Dalfsen in oude ansichten deel 2

Dalfsen in oude ansichten deel 2

Auteur
:   Henk Steenwijk
Gemeente
:   Dalfsen
Provincie
:   Overijssel
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5858-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Dalfsen in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

In het seizoen 1993-1994 is de rivier de Vecht buitensporig vaak buiten haar oevers getreden. Ongetwijfeld heeft dat de werkzaamheden voor de bouwers van de nieuwe Vechtbrug bemoeilijkt. Zeer veel Dalfsenaren hebben zich persoonlijk op de hoogte gesteld omtrent de bouw van de noodbrug en hebben ook de vorderingen van de nieuwe brug nauwlettend gadegeslagen. Tevens houdt de plaatsing van een kunstwerk de gemoederen in Dalfsen behoorlijk bezig.

Momenteel staan rivier en brug dus volop in de belangstelling. Wat dat betreft is er in tachtig jaar niet veel veranderd, want aan het begin van deze eeuw is de belangstelling rondom brug en rivier ook reeds bijzonder groot. In de jaren 1900-1940 neemt namelijk de scheepvaart op de Vecht nog een belangrijke plaats in en Dalfsen is in die tijd nog de thuishaven voor vele schippers. Voor hen en andere dorpsbewoners is een te hoge of te lage waterstand van groot belang.

Minder oog heeft men in die dagen voor het historisch beeld van Dalfsen als dorp aan de Vecht. Het leven brengt voor visser, turf- of beurtschipper weI andere zorgen met zich mee en met name de zorg voor het levensonderhoud. Maar ook ambachtslieden als molenaar, klompenmaker, stoelenmatter, koperslager, barbier en wagenmaker hebben door de zorg voor het dagelijks bestaan weinig tijd om bij andere zaken stil te staan.

De landgoederen en havezaten hebben het aanzien van het landschap mede bepaald. Natuurlijk is kasteel Rechteren van grote betekenis voor Dalfsen en omgeving. In 1900 telt het dorp Dalfsen zo'n 960 inwoners. Grotendeels zijn dat ambachtslieden en winkeliers, terwijl een klein deel werkzaam is in de plaatselijke industrie. Zo werken er ongeveer dertig mensen in de cichoreifabriek van B.H. Egberts en ook nog enkelen in de sigarenfabriek van H.J. van Ankum en in de drukkerij van Eshuis. Tevens heeft de gemeente een aantal mensen in dienst: een secretaris, een ontvanger, een nachtwacht, een brugwachter, twee veldwachters, een geneesheer en een vroedvrouw, een doodgraver, een tolgaarder en twintig leerkrachten, van wie zeven hoofden van scholen (Ankum, Dalmsholte, Emmen, Hessum, Lenthe, Oudleusen en Dalfsen).

Van de hand van schoolhoofd meester Loman verschijnt in 1903 een wandelgids ter gelegenheid van de opening van de spoorlijn Zwolle-Dalfsen-Ommen. Meester Loman beschrijft in deze gids de indruk die een bezoeker van Dalfsen heeft gekregen: "Dalfsen, een gezellig plaatsje. Je betaalt er nog bruggecenten, men fabriceert er cichorei en moppen voor de koffie en sigaren van tabak, klompen van hout, drukt er nota bene een Dalfserkrant in 't Koffiestraatje ... Het restje zijn allemaal boeren. Dalfsen, een prettig dorp, vol hartelijkheid, dat men met tegenzin verla at en nog eens gaarne terug ziet."

Het landelijke en agrarische karakter van Dalfsen is heel lang bewaard gebleven.

Laten we echter niet den ken dat in de tijd van 1900 tot 1940 weinig veranderingen plaatsvinden. In die periode verdwijnen er in de gemeente Dalfsen zes windkorenmolens. In 1903 krijgt Dalfsen aansluiting op het landelijk spoorwegnet en in het verkeer en vervoer over de weg nemen motorrijtuigen steeds meer de plaats in van het paard. De petroleumlantaarns op de hoeken van de straten worden in 1908 geschikt gemaakt voor gasverlichting en tien jaar later wordt het gas al weer verdrongen door elektriciteit. Over veranderingen gesproken! In 1909 krijgt Dalfsen zijn postkantoor. In december van dat jaar worden in de "Post- en Telegraafwereld" gegadigden opgeroepen voor de functie van directeur en daarbij verstrekt men de volgende informatie: "Vleesch, boter, eieren en groente in het dorp zelf verkrijgbaar, doch vrij duur. Drinkwater nog niet onderzocht. Gezondheidstoestand goed. De verlichting geschiedt door benzine-gas. Behalve burgemeester en geestelijken zijn hier 2 doctoren. Gewoon lager onderwijs met gelegenheid voor onderricht in de Fransche taal."

Aan het eind van de vorige eeuw ontstaat de mogelijkheid om een prentbriefkaart te zenden naar familie, vrienden of kennissen, Van deze mogelijkheid wordt intensief gebruik gemaakt en in betrekkelijk korte tijd raakt deze gewoonte

ingeburgerd. Fotografen trekken er op uit om fraaie plaatjes te schieten van steden, dorpen en hun omgeving. Zo richt men de cameral ens ook menigmaal op Dalfsen en worden er prachtige ansichtkaarten van dit Overijsselse dorp gedrukt. Daardoor kunnen we ons nu een beeld vormen van Dalfsen in de periode 1900-1940. Dit boekje bevat een selectie van de toen verzonden ansichten.

Sinds 1974 woon ik in Dalfsen en met genoegen. Maar voor het schrijven van de begeleidende teksten is meer nodig en dus heb ik vele gesprekken gevoerd met echte Dalfsenaren. Hen alien wil ik hartelijk bedanken voor de welwillende medewerking. Ook heb ik de nodige informatie kunnen krijgen uit de archieven van de gemeente Dalfsen en de Oprechte Dalfser Courant, waarvoor mijn oprechte dank. Als Dalfsenaren spreken over "De Viergezichten", "Het Rode Dorp", "Het Tranendal" of "De Achterhoek", dan weet een goed verstaander welk deel van het dorp daarmee wordt aangeduid. En gaande de gesprekken is me weer eens duidelijk geworden dat een mens net zo lang leert tot zijn vingers even lang zijn.

Veel kijk- en leesplezier toegewenst!

Henk Steenwijk

Huize ,Den Berg" bij Dalfsen

1. Deze ansichtkaart met vijfverschillende taferelen geeft ons een eerste impressie van Dalfsen en omgeving. Voor 1940 komen dergelijke kaarten, samengesteld uit een aantal afbeeldingen van dit mooie dorp aan de Vecht, slechts zeer sporadisch VOOL Ongetwijfeld heeft de afzender van deze prentbriefkaart in 1931 aan vrienden of familieleden enkele karakteristieke en monumentale plekken van Dalfsen willen laten zien. De afzenders van de nu volgende kaarten zullen die intentie vast en zeker hebben gedeeld.

2. Aan de Tolhuisweg, dichtbij Vilsteren, staat aan het eind van een schitterende oprijlaan Huize Hessum. Het buitengoed is eigendom van Van der Ketten, die in 1863 huwt met Ida M.e.A.J.A. baronesse von Martels. Als Van der Ketten in 1902 kinderloos overlijdt, wordt hetlandgoed Hessum nagelaten aanzijn petekind Alfred von Martels, de zoon van zijn zwager Alfred K.E.A.H. von Martels zu Dankern. In 1922 verkrijgt hij het Nederlandse staatsburgerschap. Huize Hessum is in 1950 gerestaureerd.

3. Voor wandelaars, fietsers en andere reizigers tussen Dalfsen en Ommen is uitspanning Madrid een uitstekend gelegen trefpunt. De heer H. van Pijkeren tracht het jong en oud zo goed mogelijk naar de zin te maken. Links is het woongedeelte van de familie Van Pijkeren. In het midden treffen we een levensmiddelenwinkel aan, terwijl in het cafe rechts menig gast met genoegen zijn of haar glas heeft geledigd. De serveerster doet ook op het terras haar werk nauwgezet. Kinderen kunnen zich in de speeltuin vermaken, zodat hun ouders in aile rust kunnen verpozen.

4. De lange houten brug, gefundeerd op 72 palen, drukt een bijzonder karakteristiek stempel op dit fraaie panorama. Voor het dorp aan de rivier de Vecht heeft deze ophaalbrug van 1902 tot 1925 dienst gedaan. In 1902 benoemt de gemeenteraad de heer E.C. Gorter tot brugwachter. Voor het ophalen van de brug moeten schippers tolgeld betalen en dat gebeurt door middel van een klomp aan een hengel. Maar ook voetgangers moeten hun tolgeld voldoen en voor paarden, runderen, karren, bespannen wagens, enzovoort gelden afzonderlijke tarieven, die door de raad zijn vastgesteld. Ingezetenen van de gemeente Dalfsen mogen de bruggelden tegen een aantrekkelijk tarief eens per jaar voldoen.

5. Een opname van de Vechtbrug uit latere tijd: deze ophaalbrug heeft zijn dienst bewezen van 1925 tot 1939. Een regelmatig terugkerend en geliefkoosd gespreksonderwerp is de waterstand van de rivier: vaak te hoog of te laag en maar zelden zoals het wezen moet. Geregeld treedt de Vecht buiten haar oevers. Maar ook een te lage waterstand bezorgt de vele schippers problemen, omdat het dan oppassen is voor ondiepe plaatsen. In de zomermaanden zwemt men vee) in de Vecht, terwijl vissers weten te profiteren van het schone en visrijke rivierwater.

6. Omstreeks 1900 heerst er nog rust op de wegen. Het paard neemt een belangrijke plaats in, want de fiets is nog geen gemeengoed. Een automobiel in Dalfsen is een bezienswaardigheid. In de jaren dertig is dat al behoorlijk veranderd. Het aantal verkeersborden is nog wel beperkt. In verband met de verkeersveiligheid zijn er snelheidsbeperkingen ingevoerd. Weggebruikers die via de Vechtbrug het dorp Dalfsen binnen rijden, zullen ongetwijfeld zien dat zij zich aan een maximumsnelheid van 25 kilometer per uur dienen te houden.

Prinsenstraat

7. In noordelijke richting kijkend zien we bij drukkerij Eshuis de vlag uithangen. Ondememer Gos. Eshuis verzorgt niet aileen het gebruikelijke drukwerk, ook veel ansichtkaarten worden sinds 1901 door hem uitgegeven. Maar al eerder heeft hij "De Oprechte Dalfser Courant" opgericht en ook "De Molenaar", het vakblad voor de Nederlandse molenaars en hun veevoederindustrie. Schuin tegenover Eshuis hebben de gezusters Van de Kolk hun kruidenierszaak en later is het de winkel van Vrielink ("de glimlach"). Om een knallend oud en nieuw te vieren, haalt de Dalfser jeugd daar geel kruit in een papieren puntzakje. Helemaal rechts bevinden zich logement, cafe/slijterij en stalling van Siero (later Siegerink).

8. Deze fraaie prent is zo rond 1935 gemaakt. De kerk in het midden van het dorp wordt Grote Kerk genoemd. Van welke richting men het kerkdorp ook nadert, de blik wordt altijd getrokken door de toren van de hervormde kerk, die tegenwoordig eigendom is van de burgerlijke gemeente. Links "De Grutte Moole", daterend van de 18e eeuw, waar een gruttersmolen was gevestigd. Rechts zien we de zijgevel van de winkel van bakker-kruidcnier Van Beinum, volgens eigen zeggen "Het beste adres voor zuivere Honingkoeken". De bovengrondse elektriciteitsdraden, met een lichtpunt boven het midden van de straat, vallen op.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek