Brakel in oude ansichten deel 2

Brakel in oude ansichten deel 2

Auteur
:   R. Dijkhof
Gemeente
:   Brakel
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4093-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Brakel in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

De belangstelling voor het boekje "Brakel in oude ansichten" was zo groot, dat het verantwoord leek een deel 2 samen te steilen. Bij de vele kaarten die ik zelf reeds had, hebben verschillende dorpsgenoten en ook mensen buiten Brakel welwillend kaarten en foto's afgestaan, waardoor het mogelijk werd dit boekje samen te steilen. Langs deze weg wil ik dan ook allen die hieraan hebben meegewerkt, hartelijk dankzeggen.

Veel is ook in ons dorp Brakel in deze eeuw veranderd. Zag men vroeger de buitenkant van de Waaldijk geheel bebouwd, thans is het een kale dijk, waarlangs weinig meer te beleven valt. Toen waren het de pittoreske huisjes, gezellig leunend tegen de dijk, die de rust van het dorp weergaven. Vroeger speelde het dorpsleven zich voomamelijk af langs de dijk. Men zag daar het gemeentehuis (de Ronduit) en de school, de kruidenierswinkel en de bakkerij, de klompenmakerij en de schoenlapperswinkel, de rijwielzaak en de smederij, het postkantoor en de slagerij. Hoevelen hebben er bij het gemeentehuis gestaan om de nieuwtjes van het dorp uit te wisselen? Al dit gezellige is

weg en heeft plaats moeten maken voor het modeme. Veel is er veranderd, nog meer verdwenen, maar toch is er ook iets achtergebleven, bijvoorbeeld het prachtige riviergezicht met de voortstuwende schepen, de uiterwaarden met in de zomer het rustig grazende vee, waarvan men zo intens kan genieten.

De tekst bij de kaarten is samengesteld na vele gesprekken met voor het merendeel bejaarde inwoners van Brakel. Met dit boekje hebben wij getracht iets van het oude Brakel vast te leggen, om het zodoende voor het komende geslacht te bewaren. Ondanks aile moeite en zorg om het zo waar mogelijk op te steilen, zal er best hier en daar een fout in zitten. Wilt u mij dit dan niet kwalijk nemen? Ook hebben wij getracht om de juiste namen te vermelden van de personen die erin voorkomen. Hier zal ook best een fout zijn gemaakt of een naam zijn weggebleven, omdat het zeer moeilijk was om ze alle te achterhalen.

Nochtans zal het voor velen een genoegen zijn dit boekje door te bladeren. Ongetwijfeld zuilen vele herinneringen worden opgeroepen in de geest van: "Ja, dat was zo" of "Dat is die".

1. Als wij, al bladerend in dit boek, door Brakel zullen wandelen, gaan wij van start op de Paardenmarkt. Eerst werpen we een blik op de aloude hervormde kerk, hier te zien voor de vernieling door de Duitsers, die op 23 april 1945, vlak voor de bevrijding, deze prachtige toren wilden opblazen. Daar dit tot tweemaal toe mislukte staken zij hem ten slotte in brand, waarna de toren zijn mooie spits verloor en geheel uitbrandde. Gebouwd als Romaans kerkje, is dit gebouw al snel in handen van de hervormden gekomen, daar de eerste predikant reeds in 1587 hier zijn intrede deed. Dat was Henricus Spudeus,

2. Wij verla ten de Paardenmarkt en slaan meteen een blik op de terpstoep. Links het huis van P. van Wijgerden, de varkensboer, daarnaast het cafe van Teunis Paerel. Diens vrouw Door staat midden op de weg bij een kind van haar zwager iets op zijn plaats te werken, terwijl metselaar Toon van der Ley op het dak zit om de vorst te repareren. Boven op de dijk is de oude school nog te zien, voor de bouw van het burgemeestershuis. Voor de school staat het pand van winkelier Gerrit Duyzer, later bewoond door P.R. Duyzer, die het pand moest afbreken voor de dijkverzwaring en een nieuwe winkel bouwde tegenover het postkantoor.

3. Reehtsaf slaande passeren wij de hervormde pastorie, met reehts op de aehtergrond de korenmolen. In de tijd dat deze opname is gemaakt, werd de pastorie bewoond door dominee 1. Trouwborst. Links, voor de haag, hebben enkele kinderen zieh opgesteld om ook op de foto te komen. Dit zijn, van links naar reehts: P. van Balen, M. Hanegraaf, B. van Zanten, B. Hanegraaf, A. van Zan ten en C. van Dalen.

Op de onderste foto de oude pastorie van voor 1900. flier zien we duidelijk het oude, dubbele puntdak dat, to en deze pastorie werd verbouwd, is vervangen door een plat dak (1914). Deze pastorie heeft er gestaan tot 1952, to en zij werd afgebroken om te worden vervangen door de pastorie die wij nu allen kennen.

4. Hier zijn we de dijk opgegaan en hebben een mooi gezicht op de prachtige windkorenmolen van Brake!. Jammer dat zulke plekjes verloren zijn gegaan. Hieraan hebben de Duitsers schuld, daar zij deze molen op 23 april 1945 hebben opgeblazen, tegelijk met de kerktoren en het ovenhuis. Molenaars die deze molen hebben bediend zijn: P. van Aaken (1816), Lamb. Bakker (1850), P. de Graaff(l899), C. Verbeek (1918?) en Corn. van Tuil (1923-1945). Menige zak tarwe is hier clandestien gemalen in de jaren 1940-1945. Deze molen was een dwang-, ban- of banale molen, waarvan de bewoners van een bepaald gebied voor het malen van hun graan gebruik moesten maken. De eigenaar van zo'n molen was de heer van dat gebied en het banrecht behoorde tot de heerlijke rechten. Deze heer kon zo'n molen VOOI eigen baten laten exploiteren, doch het kwam ook veel VOOI dat hij de banmolen aan een molenaar verpachtte, die dan maalloon in natura ontving, dat wil zeggen door van het afgeleverde meel volgens een bepaald systeem een gedeelte achter te houden en daarmee naar eigen inzicht te handelen. Zo'n molenaar had dan ook veelal als nevenbedrijf een broodbakkerij. Dit banrecht stamde uit de middeleeuwen en is in 1797 afgeschaft.

~roet uil Mrakel.

----------------------------------I(V

) .. '""" .- . ....---- ~

I ~ I

Afzender

5. Enkele tientallen meters verder ons omkerend, slaan we nog even een blik op de korenmolen, die is bespannen met de zeilen (vol getuigd) om te gaan malen. Links het huisje, met rieten dak en begroeid met klimop, van Kee van 't Spijker, daarachter het huis van M. van Maren. Enkele personen zijn nog te herkennen, zoals Kee en Everts, P. de Graaff recht voor de molen en rechts, met hondje, A. van Weelden.

............... f.. .

........... ~.~.::.:::~

,

.: .J. 1.. .

6. De openbare lagere school in 1935. Velen van ons zuilen zich de school zo nag herinneren, met de brug erlangs. Op de brug staat meester Maas, klaar am de jeugd binnen te halen. Meester Bouman is bezig de kinderen in de rij te zetten. Kart hie rap is dit gedeelte van de school gesloopt, am plaats te maken voor het nieuw te bouwen burgemeestershuis (1936) en in 1977 is de school gesloopt voor de dijkverzwaring. Negenennegentig jaar geleden, am precies te zijn op 8 november 1879, werd voor dit schoolgebouw de eerste steen gelegd. Een gedenksteen, aangebracht in de gevel, gaf aan dat dit was gedaan door Steven van Dalen, die toen zes jaar oud was. In 1900 werd dezelfde Steven van Dalen benoemd tot burgemeester van de gemeenten Brakel en Poederoyen. De school werd zowel in 1911 als in 1930 met twee lokalen uitgebreid.

7. De Waaldijk ter hoogte van de smidse. Men toont een enorme belangstelling voor de fotograaf. Links het huis van timmerman Struik, nu Hervormd Centrum, met daarnaast het huis van E. van de Handel (schilder), dan het huis van Herme van Wijgerden (handel in galanterieen, verkoop en reparatie van aile uurwerken), later bewoond door C. Hanegraaf ("De Kleine Winst", handel in textiel, hoeden en petten) en daarachter het huis van C. van Dalen, waar men ansichten en pinda's kon kopen. Later werd dit bewoond door zijn zoon C. van Dalen, schoenlapper en postbode. Het laatste gebouw is de "Ronduit" (het gemeentehuis). Van links naar rechts: C. van Wijgerden, J. van Herwijnen, A. Schreuders, A. de Graaff, M. Schreuders (in het wagentje), Giel Schreuders, D. Schreuders, J. v.d, Handel, M. v.d. Handel, P. Schreuders, H. van Dalen, L. Ekelmans, G. van Dalen, Br. van Dalen, G.J. de Vries en G. van Dalen. Op de achtergrond de familie C. van Dalen.

8. Hier staan wij voor de villa van de burgemeester, een van de mooiste huizen van Brake!. Voor de villa staat Co Klop met twee onbekenden. De mulder C. van Tuyl is ons net gepasseerd met een volgeladen kar met koren, op weg naar de molen. Op de achtergrond het huis van bakker D. de Jongh en rechts het huis van winkelier G. Duyzer.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek