Brakel in oude ansichten deel 1

Brakel in oude ansichten deel 1

Auteur
:   R. Dijkhof
Gemeente
:   Brakel
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4048-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Brakel in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Verantwoording over het ontstaan van dit boekje Simpel door een telefoongesprek. De uitgever deelde mij in dat gesprek zijn voornemen mee te trachten een boekje te doen samenstellen zoals u nu in handen hebt. In deze mededeling ging de vraag schuil: en hoe nu verder? Dat was voor mij geen probleem. De verzameling van oude ansichtkaarten van Brakel van hem kennende, was een verwijzing naar de kantoorhouder van het postkantoor alhier, de heer R. Dijkhof, een snelle oplossing. Het contact kwam er terwijl een ander tevens ontstond door de oud-gemeentesecretaris, mr. J. van Dalen, te vragen in kort bestek het boekje met een aantal historische gegevens te verrijken. Het is mijn stellige overtuiging, dat het boekje in en buiten het oude - mooie kerkdorp Brakel zijn weg zal vinden.

J. van Eck burgemeester van Brakel

VOORWOORD

Er wordt aangenomen dat de naam Brakel in 870 in oude (ten dele legendarische) adelskronieken voorkomt evenals een reeks heren van Heusden.

Robert,de derde heer van Heusden .? die in 870 huwde, liet het dorp genaamd Puderoyen, Brakel en Aelst en meerdere andere dorpen bouwen. De heerlijkheid van Brakel wordt het eerst vermeld in 1260. Zij was een afsplitsing van de landen van Altena en werd zogenaamde "dagelijkse heerlijkheid". Aan het einde der zestiende eeuw schijnt het behoord te hebben tot de heerlijkheid Poederooien, hetgeen gelezen moet worden uit een akte van 3 april 1595. De hervormde kerk was oorspronkelijk gewijd aan de heilige Martinus. Bliikens een kerkvisitatie had de heer van Brakel het

collatierecht van de parochiekerk, welk recht bij de grondwetsherziening in 1922 werd afgeschaft. De koorvensters bevatten gerestaureerde fragmenten van zeven gebrandschilderde ramen.

Ten zuidwesten van de hervormde kerk lag oorspronkelijk het slot waarvan thans slechts een ruihe over is. 11 september 1672, thans driehonderd jaar geleden, deden de Franse troepen van Turenne, toen deze optrokken tegen Zaltbommel, het slot de lucht in vliegen, omdat de uitgeschreven brandschatting niet was betaald. Sindsdien bleef het liggen als een steeds meer afbrokkelende ruine, De verkoop van de heerlijkheid in 1168 gaf aanleiding tot het bouwen van een geheel nieuw landhuis met stallingen en een bergplaats .. "Het Spijker" oorspronkelijk poortgebouw van het slot, werd er in 1318 van gescheiden. Het was later, tot het jaar 1616, het verblijf van een commanderij der ridders van St.-Jan van Jeruzalem of van Malta, waarop de thans nog in het gebouw aanwezige cellen zouden kunnen wijzen. Overigens is alleen bekend, dat het door enige leden van de geslachten van Brakel, Giessen, Gent, Verbort en van Minningen werd bewoond. In 1763 werd het door de toenmalige predikant Jeanette gekocht. In 1784 werd het ingericht als boerderij. Dit bleef zo tot 1837, toen het door aankoop weer met de goederen der heerlijkheid werd verenigd. De toenmalige eigenaar, de heer Wilhelmus van Dam van Brakel,liet het gebouw herstellen en bracht er een vrij aanzienlijke verzameling oudheden onder, terwijl hij in de vensters enige - later weer verkochte - gebrandschilderde ramen liet aanbrengen. Het gebouw wordt thans nog bewoond door de heer Dirk Willem van Dam van Brakel. De oude korenmolen aan de dijk werd in april 1945 door de Duitsers opgeblazen, als-

mede een gedeelte van de kerk en de toren.

In het dorp Brakel is geen industrie gevestigd. Het overgrote deel van de zeer nijvere bevolking, in haar geheel protestant, vindt haar bestaan in de landbouw, die zich in een snel tempo mede op de tuinbouw richt. Ook de aan de gang zijnde ruilverkaveling is hierop van invloed. Daarnaast vinden velen werk in de industrie buiten het dorp. Een der grootste en bekendste inwoners is Chritophorus Henricus Didericus Buys Ballot geweest, de stichter van het aan een ieder bekende K.N.M.I. In de Utrechtse Courant van 20 oktober 1917 vindt men de volgende advertentie:

Hedenavond beviel mijn harteliik geliefde Echtgenoote Geertruida Francoise Lix Raaven door Gods Vaderlijken Bijstand, vrij voorspoedig van eenen weigeschapen zoon.

Kloetinge den 10 wiinmaand A.J. Buys Ballot,

Predikant

A.J. Buys Ballot, de vader, werd in 1823 predikant te Brakel, waar hij in functie bleef tot zijn emeritaat in 1850. Op de dag van zijn afscheid lag hij wegens ziekte te bed. Hij vertrok daarna naar Utrecht, waar hij op 13 januari 1851 overleed. Zijn zoon had een krachtig gestel, wat onder andere moge blijken uit het van verschillende zijden gestaafde verhaal dat hij in de tijd dat hij de Latijnse school te Zaltbommel bezocht de afstand van Brakel tot daar te voet twee maal per dag aflegde, ongeveer vierentwintig kilometer in totaal. Op zestig-jarige leeftijd sprong hij nog over drie stoelen om te bewijzen, dat het niet zo moeilijk was. Paardrijden was zijn geliefde sport. Nog jaren later hield men een paard van hem aan, dat in 1849 werd verkocht.

Bij de herindeling der gemeenten in de Bommeler-

waard in 1955 werd er een nieuwe gemeente Brakel geformeerd, bestaande uit de dorpen Aalst, Brakel, Poederoijen en Zuilichern, Het wapen der gemeente Brakel, verleend op 20 februari 1816:" Vanwege den Koning door Den Hooge Raad van Adel ingevolge door haar gedaan verzoek: zijnde van keel, bezaait met croisetten van Goud, twee geadosseerde Visschen brocherende over het geheel. Gedaan te 's Gravenhage den 20juli 1816".

Op het grondgebied van het dorp Poederoijen staat het enkele jaren geleden door Dirk Loef van Horne gerestaureerde en tussen de jaren 1357 en 1368 gebouwde slot Loevestein. Verder was de alom bekende krijgsheer Maarten van Rossurn (1478-1555), in dienst van Karel V, heer van Poederoiien. Ook deze heeft daar een sterkte gebouwd. Constantijn Huygens, dichter, staatsman en secretaris van Frederik Hendrik, Willem II en Willem III was heer van Suylichern en eigenaar van het Munnikenland, Zijn zoon Steven, een van zijn zestien kinderen, werd later met het Munnikenland beleend.

De gemeente Brakel heeft in de loop der eeuwen vele watersnoden moeten doorstaan, Zij wordt namelijk ingesloten door de rivieren de Waal (Brakel en Zullichern en de Maas (Poederoijen, Aalst en Zullichem). Een der rampzaligste was die in 1861, uitvoerig beschreven in een boek met prenten en kaarten door J.C.W. Qwack, toenmalig predikant te Brakel en eveneens door F.C.D. Baur, griffier der Staten van Gelderland. Alle vier de dorpen zijn diikdorpen, Zo had ook de overstroming in 1809 noodlottige gevolgen. Wanneer men over de brug van het slot Loevestein het terrein van het slot betreedt kan men in de poort zien hoe hoog het water steeg.

Mr. J. van Dalen.

1. De hervormde kerk voor de vernieling door de Duitsers op 23 april 1945, waardoor de toren geheel werd vernield en de kerk aanzienlijke schade opliep. Tegelijk met de toren ging ook de korenmolen de lucht in en het oude ovenhuis van de familie Joh. van Dalen. De kerk dateert van voor 1422, toen nog een Romaans kerkje. In 1574 werd het tot een toneel van de beeldenstorm, waarna de hervorming spoedig doordrong. De eerste hervormde predikant was Henricus Spudeus (1587). Daarna is het kerkje steeds in handen van de hervormde gebleven.

2. Vlak naast de kerk stond het oude burgemeestershuis met daarachter (nog net te zien) het koetshuis; dit aIles moest helaas wijken (1959) voor de bouw van een nieuw gemeentehuis wat op dezelfde plaats is verrezen. Op deze kaart is goed te zien waar de grote notebomen gestaan hebben.

3. Hier het rooien van een der bornen van het vorige plaatje, waardoor ook de ketellapper, die daar altijd zijn standplaats had, zijn plekje rnoest afstaan. De personen zijn Adr, v.d, Veer, L.L. van Dalen, L. v.d, Veer, A. van Wijgerden, J. van Dalen, D. van Oort, J. van Dalen, Joh. van Dalen en E. Versteeg; in de takken: Jan de Vries, Jan v.d. Wetering, G. Versteeg, Kl. van Oort, Joh. van Dalen, Jiel Versteeg, Br, Veenendaal en G. Paerel.

4. Ret "Ruis van Brakel", sinds mensenheugenis bewoond door de familie Van Dam van Brakel, mag in dit boekwerkje zeker niet ontbreken. Ret werd gebouwd omstreeks 1768, in 1811 aanmerkelijk verbeterd en de omtrek door gravingen en aanp1antingen verfraaid.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek