Colijnsplaat in oude ansichten deel 2

Colijnsplaat in oude ansichten deel 2

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:   Noord-Beveland
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4053-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Colijnsplaat in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

INLEIDING

Toen de samensteller van dit boekje de opdracht kreeg om van het Noordbevelandse dorp Colijnsplaat een tweede deeltje samen te stellen, was dit geen gemakkelijke taak, gezien het feit dat de heer c.P. Pols uit Zierikzee reeds een voortreffelijk boekje over Colijnsplaat heeft gemaakt, dat echter niet meer verkrijgbaar is. Maar er was nog zoveel oud materiaal aan kaarten en foto's, dat het volkomen verantwoord was "Colijnsplaat in oude ansichtcn" deel 2 te laten verschijnen,

Colijnsplaat, of zoals men weI zegt "Colijn", Iigt in de Oud Noord-Bevelandpolder, die in 1598 werd ingedijkt, Waarschijnlijk had men al een hele tijd eerder tot bedijking van een aantal schorren en slikken kunnen overgaan, maar ten gevolge van de stormvloeden in de jaren 1530 tot 1570 had dit gewest dusdanig zwaar te lijden van stormvloeden, dat een en ander niet kon worden gerealiseerd. Maar in het voorjaar van 1598 begon men ditgebied te bedijken, waarbij men echter nog veel overlast ondervond van stormen en de daarmee gepaard gaande hoge vloeden. De Oud-Noord-Bevelandpolder behoort tot de acht grootste bedijkingen in de provincie Zeeland met een lengte van twintig kilometer zeedijk, waarbij ongeveer over drie kilometer de restanten van de oude dijk op de zogenaamde vroegere "dijkzate" zijn gevolgd. De Colijnsplaat, waarop ook een stelle van diezelfde naam lag, werd voor het grootste gedeelte ingedijkt, waarbij tevens enkele geulen en kreken werden afgedamd. Toen de bedijking van de Oud-Noord-Bevelandpolder in 1598 een feit was, liet deze polder prachtige rechthoekige kavels zien, die in de loop der jaren werden onderverkaveld, maar toch in regelmatige percelen.

Het voormalige eiland Noord-Beveland heeft in de loop der jaren erg veel last gehad van oevervallen, ten gevolge van de diverse hoge stormvloeden, waarvan de oeverval aan de

Glasjesnol op 11 augustus 1881 de grootste was. Ter bescherming van deze polder heeft men in de jaren 1906, 1914 en 1957 drie dijkverhogingen uitgevoerd. Het overtollige polderwater wordt via de uitwateringssluis, die ongeveer driehonderd meter ten westen van Colijnsplaat ligt, in de Oosterschelde geloosd, waarvan de Roompot in de onmiddellijke nabijheid van Colijnsplaat ligt. Jonkheer Wilhelm Parker legde op 11 juli 1757 de eerste steen van deze sluis.

In 1864 is er reeds sprake van "De Val" of "De Vaale", een ideale plaats om in de wintermaanden de schaatssport te beoefenen. "De Fal" of het "Kleine Faal" vormde de grens tussen het grondgebied van Colijnsplaat en het overige NoordBeveland, terwijl de "Grote Faal" de grens vormde tussen Zeeland bewester- en beooster Schelde. De Oud-NoordBevelandpolder bestaat uit zeer vruchtbare zeeklei, zodat de landbouw het hoofdmiddel van bestaan was. Ook de meekrapteelt werd veel beoefend. In Colijnsplaat stond destijds een meestoof, "De Vrede" genaamd. Verder was er nog een tweede meestoof, "De Nieuwe Meestoof' genaamd, gelegen aan de Noordlangeweg bij de boerderij van Smit. Ten gevolge van de mechanisering in de landbouw, verdwenen de stoere Zeeuwse werkpaarden en liep het aantal landarbeiders drastisch terug. Nog slechts een klein gedeelte van de Colijnsplaatse bevolking werkt in de landbouw. Evenals dat ook op andere dorpen op Noord-Beveland het geval is, werken vele inwoners uit Colijnsplaat elders. Voor werkzoekenden zijn onder andere de Rotterdamse havens, het industriegebied "Het Sloe" en Hoechst Holland uitwijkmogelijkheden. Colijnsplaat heeft goede voorzieningen, waar het goed wonen is. In de Voorstraat, met de prachtige lindebomen die in 1827 geplant zijn, staan diverse winkels, die zowel de bewoners, also ok de gasten een goede service verlenen. In het begin van

de jaren zestig is de vissershaven aangelegd, waar oak de vissers uit Arnemuiden en enkele uit Tholen hun thuishaven hebben, na de aanleg van de Veerdam in 1961. Het haventje was destijds een landbouwhaventje, vanwaaruit landbouwprodukten zoals aardappels, suikerbieten en granen met zeilschepen werden vervoerd. Het kon dan oak bij de haven een gezellige drukte zijn. Thans brengt de vismijn nog enig vertier in dit overigens stille en rustige dorp. Ook in Colijnsplaat begint de recreatie op gang te komen.

Colijnsplaat is tot 1941 een zelfstandige gemeente geweest, al was bijvoorbeeld burgemeester J.H. Bijbau niet aileen burgemeester van Colijnsplaat, maar ook van de naburige dorpen Kortgene en Kats. In 1921 bestonden er al plannen tot samenvoeging van de dorpen Colijnsplaat, Kortgene en Kats, doch het duurde nog tot 1941, eer deze samenvoeging een feit werd. De drie genoemde kernen vormen de gemeente Kortgene, een van de twee gemeenten op Noord-Beveland onder het bestuur van de per 1 november 1976 benoemde burgemeester J.L.D. van der Linde. Colijnsplaat heeft ruim vijftienhonderd inwoners. Het dorp heeft een vriendelijke en hulpvaardige bevolking. Het is dan ook goed wonen in dit Noordbevelandse dorp, dat destijds niet minder dan vier kerken had, te weten de Nederlands Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerk, de Gereformeerde Gemeente en de zelfstandige Oud Gereformeerde Kerk van wijlen ds. Franke, die nog predikant in Noord-Amerika is geweest. Van deze laatste vacante gemeente was de heer J.P. Schippers uit de Voorstraat 62 het contactadres. Deze Kerk komt niet meer in Colijnsplaat voor. De Gereformeerde Gemeente telt ongeveer een kleine zestig leden. De Gereformeerde Kerk telt tweehonderd zevenenveertig leden en wordt gediend door de huidige predikant ds. A.P. Heiner, die de twaalfde predikant

is van Colijnsplaat en de tweede van de combinatie Colijnsplaat, Geersdijk en Wissenkerke. De Nederlandse Hervormde Kerk telt duizend vijftig leden, onder wie tweehonderd vijfennegentig belijdende lidmaten, terwijl de Hervormde Kerk ongeveer vierhonderd vijfentwintig zitplaatsen telt. In aile kerken worden op de zondagen nag twee kerkdiensten gehouden, al loopt het kerkbezoek in de middagdiensten weI terug, zoals dat ook elders het geval is. De geest van de tijd zal hieraan niet vreemd zijn. De huidige predikant is ds. H.J. Zoethout, gekomen van Lage Zwaluwe, die de Hervormde Gemeente van Colijnsplaat sinds 16 januari 1977 dient. Hij is van deze kerk de dricendertigste predikant. Ook in Colijnsplaat worden zo nu en dan gemeenschappelijke kerkdiensten gehouden in elkaars kerkgebouw, zodat de oecumene in dit Noordbevelandse dorp op gang begint te komen. Het verenigingsleven in Colijnsplaat staat op hoog peil, terwijl ook de sport aan zijn trekken komt. Er bestaat een uitstekend voetbalelftal, "Colijnsplaatse Boys", waarvan in het eerste boekje een opname voorkomt. Aan de Molenweg is een prachtig sportveld met goede voorzieningen, onder andere elektrische verlichting, zodat men oak in de avonduren devoetbalsport kan beoefenen. De twee oude scholen, namelijk de School met den Bijbel aan de Voorstraat en de openbare lagere school bij de kerk, zijn vervangen door nieuwe scholen in het uitbreidingsplan. De bejaarden vertoeven in het hypermoderne bejaardencentrum "Rustoord" aan de Dokter Maasstraat 4 in Colijnsplaat, waar ze hun laatste levensjaren slijten. De telefoonleidingen en de elektriciteitsvoorziening zijn wei verbeterd. In Colijnsplaat werd van gemeentewege naast de kerk een elektriciteitscentrale gebouwd, die voor elektrische stroom zorgde. Vanaf 1930 werd stroom door de P.Z.E.M. geJeverd. In 1954 kwam er Jeidingwater, omdat er in deze

streek geen geschikt drinkwater kon worden gewonnen. Er is wei bijna geen dorp in Zeeland te noemen, waar zoveel z ogenaamde "tweede woningen" zijn als in Colijnsplaat. Tevens staan er vele huizen leeg, die er verwaarloosd uitzien, hetgeen de aanblik van het dorp niet ten goede komt. Er staan twee korenmolens, "Nooit Gedacht" of "De Nieuwe Molen" van A. Snoep en "De Oude Molen" (gelegen op een zogenaamde stelle) van P. Bak, die beide nog in goede staat verkeren. De eerstgenoemde was tot 1965 regelmatig in gebruik en de laatste is nog regelmatig in bedrijf. Ook op cultureel gebied mag Colijnsplaat er zijn, Er is een uitstekende muziekvereniging, "Wilhelmina", waarvan de muzikanten over prachtige uniform en beschikken. Het zangkoor "Harpe Davids" bestaat ook nog.

De verbindingen met de andere dorpen op Noord-Beveland en met de rest van Zeeland zijn goed te noemen. Toen NoordBeveland nog een eiland was, bestond er reeds een busdienst Colijnsplaat-Kortgene, die in de jaren 1918/19 door J.D. de Koster uit Colijnsplaat met een T-Ford werd onderhouden. Nu ten gevolge van de Deltawerken, de aanleg van de Veerdam, de bouw van de Zeelandbrug en de dam tussen Noorden Zuid-Beveland dit voormalige eiland uit zijn isolement is verlost, zijn de verbindingen uitstekend, De AM.Z.-bussen vervoeren de passagiers in korte tijd naar Goes.

Aan het einde van de inleiding gekomen, willen we alle bij de fotoverantwoording vermelde personen hartelijk dankzeggen voor het tijdelijk afstaan van de oude kaarten en/of foto's en voor de uitvoerige informatics. In dit verb and willen we onder anderen mevrouw A.T. de Pree en mevrouw M.J. de BruijneKole noemen, die ons zeer uitvoerige inlichtingen hebben verstrekt, waarvoor we hen hier onze zeer hartelijke dank willen betuigen. Thans nemen we u mee naar het oude Colijnsplaat en wensen u niet alleen veel lees- maar ook veel kijkgenot!

FOTOVERANTWOORDING

AM. Kramer Jacszn., Wissenkerke: 1,4, 28, 35b, 36, 48, 55b en 71.

Mejuffrouw Ci L, van der Weele, "Veldzicht", Colijnsplaat: 2, 5,7,13,15,32,37,69,70 en 74.

De Fouw, Colijnsplaat: 3.

P.A. de Meester, Heinkenszand: 6a, 6b, 16, 17,57 en 72. Mevrouw A.T. de Pree, Colijnsplaat: 8,23,24 en 27. Mevrouw A. Geelhoed-de Wild, Colijnsplaat: 9,41,52,53 en 55a.

Mevrouw J.M. de Bruijne-Tazelaar, Kats: 10 en 12. Mevrouw I. de Rijke-Oele, Yerseke: 11,35, 50a en SOb. cr. Pols, Zierikzee: 14,21, 30, 34, 64 en 68.

M. de Fouw, Colijnsplaat: 18, 19 en 56.

J.A.J. Janse, "Rustoord", Colijnsplaat: 20, 25,43,59,61 en 63.

M. de Bruijne, Colijnsplaat: 22 en 33.

Mevrouw J. Boot-Provoost, Colijnsplaat: 26, 42a, 47, 49, 59, 61 en 67a.

Mevrouw M.J. de Bruijne-Kole, Colijnsplaat: 29, 39, 51 en 65.

Mevrouw M. Kole-Pols, Hoedekenskerke: 31a en 31b. Eigen archief samensteller: 38 en 66.

Mejuffrouw N. Kloosterman, Colijnsplaat: 39.

Ci A, Fortuin, "Rustoord", Colijnsplaat: 44.

Johs. de Wild, Colijnsplaat: 45 en 58.

Mevrouw M. Luijk-Reinhoudt: 54 en 73.

Mevrouw L. van der Weele-Flipse, Colijnsplaat: 46. Ds. H. Veenstra, Oosterwolde (Fr.): 67b.

GEMEENTE COLIJNSPLAAT

~~ __ ,Su'aat en.- Kunstm~ . (Jf!.100TU! fl)('!I'

.Vjk Pbdpad

.?. K~rlc ~:

~ f~6~1er '¢ N 0;' '1l

Schaal j: 50,000 H"'I"~'purn.<

~----~-_. __ ._--~-------~,,,

~.-

'-'-;"--;~.,..-.

18GG

Ilirdeve -<tlan"lfu.{" Surmeer te Le euwar-den

COLlJNSPLAAT. HAVEN.

1. We arriveren in Colijnsplaat per schip in de haven van dit Noordbevelandse dorp, die met de andere havens op het voormalige eiland Noord-Beveland de zogenaamde "toegangspoorten" tot dit eiland vormt, Links staat het gemeentehuis van Colijnsplaat, waar vroeger "recht gesproken" werd. Tevens werden in dat kapitale gebouw de grond- en polderzaken behartigd. Op de kade zien we een grate ruimte voor houtopslag. Duidelijk is een stapel zogenaamde "ruiters" zichtbaar, die werden gebruikt in de landbouw. Het voormalige gemeentehuis staat alweer jaren leeg en is nu niet bepaald een sieraad voor het dorp, daar het momenteel in een zeer vervallen toestand verkeert. Sinds de herindeling van gemeenten behoort Colijnsplaat sinds 1941 tot de gemeente Kortgene, met als burgemeester J.L.D. van der Linde.

2. Niet aileen de bieten werden vroeger per schip vervoerd, maar ook de aardappelen van de boeren uit Colijnsplaat werden per schip verzonden. Hier zien we een grate bedrijvigheid in de jaren twintig bij de Colijnsplaatse haven. We zien een aantal zogenaamde "tjalken" en het beurtschip, Men voer toen nog op de zeilen, zoals duidelijk op het plaatje is te zien. Links ontwaren we het pakhuis van beurtschipper Anton Kole en daarnaast de landbouwschuur en het woonhuis, waarin later Adriaan de Pree woonde. Het hoge pand met de twee schoorstenen is het voormalige gemeentehuis en daarnaast staat cafe "Dorpzicht". De aardappelen werden meestal op zaterdag aangevoerd en in het schip geladen.

3. Voor het vervoer van aardappelen en suikerbieten zorgde destijds de beurtschipper uit Colijnsplaat, Anton Kole of, zoals men in Colijn zei: "Toon Kole". We zien hier op dit unieke plaatje zijn beurtschip met een fraai naambord. Links poseert Keetje Kole, verder twee onbekenden en bij de paal kijkt Johannes Karreman ons aan. Daarnaast zien we politieagent Lakerveld en helemaal rcchts kijkt Johannes Kole ons aan. Beurtschipper Toon Kole voer op donderdag naar Middelburg en tijdens het weekend naar Rotterdam. Op de kade zien we een houten paard op wieltjes, een kruiwagen en een zogenaamde "kevie", waarin kippen werden vervoerd. Een leuk plaatje, dat de herinnering aan deze beurtschipper, die naast de genoemde produkten ook goederen vervoerde, levend houdt!

4. Een van de burgemeesters die tegen het einde van de negentiende eeuw Colijnsplaat heeft bestuurd, was J.H. Bijbau, die tevens burgemeester van de naburige dorpen Kortgene en Kats was. In Colijnsplaat waren destijds J. Rijk en J. de Regt wethouders, terwijl de volgende personen deel uitmaakten van de gemeenteraad: J.H. Bijbau, J. Rijks, J. de Regt, L. van der Moer, J. Haringman, N. Tazelaar en J. Swemer. De heer 1. Vink was toen secretaris en ontvanger. Dit zijn gegevens per 31 december 1873. Omstreeks 1880 was L.A. (Leonard Abraham) Bijbau burgemeester a.i, (ad interim). Hij kijkt ons op dit plaatje aan. De naam Bijbau leeft in Colijnsplaat aileen nog maar in de herinnering voort!

5. Een heel oud plaatje uit CoJijnsplaat, waarop we enkele meisjes en een aantal personen zien staan, van wie we de namen helaas niet hebben kunnen achterhalen. Van links naar rechts zien we het huisje van Jan Pasveer, cafe "Dorpzicht", het gemeentehuis met aanplakbord en vlag en het pakhuis van Toon (Anton) Kole, die beurtschipper was. Rechts, op de hoek van de Voorstraat, zien we hotel "De Patrijs" nog in zijn oude toestand, waarvan in het begin van deze eeuw de heer M.G. Riemens eigenaar was. Achter dit hotel zien we de slagerij (met schuin dak) van Riemens' neef, M. Riemens. In de loop der jaren is hotel "De Patrijs" gerestaureerd. De huidige eigenaar is Th.P. van Laarschot.

6. Aan de Noordlangeweg in Colijnsplaat zien we hier een prachtig plaatje van de dubbele woning van de familie De Regt. Van links naar rechts poseren Marinus de Regt, Markus de Regt met zijn kruiwagentje, Cornelia de Vlieger met witte schort, afkomstig uit een herberg op Geersdijk, mevrouw Bertha de Regt-Rottier, een dochter van Cornelis de Regt uit het naburige Kats, de kinderen Adrie de Regt en Bertha de Regt en rechts zien we Jan de Regt met Markus de Regt en Kees de Regt, van wie de laatstgenoemde in ·Wieringerwerf woont. Thans woont een kleinzoon van Marinus de Regt, eveneens Marinus geheten, op deze mooie boerderij. Een gedeelte is verkocht aan een Belg. Het pluimvee staat ook op de foto!

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek