Dokkum in oude ansichten deel 2

Dokkum in oude ansichten deel 2

Auteur
:   G.I.W. Dragt
Gemeente
:   Dongeradeel
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5259-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Dokkum in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Twintig jaar nadat deel I van, ,Dokkum in oude ansichten", (tweede druk) verscheen is er nu een tweede deel, en dan ook nog bijna twee keer zo dik. Het kostte geen rnoeite am een dergelijk boekje te vullen met oude ansichten en foto's uit de periode van ongeveer 1875 tot 1940; het was eerder een zware dabber am een keus te maken uit al dat interessante materiaal,

Aile afbeeldingen komen uit de collectie van streekmuseum Het Adrniraliteitshuis; een collectie die dankzij de schenkingen van vele Dokkumers in de loop der jaren is aangegroeid tot enkele duizenden exemplaren. Veel materiaal is rechtstreeks afkornstig van de uitgevers van dergelijke ansichtkaarten , onder wie de diverse generaties Kamminga zeker niet onvermeld mogen blijven. Een woord van dank past hier voor de heer J. van der Werff uit Dokkum, die al jaren behulpzaam is bij de identificaties van de

personen op deze foto's en die de tekst van dit boekje kritisch bekeek.

Voor velen van u zullen de afbeeldingen een bron van genoegen zijn, of misschien ook weI van weemoed am al hetgeen verdwenen is; zo verging het in ieder geval mijzelf. Maar de tand des tijds knaagt nu eenmaal onverbiddelijk door.

De eerste piek in de ansichtenrage te Dokkum viel in de jaren van de eeuwwisseling. Dokkum heeft het voordeel ten opzichte van de andere Friese steden, dat er toen nag zeer weinig oude woonhuizen waren afgebroken. De oorzaak daarvan is gelegen in de omstandigheid dat Dokkum geen grond buiten de wallen had om nieuwe woningen , met name arbeiderswoningen, te bouwen. Er waren rond 1915 zon 100 onbewoonbaar verklaarde woningen, maar waar laat je de gezinnen daarvan terwijl hun woning wordt afgebroken?

Er werd overigens weI gebouwd buiten de wallen, maar dat gebied vie I formee! onder het gezag van de gemeenten Oostdongeradeel, Westdongeradeel en Dantumadeel. De Stationswijk bijvoorbeeld hoorde bij Aalzum of te weI Oostdongeradeel en werd vooral bewoond door de renteniers uit die gemeente. In de praktijk echter hoorde zo'n wijk natuurlijk bij de stadsgemeente Dokkum: daar deden de wijkbewoners hun boodschappen en de stadsbewoners stapten in deze wijken op de tram of trein.

Uiteindelijk heeft Dokkum via een speciaal annexatiewetje zijn grond buiten de wallen toch gekregen. Vanaf ongeveer 1925 begint de stad dan ook sterk te groeien. Waar nog niets of vrijwel niets was, zoals bijvoorbeeld buiten de Woudpoortsbrug, leverde dat geen problemen op; waar weI al bebouwing was, zoals bij de Streek, is het beeld daardoor toch weI

sterk veranderd, zodat ik daar extra aandacht aan heb geschonken.

Een vaste route door Dokkum heen is er niet gevolgd, al heb ik weI geprobeerd de afgebeeldestraten zoveel mogelijk op elkaar aan te laten sluiten. Grofweg loopt de route dan via de Streek naar het hart van Dokkum, langs de Halvemaanspoort naar het noordelijk dee I van Dokkum plus de Stationsweg en vervolgens het zuidelijk deel, om te eindigen buiten de Woudpoortsbrug.

De vergelijking van de situatie van vroeger met de huidige laat zien dat er veel verloren ging, veranderd of aangevuld werd. Maar nog meer dan dat bleef er bewaard van deze Bonifatiusstad met een historie van ruim twaalf eeuwen. En dat maakt dat Dokkum nog steeds zo'n sfeervol en leefbaar stadje is.

Dokkum,1991

G.I.W. Dragt

1. in wat toen nog de Stadsgracht heette (nu Baantjegracht genoemd naar de lijnbaan ernaast) stoomt "De Rotterdam" traag op richting Leeuwarden via de Dokkumer Ee. Het gebied buiten Dokkums bolwerken was rond 1900 nog zeer landelijk en rijk aan molens langs de Streek. Wer fyn je op'e wereld in bolwerk weerom, met'n utsicht soa frij en soa hearlik rondom?

De streek bij.

2. Een ansichtkaart van de Streek die in 1906 van Ternaard naar Dokkum werd verstuurd. Achterop staat vermeld dat het trotse paard de hengst Bravo is. De Streek was de oudste buurt buiten Dokkums wallen, ontstaan bij de trekweg naar Leeuwarden. Geen gebied is zo radicaal veranderd als deze van oorsprong oergezellige volkswijk met haar kroegjes, haar mol ens en haar scheepswerf. Links op de achtergrond is tussen de bornen herberg De Altena nog te herkennen.

3. Geheel rechtsop deze foto is het cafe Altena te zien van M. de Haan, dat in 1938werd afgebroken. Al in de 18e eeuw stond hier een vermaarde herberg Altena , een naam die vaker wordt aangetroffen bij herbergen die al te dicht bij de stadspoorten staan. Mogelijk heeft deze herberg de naam overgcnomen van de grand waarop ze staat , die in verband gebracht wordt met een Holtena poarte (houten poort, later verbasterd tot Altena) waarvan in een l Sde-eeuwse oorkonde sprake is. Tussen de Altena en het huis midden op de foro, dat er nag staat maar schuil gaat achter bomen en waarvoor de sloot gedempt is, loopt het Peerdepadsje dat leidt naar het bruggetje over de Ee. Het is genoemd naar de paarden die hier van hun stalling bij de Hanspoort naar de trekschepen op Leeuwarclen werden geleid.

'De treek Dokkum

4. Een prachtige ansicht van de Voorstreek. Geheellinks is het eilandje nog te zien, dat ontstond toen men in de vorige eeuw deze hoek met een kanaal doorsneed om de verbinding van de stadsgracht met de Ee gemakkelijker te maken. Het werd nog weer later weggegraven, in tegenstelling tot het eilandje aan de oostkant van Dokkum bij de oude begraafplaats, dat op soortgelijke wijze ontstond. Rechts zien we de scheepshelling van Barkrneijer, op de hoek met het pad dat nu Hellingpad heet. Hier was een van de vier hellingen die Dokkum nog tot in de 19de eeuw rijk was. De andere waren de Admiraliteitshelling aan het Grootdiep, een hellinkje bij de N.O. dwinger en een aan de Noordzijde van het KJeindiep.

5. Nog een beeld van de scheepswerfvan Barkmeijer. Op de achtergrond het eilandje, met daarop een loods gebouwd. Op dezelfde plek stond vroeger een grote cichoreifabriek, de Grietman. In 1882 kocht de provincie het noodlijdende bedrijf om de doorsnijding mogelijk te maken van deze voor de scheepvaart vervelende bocht.

6. Een vrij late luchtfoto van de Streek , die heel verhelderend is voor de situatie vroeger op deze plek. Ais orientering kan dienen het pand geheellinks onder, dat samen met twee oude pandjes ertegenover nu de smederij van Van Breeden vorrnt, bijna op de hoek met de rondweg. Verder is aile bebouwing op deze foto verdwenen, afgezien van de twee woonhuizen rechtsboven. Het gebouwencomplex van houthandel BangaJRaadsma stond bij de westelijke uitloper van de Hantumcrvaart, nu gedempt; het he Ie land erachter is inmiddels volgebouwd. Op het hoge deel van het houtbedrijf met de twee ruitvormige ramen aan weerskanten van de ronde, stond de houtzaagmoJen.

7. Dit is dan die houtzaagrnolen. genaamd "Het Hert", op een foto van het eind van de vorige eeuw. Hij was de grootste van de Dokkumer houtmolens en werd in de volksmond "de reus" genoemd. Yo or de produktie was men natuurlijk afhankelijk van de wind. Als deze 's nachts opstak , dan haalde Albert Banga zijn mensen om 4 uur uit bed met de woorden: It waait. jim moatte fan bed komme.

8. Een winters beeld van de Streek met houtzaagmolen "Het Hert". Goed te zien is op deze foto dat de (Achter- )streek eigenlijk een zeedijk was ten noorden van de Dokkumer Ee. Het huis met de leibomen ervoor was het woonhuis van de familie Banga, dat later als kantoor gebruikt werd.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek