Brummen in grootmoeders tijd

Brummen in grootmoeders tijd

Auteur
:   J.H. Robben en A. Straalman
Gemeente
:   Brummen
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5113-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Brummen in grootmoeders tijd'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Lang sluimerde in Brummen de gedachte om te komen tot een tweede uitgave over ons dierbare dorp. Overigens: geen eenvoudige opgave. Het moest een gedegen werk worden dat een duidelijk beeld weergaf over het roemrijke verleden van Brummen. Ook het heden konden wij niet achterwege laten. Zijdelings wordt in dit boekje daarover iets gezegd bij enkele onderschriften onder de afbeeldingen van weleer.

Onze eerste ingeving om een passende titel te vinden voor het boekwerkje bracht ons naar de zin: "Brummen in vogelvlucht". Maar Brummen is te mooi om daar in vogelvlucht overheen te vliegen. Het zou te snel gaan. Wij lOUden dan te veel missen van de oude schoonheid van de parel in de Veluwezoom. Neen, wij nemen u mee op een wandeling door Brummen. Oud Brummen. Wij blijven dicht bij elkaar en bekijken de nostalgische prentbriefkaarten en foto's en lezen aandachtig de teksten onder de oude afbeeldingen. Dan aileen kunnen wij de sfeer van vroeger proeYen. Voor de wandeltocht nodigen wij oud en jong uit. Na de wandeling door Brummen zult u, indien u de tocht nauwlettend heeft gevolgd, moeten beamen dat het meer dan de moeite waard was. Wij wensen u veel kijk- en leesgenot toe.

Nog even dit: in dit deel 2 over Brummen komen wij het wapen van ons dorp niet tegen. Daar dit toch, naar wij me-

nen, belangrijk is, informeren wij u over het ontstaan van het wapen en de uitvoering daarvan. In de ambtsvergadering van 20 augustus 1796 (het tweede jaar van de Bataafsche Republiek) werd besloten om een ambtszegel te laten maken en in te voeren, bestaande uit een leeuw, staande in een brummelbos, met een brummeltak in de linkerpoot, waaraan zeven brummels, met het opschrift Brummen. Blijkbaar heeft men de naam Brummen in verb and gebracht met brummels of bra men (welke vrucht hier nogveel wordt gevonden) maar tussen beide namen bestaat generlei verband.

Bij besluit van den Hoogen Raad van Adel d.d. 20 februari 1816werd aan de gemeente Brummen een wapen verleend, dat aldus werd omschreven: "zijnde van lazuur (namelijk het schild) beladen met een klimmende leeuw, houdende een bloemstruik in deszelfs voorste klaauwen, alles van goud". Hetzegel van 1796 werd dus hetwapen van 1816, en de leden van den Hoogen Raad hebben de brummeltak blijkbaar voor een bloemstruik aangezien. Dat weet u nu dus.

Wat u waarschijnlijk niet weet is dat Brummen eens een groot burgemeester heeft gehad in de persoon van jonkheermr. dr. L.H.N. Bosch Ridder van Rosenthal. Deze bestuurde Brummen (inwonertaI8675) vanaf 1917 tot 1924. Door zijn grote talenten benoemde de Kroon hem tot

burgemeester van de stad Groningen. Een overduidelijke promotie.

Brummen heeft ook grote festiviteiten gekend. In 1930 beleefde Brummen een groots evenement. Aan de Engelenburgerlaan werd toen het gouden jubileum gevierd van de Geldersche Maatschappij van Landbouw. Koningin Wilhelmina, vergezeld doorprinses Juliana, bracht een bezoek aan dit grootse festijn. In 1931 was er weer een koninklijk bezoek. Koningin-Moeder Emma bracht een bezoek aan Brummen tijdens een Landstormdag op het landgoed , ,Klein Engelenburg".

Grappen heeft ons dorp eveneens beleefd. De ouderen zullen zich ongetwijfeld Jan Weekhout herinneren: de man van de l-aprilgrappen. Even bekend als Jan Weekhout was het Hotel't Kromhout waar toen G.A. Demmink de scepter zwaaide. Zijn tarieven toveren bij u zeker een lach om de mond. Wat dacht u van een diner dat 1 gulden kostte. Voor twee spiegeleieren moest een smulpaap 40 cent neertelIen. Voor logies en ontbijt was de gast f 1,50 kwijt. Belachelijk lage prijzen dacht u. Vergeet het maar. De gulden was toen evenveel waard als nu vijfentwintig.

Het verenigingsleven in Brummen stond op een hoog peil. In 1923 waren er onder andere de verenigingen Floralia, de christelijkse jongelingvereniging, de christelijke meisjesvereniging Immanuel, de postduivenvereniging, de gei-

tenfokvereniging en de voetbalverenigingen Brummen 1 en Incognito. Aan muziek en zangverenigingen ontbrak het ook niet, evenmin aan kegeldubs. Het was slechts een greep uit het rijke verenigingsleven. Het zou ons te ver voeren am allen te noemen. Ons excuus daarvoor.

Wij willen u niet de voormalige indeling van de dorpen en buurtschappen vanaf 1840 onthouden. Deze werden aangeduid met letters uit het alfabet. Voor de PTT waren die aanduidingen van groat belang. In feite waren het voorlopers van onze huidige postcodes. Brummen kende de letter A, Leuvenheum B, Cortenoever C, Rhienderen D, Oeken E, Voorstonden F, De Hoven G, Tonden H, Empe I, Hall K en Eerbeek L. Van De Hoven is bekend dat het later aan Zutphen is verkocht voor de som van 1000 gulden, te voldoen in twee termijnen van 825 en 175 gulden.

Het tot stand komen van dit boekwerkje is voor het overgrate deel te danken aan hobbyisten. Zij hadden in de loop der jaren nostalgische prentbriefkaarten en foto's verzameld. Daarvoor bezochten zij vele beurzen in ons land. Veel vrije tijd werd eraan gespendeerd. Uit eigen bezit stelden velen hun materiaal ter beschikking. Wij zijn aIle "steunpilaren" erg dankbaar voor hun guile en oprechte medewerking. Wij spreken de hoop uit dat "Brummen in grootmoeders tijd" de weg zal weten te vinden naar de harten van de ingezetenen.

I

Marktplein. Brummen.

Uitgave van M. Hoekstra, BrulD_m_en_. vf/_{_l_~ ~_.9~~

1. Een weI zeer fraaie afbeelding van het Marktplein. Deze foto is genomen omstreeks 1900. Verkeer was er nagenoeg niet. De villa (rechts) is inmiddels ingrijpend veranderd. Aan de rechterkant heeft een flinke uitbreiding plaats gevonden. In het pand zijn thans de Amrobank en sigarenmagazijn Bosman gevestigd. Bij de lantaarn, in het midden, is de ingang van de Zegerijstraat. Vroegerwas dit de oprijIaan van het landgoed "De Zegerij", Het landgoed verdween in 1888. Links achter de schuine lindeboom het huidige postkantoor zonder de aanbouwing. Later zijn, rechts naast het postkantoor, de pan den van fotograaf Brouwer en de heer Heerenbrink gebouwd.

2. Een kijkje op de oostzijde van het Marktplein. Geheellinks de ingang van de Kerkstraat. Bet pand links op de foto was vroeger boekhandel G.C. van Deventer. Diens zoon is de bekende orgelbouwer en reparateur L. van Deventer. Na vele veranderingen aan het pand, met diverse eigenaren, is het de bekende boekhandel gebleven, luisterend naar de naam "De Boekelier". Rechts naast het pand was in die tijd de kegelbaan van hotel't Kromhout, toen eigendom van G.A. Demmink. Nadat de kegelbaan was opgeheven is in dit gebouw de weegwerktuigenfabriek van de familie Van Vught gekomen. Bet gebouw is nu geheel verdwenen. Bet heeft plaats moeten maken voor de uitbreiding van cafe 't Kromhout.

3. Een unieke foto van het Marktplein (oostzijde). Deze opname is van omstreeks 1897. Rechts op de foto het bekende cafe 't Kromhout. Het pand links was het eerste postkantoor van Brummen, dat nadien werd gesloopt. Het nieuwe postkantoor werd gebouwd aan de Zutphensestraat. Op de plaats waar het eerste postkantoor heeft gestaan werd later een kegelbaan annex theetuin geopend. Voor deze twee panden heeft in 1827 de dorpspomp zijn plaats gekregen. De pomp werd gebouwd door Arend Noorman, metselaar in Brummen, en Dirk Brus, timmerman in Zutphen, die voor het karwei 438 gulden voteerde. De pomp gafveel en erg lekker water. Aan beide kanten kon gepompt worden. Met drie slagen was de emmervoI. Tot 1947 heeft de pomp haar belangrijke dienst aan de bevolking van Brummen bewezen, 120 jaar lang. De pomp is het oudste bouwwerk van het Marktplein.

4. Nogmaals het cafe-restaurant 't Kromhout. Het pand is omstreeks 1850 als herenhuis gebouwd. Rond 1898 richtte de heer G .A. Demmink het herenhuis in als hotel en cafe. In 1930 werd de heer Nagel sr. eigenaar van 't Kromhout. Tijdens de oorlogsjaren zat de heer De Boer in de zaak. Daarna volgde de heer Nagel jr. in 1945 de heer De Boer op. Hij bleef tot 1962, waarna de heer Grootherder zijn intrede deed. Sinds 1970 is de familie Rademakers eigenaar. In dit pand, aan de zijde van de Marten Putstraat, was vele jaren een depot van de Gelderse Tramwegen gevestigd. Tegenwoordig is 't Kromhout uitgebreid met een cafetaria. Rechts op de foto een gedeelte van de villa die bewoond werd door de heer Capelle. De heer Capelle was rentmeestervan "Groot Engelenburg". Voor hem woonde er huisarts Van Genderen. Wie de kinderen op de foto zijn was helaas niet te achterhalen.

5. De westelijke zijde van het Marktplein heeft vele veranderingen ondergaan. Het pand geheellinks op de foto, destijds bewoond door de heer J.P.R. Lepeltak Kieft, sigarenfabrikant en gemeenteontvanger in Brummen, heeft plaats moe ten maken voor de Rabobank. Het huis in het midden is thans optiek en horlogerie Lubbers. Geheel rechts ziet u makelaarskantoor Van Goor, eertijds schoenenwinkel en reparatieinrichting van de familie Bosman. Op de voorgrond stonden toen lindebomen. Deze zijn in 1902 vervangen door de huidige kastanjebomen. Zoals deze foto laat zien was ervan een muziektent nog geen sprake. De eerste rnuziektent is in 1912 gebouwd in opdracht van de muziekvereniging "Amicitia". De ingebruikneming yond plaats op 2 mei 1912 en ze heeft dienst gedaan tot 1926, waarna ze werd verplaatst naar Eerbeek. Op dezelfde plaats verrees voor een bedrag van tweeduizend gulden de huidige muziektent.

6. Vele Brummenaren weten niet dat de schoenmaker D ,J. Bosman zijn bedrijf startle bij de tol. Nadien is hij verhuisd naar Marktplein 11 (zie foto) het pand waarnu makelaarskantoor Van Goor is gevestigd. Marktplein 11 werd te klein en Bosman verhuisde naar de overkant, Marktplein 13, waar een groot pand werd betrokken. Hier werd ook een sigarenzaak in gevestigd genaamd "De Tabaksplant", eigenaar Johan Bosman. Het schoenmakersbedrijf kende ook een grote werkplaats waar schoenen op maat werden gemaakt. Op de unieke foto, van links naar rechts: Arend Jan Bosman, Johan Bosman, Gerritjen W.J. Bosman-de Roos, Derk Jan Bosman, Hendrik Heuvelink en Dijkman.

7. Een kijkje op het Marktplein met een beeld van de jaarlijkse markt, die uitermate druk werd bezocht. Niet aileen de Brummenaren waren present. Van heinde en ver kwamen de kooplustigen naar de jaarmarkt. Het ontmoeten van oude bekenden was tevens voor de inwoners een koIfje naar hun hand. Belevenissen van weleer werden dan over-en-weer uitgewisseld. De foto dateert van 1923 en geeft het overduidelijke bewijs dat de jaarmarkt van Brummen veel te bieden had. De prachtige oude bedrijfsauto behoorde toe aan de heer Lentink uit Dieren, handelaar in aardewerk-glas en porselein, Op de open plek (rechts) stond voordien het herenhuis van de heer Capelle. Geheel rechts een gedeelte van cafe 't Kromhout.

8. Bij het zien van deze foto zuIlen velen zich afvragen waar het is. Deze voormalige boerderij stond aan het begin van de Ambachtstraat. Op dit plaatje zijn bouwvakkers bezig met de verbouwing van de boerderij tot kruidenierswinkel voor de familie Grotenhuis. Vele jaren heeft de familie hier handel bedreven. Tevens was aan het bedrijf een koffiebranderij verbonden. In 1980 moest dit pand plaats maken voor het huidige winkelcentrum. Op de ladder (links) staat Geerlings, alias de Chinees. Daamaast met baard aannemer Schoonman. In het midden op de ladder Dirk Wentink, bijgenaamd de boshond. Geheel rechts Geerlings (geen bijnaam), die de straten van Brummen met zijn onafscheidelijke bezem schoon hield. Links op de foto completeert een oude gaslantaarn deze unieke prent uit een ver verleden.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek