Colijnsplaat in oude ansichten deel 1

Colijnsplaat in oude ansichten deel 1

Auteur
:   C.P. Pols
Gemeente
:   Noord-Beveland
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1733-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Colijnsplaat in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

In het oorkondenboek van Holland en Zeeland van 1223 wordt reeds over Noord-Beveland gesproken, maar wanneer en door wie dit eiland werd bedijkt, is nog steeds een vraag waarop het antwoord niet te geven is. Wel zijn door schrijvers a1s Beekman en Hollestelle een aantal voorstellingen van het oude eiland gegeven, waardoor toch een globaal bee1d uit de middeleeuwen bekend is. Op 5 november 1530 kwam de rampzalige St.-Felixvloed en bijna vijfduizend hectare vruchtbaar land verdween onder water en de ellen de was met geen pen te beschrijven. Nadat heel NoordBeveland zo'n kleine zeventig jaar had "gedreven", werd de Oud-Noord-Bevelandpolder, groot 1731 hectare bedijkt. Hierin werd Colijnsplaat als eerste dorp herbouwd.

Deze late bedijking heeft een stempel op dit gebied gedrukt en wel in tweeerlei opzicht: de dorpsaanleg en de verkaveling. Na de vele overstromingen was de oorspronkelijke bevolking van Colijnsp1aat van hof en erf verdreven. Na een paar genera ties kwamen er nieuwe bewoners, die vermoedelijk nauwelijks meer verwantschap hadden met de oorspronkelijke bevolking. De nieuwe bewoners waren in hoofdzaak af-

komstig van Schouwen-Duiveland en Tholen. Een aantal familienamen wijst daar heden ten dage nog op: Bouterse, Hoogerheide, De Looff, De Regt en Tazelaar. Aan hun afkomst uit andere delen van Zeeland herinneren onder anderen namen als Flipse, De Kam, Leendertse, Verburg, Van der Weele, Wisse en andere.

De bedijking yond dus in 1598/99 plaats, waarbij over een lengte van p1usminus drie kilometer gebruik werd gemaakt van de restanten van de oude zeedijk. De Colinsplate, waarop ook een stelle van die naam lag, kwam in de Oud-Noord-Bevelandpolder te liggen. Enkele geu1en en kreken werden bij de inpoldering afgedamd terwijl de uitwateringssluis ten westen van het sluitgat in het kleine Faal werd gebouwd. Ook nu nog vindt hier de uitwatering (suatie) plaats. Het binnendijks gelegen water, met rechts daarvan de nieuwe begraafplaats, wordt ook nu nog steeds "De Val" genoemd.

Colijnsplaat werd dus gesticht op de ingedijkte "Colinsplate" en de verdere opbouw van het dorp werd krachtig aangepakt. Het eerste bestuur werd waargenomen door de dijkgraaf en gezworenen, die

het ambt van schout en schepenen vervulden. In 1598 werd Hans Moens de eerste schout (burgemeester) en bij akte van 6 april 1599 benoemde Hohenlohe, zwager van prins Maurits, dijkgraaf Marinus Werckendet tot schout van Colijnsplaat en NoordBeveland.

Uit ons ten dienste staande gegevens blijkt dat de aanleg van het dorp geometrisch van opzet was. Wij 1even in de tijd van renaissance! Van de haven liep (en loopt) de Voorstraat, die eindigt bij de kerk. Aan weerszijden daarvan werden rechte straten en vierkante huizenblokken aangelegd. Het dorp bleek al spoedig na de indijking een aantrekkelijke woonplaats te zijn en op uitbreding werd gerekend, getuige de aanstelling van een "vroetwijff". Of schoon besloten werd de kerk onder de classis Walcheren te brengen, was de nieuwe polder aanvankelijk geheel op Zierikzee georienteerd. In 1599 werd reeds een vaste veerdienst op Zierikzee geopend en in dieze1fde stad was in 1600 zelfs een "Noord-Bevelandse Korenmarkt". De Voorstraat werd in later jaren met linden beplant, die aan deze straat ook nu nog een grote bekoring geven. Ondanks een aantal uitbreidingen in de laatste jaren bleef het oude karakteristieke dorpspatroon behou-

den. Structurele veranderingen in de landbouw hebben een duidelijk stempel gedrukt op het aantal inwoners van "Colijn". In 1795 woonden er 1221 inwoners, maar nag niet zo erg lang geleden meer dan 1700. Op 1 augustus 1973 was dit aanta1 echter gedaald tot 1533.

Tot 1941 is Colijnsplaat altijd een zelfstandige gemeente geweest, waarna het dorp met het veel kleinere Kats en met Kortgene werd samengevoegd tot de nieuwe gemeente Kortgene, waar ook de bestuurszete1 is gevestigd.

Maar nu genoeg over de historie en opbouw van het dorp want over Colijnsplaat en de Colijnsplatenaren gaat dit boekje toch in de eerste plaats. We nemen u mee naar de tijd van 1900 tat 1945, al kijken we daarbij echt niet op een paar jaar meer of minder. Geen Colijnsplaat met geraas van auto's en brommers, maar met rustig spelende kinderen of gezellig pratende buurvrouwen in de Voorstraat, de "Tonnebuurt" of ergens aan de oevers van de toen nog niet gedempte kerkgracht. We beginnen onze wandeling door Colijnsp1aat, zoals het was en kunnen dan tevens zien wat het nu geworden is ...

- --=--

.sOORD

I. Een deel van de kaart van N oord-Beveland uit 1751, in 1753 meetkundig opgenomen door de ingenieurs D.W.C. en Anth. Hattinga en uitgegeven door Isaak Tirion.

Colijnsplaat

Hofstede "Veldzichtlf

2. We komen het oude Colijnsplaat binnen vanuit de richting Kortgene en passeren op onze wandeling de hofstede of hoeve "Veldzicht". Op deze fraaie kaart uit 1908 zien we het woonhuis en de schuur nog in volle glorie. Op 26 maart 1839 werd de eerste steen van het huis gelegd door Catharina Magdalena Swemer. Ret ontwerp was van architect L.P. de Lonnee de Betrancourt en de opdrachtgever was P.C. Swemer. De hoeve is een paar keer van eigenaar veranderd en werd onder anderen bewoond door P. de Dreu, later door L. Oele en nu door mevrouw C.M. van der Weele-Haringman. Ret mooie aanbouwtje bij de voordeur heeft men een aantal jaren geleden afgebroken. De levensboom in het bovenlicht van de dubbele deur valt nog te bewonderen. De deur is verder nog versierd met twee paardehoofden.

.....

3. De molen van A. Snoep aan de Colijnsplaatseweg in 1905. Deze fraaie molen behoort tot het type ronde stenen bovenkruier met stelling en is opgetrokken in gele baksteen. De molen werd in 1864 gebouwd en heet "Nooit Gedacht" maar ook weI "Nieuwe Molen". Ter plaatse he eft v66r de huidige molen een houten, achtkantige molen gestaan. Waarschijnlijk is deze wegens bouwvalligheid gesloopt. Op 24 mei van het jaar 1864 werd molenaar J. Stols eigenaar van de molen, die hem op 15 mei 1872 weer van de hand deed aan W. Snoep te Kortgene. Bij de boedelscheiding op 27 april 1909 kreeg zijn zoon P. Snoep de molen toebedeeld belast met vruchtgebruik voor zijn moeder, mevrouw S. Snoep- Verburg. Op 23 februari 1939 verkocht P. Snoep de molen aan A. Snoep, de huidige eigenaar.

Nieuwe moten. Colijnsplaat.

'.'

4. Nogmaals de molen van Snoep aan de Nieuweweg, Molenmaker J. de Gelder uit Hazerswoude, vernieuwde een aantal jaren geleden de huid en de bekleding van de kap, het windpeluw, de kapzolder en een groot deel van de balie, De molenaar heeft later zijn bedrijf drastisch gewijzigd en bouwde in 1963/64 twee pakhuizen met een opslagcapaciteit van 3000 ton voor granen, zaden en peulvruchten. Ook kunnen in deze gebouwen de landbouwprodukten worden geschoond, gesorteerd en gedroogd. Links staat het molenhuis en verderop een huis dat destijds werd gebouwd door aardappelhandelaar P. van der Weele. Bouwer was zijn zoon Jan, die timmerman was. Tegenwoordig is mevrouw C,M. van der Weele-Haringman de eigenares, zij woont op "Veldzicht".

-'

5. Het doktershuis aan de tegenwoordige Have1aarstraat in 1925. Rond de bouw van dit riante huis in 1901 ontstond destijds nogal wat deining in de gemeenteraad van Colijnsp1aat. Op 29 mei 1895 besloot de raad om als gemeentearts te benoemen dokter A. Aaltsz, die hier tot 1 mei 1909 bleef. In 1901 werd voor zijn rekening het huis gebouwd. Na zijn vertrek werd J. van der Drift hier tot 1 februari 1916 arts en zijn opvolger was J.J. Wolters, die per 8 januari 1924 naar Bethesda in Vlissingen vertrok. Op diezelfde dag nog kwam dokter L.P. Maas, afkomstig van een boerderij aan de Prinsendijk onder de rook van Kortgene naar hier en hij vervulde de doktersfunctie tot 9 januari 1964. Sinds die tijd woont nu de dokter W.J. Klein-Wassink in het doktershuis.

... CIS CIS

Q.

??? c

'0

, u

en '3

s:

~ s

:s< o o

KO L1JNSPLAAT

6. De hervormde kerk in 1901 gezien vanaf de tegenwoordige Have1aarstraat. In de kerk bevindt zich een zeventiende eeuwse preekstoe1 met koperwerk van een iets recentere datum. Uit gegevens van het jaar 1599 kan worden opgemaakt dat het dorp na de bedijking spoedig aantrekkelijk werd als woonp1aats. In dat jaar werd de hervormde gemeente geinstitueerd met a1s eerste predikant Eduardus Adriaansz. Boom, die deze kerk diende tot 1625. Het kerkgebouw, dat omstreeks 1618 werd verbouwd en vergroot, kreeg echter eerst in 1769 zijn huidig aanzien. Het is een eenvoudige rechthoekige zaalkerk met een toren, p1eisterwerk en een poortje. Predikant is thans sinds eind 1971 dominee E.G. Boesenkoo1, welke voorheen de hervormde gemeente van Omme1anderwijk diende. Hervormd Colijnsp1aat telt ruim duizend leden. Colijn te1de per 1 augustus 1973 1533 inwoners van wie 763 vrouwen en 770 mannen.

7. Naast het torenhuis en voor de kerkdeuren was vroeger de in gang van de openbare lagere school. Dit is een schoolfoto uit 1903 of 1904. Op de bovenste rij zien we van links naar rechts: C. van der Weele, P. de Regt, J. Hage, G. Hage, Joh. van der Weele en Jannetje Janse. Op de middelste rij: bovenmeester Vermeulen, Janna Clement, Janna Wilderom, Sija Maaskant, Jans Steendam, L. Kouwer, P. Engelvaart, M. de Lange, L. de Lange, Emma Vermeulen en juffrouw J.M. Geuze. Op de onderste rij: Nelly Vermeulen, M. Hage, Dina Visser, onbekend, M. Clement en P. de Lange.

8. Op 8 september 1908 - dus ruim 65 jaar geleden, werd deze mooie schoolfoto gemaakt van de leerlingen en onderwijzend personeel van de open bare lagere school. Op de bovenste rij van links naar rechts zien we: M. van der Weele, Jaap de Fouw, Dies Bouterse, Johan Karreman, Jacob Hoogerheide, Johannis Hoogerheide en Jan Janse. Op de tweede rij: juffrouw J. Westdrop, Pie Schippers, Kee Goulooze, Theuna de Wild, Dies Fortuin, Thomas van der Weele Kzn., Gerard Huige, Adriaan Wilderom, Jo de Krijger, Mina Moerman, Cor Heijboer, meester Zandee en meester Vermeulen. Op de derde rij:

Marie Israel, San van Oeveren, Geertje Vroegop, Betje Vroegop, Neel Bouwense, Nelly van der Zwart, Cor Haringman, Toos de Pree, Dien Bouterse en Grietje de Smit. Op de vierde rij: Piet Brouwer, Johannis de Looff, Dig Heijboer, Jan de Smit, Koos Huisson, Geertje en Tannetje Hollestelle, Cor Huisson, Pie Bouwense, Anna Bouterse en Kees Janse.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek