-Parochie en (Onze Lieve) Vrouwenparochie. Buiten de dorpen werden boerderijen gebouwd. Van de oorspronkelijke is niets bewaard gebleven. De boerderijen op het Bildt hebben diverse vormen; stereotyp in deze gemeente is de zogenaamde winkelhaakboerderij, waarbij de kop en de hals haaks op de schuur staan. Deze boerderij staat aan de Oude-Bildtdijk, hoek Koudeweg (± 1905). Rond 1860 woonde hier Hartman Joh. van Aisma, die later burgemeester van het Bildt werd.

4./5. lets verder naar het westen staat een kleine stolpboerderij met de naam ,,'t Swart Knis". De naam is te danken aan de gevelsteen in de zuidelijke muur van dit gebouw. De opname is uit 1905. Men vierde kermis met Pasen: Paasmet. Dit gebruik is blijven bestaan tot ongeveer 1950. De foto laat zien dat de kermis door zeer veel mensen, op hun paasbest, werd bezocht.

6. Voor de mechanisatie in de landbouw, die eind 1ge, begin 20e eeuw een aanvang nam en nog steeds doorgaat, moest aIle veldwerk bij de boer met de hand gedaan worden. Het is dan ook niet verwonderlijk dat zeer veel mensen, jong en oud, mannen en vrouwen, bij de boer werkten. Hier de , ,erbaaiers fan Hessel Aukes Bierma" (foto uit ongeveer 1930). Van links naar rechts: (onder) Aachy Zondervan, Maartsy Wijnsma, Wytske Monsma, Rindert Monsma, Bauky Monsma en Bet Monsma. Boven: Halbe Halbertsma, Jehannes Hessels Bierma (de zoon van de boer), Klaas Zwager, Piter Monsma, Pyt Hessels Bierma (ook een zoon van de boer), Rinse Kamstra, Roel Wijnsma, Klaas Bokma en Tjip Sloterdijk.

7. Aiser 's avonds na hetwerk nog even tijd was om te praten, dan gingen de mannen naar "de raad". Ze waren dan aan het "raden": ze praatten over ditjes en datjes. Aan de Ouwe-Dyk kende men diverse "raden". Hier de "smidsraad", voor de smederij van Iede de Vries en Sibbeltsy. Later werd de smederij bewoond door de beide zonen Hindrik en Freek en hun zuster Sjoerdsy. Het pand, het oostelijkste van de "smidshuzen" aan de Oude-Bildtdijk , dateerde van 1649. In het midden van deze eeuw is het afgebroken. Van links naar rechts zien we: Iede de Vries, Jan Kas, Sjoerdsy en Freek de Vries, Jouke Terpstra, Jarig Radsrna, Waling Smidt, Wullem Keizer, Hindrik de Vries, Ruurd Zijlstra en vooraan Hindrik Broersma.

8. Met het ploegen van het bouwland wordt het seizoen afgesloten; maar met hetzelfde recht kan men beweren dat het ploegen het begin is van het volgende seizoen. Het ploegen met paarden was een langdurig en vermoeiend werk voor mens en dier. Hier zien we, in 1936, in "de plaats" van Jintsy de long aan de Ouwe-Dyk onder St.-Anna-Parochie dat er met een vierspan geploegd wordt. Van links naar rechts: Hauke Brouwer, Pier Strooisma en Dirk Teakes Penninga.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek