Culemborg in oude ansichten

Culemborg in oude ansichten

Auteur
:   J.J. Boldingh
Gemeente
:   Culemborg
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3596-2
Pagina's
:   120
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Culemborg in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Dud Culemborg, gij zijt een schoone en wondre stad, Diesbinnen uwen muur drie kleine steden vat.

Men kan met 't grootste recht u drie- of Driestad noemen; Gij moogt op ouderdom, gezach en aanzien roemen.

Aldus begint een zeer oud lofdicht op Culemborg. Dit wat hooggestemd gedicht bedoelt dat Culemborg uit drie delen bestond: het Havenkwartier, de Binnenstad, waar de ambachtslieden, en de Nieuwstad, waar de boeren woonden, omringd door muren en grachten en afgesloten door vele poorten. Van de muren is er nog maar weinig over. Ook de poorten zijn verdwenen. Slechts de Binnen- of Lanxmeersepoort sluit het Marktplein aan de ene zijde af, terwijl aan de tegenovergelegen zijde het fraaie stadhuis, dat het jaartal 1534 draagt, te bewonderen valt. De poortklok riep om 10 uur de burgers binnen haar poort. Nog ver in deze eeuw werd het lui den van de "papklok" voortgezet. Ondanks dat het allang geen doel meer had. Hoe Culemborg aan zijn naam komt, is niet met zekerheid te zeggen. Op achtendertig verschillende manieren is de naam in het verleden gespeld: van Kulenborg tot Culemborch.

Door de ligging aan de rivier de Lek ontstonden fabrieken en kwam de handel op gang. We noemen de steenfabrieken en de glasblazerijen welke laatste .Jrutten" werden genoemd. De hutters woonden aan de Veerweg. Ze hadden een zwaar beroep, maar waren de eersten die, als ze niet meer konden werken, een pensioentje kregen, In de binnenstad kwam de bekende Trio-sigarenfabriek. Schoolboekjes in het begin van deze eeuw schreven dat in Culemborg klompen werden vervaardigd. Veel is in Culemborg

veranderd. Nog is Culemborg een fabrieksstad, waar de meubelfabrieken een grote plaats innemen.

Wat Culemborg aan schone gebouwen bezit, is te danken aan vrouwe Elisabeth, die in 1555 de grafelijke titel kreeg van keizer Karel V. Daardoor maakte Culemborg tot aan de Franse tijd dee 1 uit van het graafschap en vormde een klein souverein vorstendornmetje, waarin ook Everdingen en Zijderveld lagen. Elisabeth was een vrome en zeer geachte vrouw. Zij en haar man, Anthonie van Lalaing, werden met onderscheiding genoemd. (Eerder was zij gehuwd geweest met Heer Jan van Luxemburg.) Gedurende haar lange leven heeft Elisabeth kerken en kloosters gesteund, Godshuizen gesticht en vooral veel voor de armen gedaan. Elisabeth stichtte het Oude Mannen- en Vrouwenhuis op de Havendijk, waar twaalf huisjes waren gebouwd. Bij testament bestemde zij een groot deel van haar nalatenschap voor de bouw en onderhoud van een weeshuis te Culemborg en Hoogstraten. In voorgeschreven kleding zag men's zondags de wezen ter kerke gaan, begeleid door een "vader" en een "moeder". Nog in deze eeuw had het Elisabethweeshuis de bedoelde functie. Thans heeft het een andere bestemming gekregen en is er onder andere de oudheidkamer in ondergebracht. Men vindt daar ook het schilderstuk waarop Elisabeth is afgebeeld tussen haar beide echtgenoten. Zij ligt be graven te Hoogstraten.

1. Wandschildering op het stadhuis te Hoogstraten (Belgic), voorstellende "meester Rombout Keldermans, die ook het Stadhuis te Culemborg bouwde, toont zijn plannen van kerk en toren aan Anthonie van Lalaing, graafvan Hoogstraten, en diens gemalin Elisabeth van Culemborg".

Hot tadhuis.

ClJLE1IBORG.

2. Het monumentale stadhuis op de Markt, de trots van de Culemborgers, dat in 1534 naar de plannen van Rombout Keldermans werd gebouwd. De voorgevel werd in het begin van deze eeuw nag ontsierd door aanplakbiljetten. In 1948 is het vooral van binnen geheel gerestaureerd. Ret huis links, met de erker, was een fraai herenhuis. Ret werd het laatst bewoond door mevrouw J. Louwerse-van Gaasbeek, toen afgebroken en in 1912 herbouwd, pass end bij de omgeving. Nu is hierin het politiebureau nog gevestigd, dat spoedig naar elders zal worden verplaatst.

3. Administratief personeel; in 1934 nog boven het politiebureau "genesteld". Van links naar rechts:

D. Louwerse, H.J. Wildeman, Kley, Van Ommeren, Hageman, bode Schimmel, een volontair en Dionisius.

4. Het stadhuis en de Oude Vischmarkt. Links de prachtige gevel van het huis waarin nu de Amra-bank is gevestigd, Bij de restauratie van het interieur werd ook het aardige huisje ernaast hierbij getrokken. Dit huisje werd voor het laatst bewoond door de dames Hagendoorn.

5. De Markt in 1904. links is nog gedeeltelijk het huis van de familie De Beer te zien, dat sedert enige jaren fraai is gerestaureerd. Helaas heeft De Beer het na de restauratie niet meer bewoond. Aan de andere zijde van het Vierhecmskinderenstraatje woonde de familie Sillevis. Rechts op de foto het aardige oude huisje, waarin 1904 nog Deenik de pettenmaker woonde, die de hoge zijden petten voor de boeren maakte. Daarnaast het hoedenwinkeltje van mejuffrouw Van Beest, die ook boerinnenmutsen waste en opnieuw plooide. Aan de andere zijde van de Kleine Kerkstraat, waar nu slager Bum woont, woonden de dames Nieuwenhuizen en Laan. Daarnaast woonde de familie Canter Cremers. Het werd later notarishuis en is nu van de familie Verburgh.

6. Het prachtige middeleeuwse woonhuis van Johan Hendrik Louis Anne Ziegenhert von Rosenthal, die in Amsterdam werd geboren en in 1903 in Culemborg is overleden. Geen kind waagde het achter het hekje op de stoep te komen. Het verhaal wil, dat zijn bruid stierf aan cholera en hij de bruidsjapon zijn leven lang in een van de kamers van zijn grote huis bewaarde; hij werd vijfenzestig jaar oud. Het huis werd na zijn dood, in 1907, afgebroken en daarna herbouwd tot een winkelhuis voor de gebroeders Van Gaasbeek en een woonhuis voor de familie Vorst. Later woonde er secretaris A.R van Beekum. Nu is de Algemene Bank Nederland erin gevestigd.

7. De zadelmakerij van de gebroeders Jan en Willem van Gaasbeek. Een zeer brede gang herinnerde nog aan het huis van Von Rosenthal. De gang leidde naar de grate tuinkamer, waar de broers werkten en altijd klaar stonden voor een gezellig praatje. Elk kind in die tijd kende het huis met het grate paard dat in de gang of de etalage stond. Op de stoep zien we nog: links W. van Gaasbeek en J. van Gaasbeek en op de voorgrond de heer Deenik. Tegenwoordig staat op de gevel, in neon letters, "Zeeman-Textiel". Niets herinnert nog aan wat eens zo mooi was!

/-

CULEMBORG

Markt.

/ c

rh*!. BIOII .:. OliĀ·if'r~~..... ...?

8. De Markt met gezicht op de Binnenpoort. In het huis rechts, met het mooie geveltje, dreef de familie Borgstijn, steeds van vader op zoon, een zaadhandel. Daarnaast heeft de familie Piek gewoond, die een winkel hadden in garen, band en kramerijen. Later werden de beide huizen verbouwd voor de firma Middelhoven. Naast de zaak van Vorst zien we ook hier nog de dubbele trapgevel van het huis van Von Rosenthal. Links op de foto het meubelmagazijn van Simon Davids, de Trio-sigarenzaak, boekhandel Boldingh, cafe Van Vliet en bakkerij Streef; het laatst bewoond door de familie Andree, doch het is nu met het naastgelegen cafe v.d, Linden voor en achter prachtig gerestaureerd. Na het huis met het mooie geveltje, to en bezit van de heer Limburg, nu schoenhandel Beyer, kwam de kruidenierszaak van de firma Middelbeek. De zaak Harle en het hoekhuis Vorst vormen nu de ijzerhandel van de firma Van Avezaath.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek