Driewegen en Ellewoutsdijk in oude ansichten

Driewegen en Ellewoutsdijk in oude ansichten

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:   Borsele
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4122-2
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Driewegen en Ellewoutsdijk in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

.Nddlonihdl~7Jrjjlffl. .

I

__ Sfrnat - I'Jf J{im.~/n}('§,

-. ....? -.. __ . (Jf'!J'tlliRe'1t1f'!l'

__ J)jl.-.

{luff'ad . + Kn:k

~ ~lftJlm,.

Sr1uUU.113"7,500.

P1~NJ4 u:ru- 9tuUU.

Het grondgebied van de gemeente Ellewoutsdijk, waarvan we hier een kaartje zien uit 1866, bestond destijds uit 820 bunders, Het dorp telde toen 775 inwoners,

INLEIDING

Driewegen. Een van de kleine dorpen op Zuid-Beveland is Driewegen, gelegen in de zogenaamde "zak" van dit voormalige eiland. Dit landelijke dorpje is gelegen in de Driewegenpolder, die reeds in 1351 werd ingedijkt. De polders ten noorden van dit gebied zijn van jongere datum, namelijk de Hollepolder, die naar alle waarschijnlijkheid dateert van 1414 en de Lange Mairepolder, die in 1400 werd ingedijkt. Ten oosten van de Driewegenpolder is de Kamerpolder (1400) gelegen, terwijl ten zuiden van Driewegen de Noordpolder ligt, die in 1300 werd ingedijkt. Ten westen van de Driewegenpolder ligt de Molenhoek, die tot het grondgebied van Borssele behoort. De Staartsedijk vormt de grens met dit gebied. Het grondgebied dat tot de voorrnalige gemeente Driewegen behoort, bestaat uit vruchtbare zeeklei. Het hoofdmiddel van bestaan is steeds de landbouw geweest. Van de diverse boerderijen noemen we ,,'t Hof Nijsse", gelegen tussen de Paulushoekseweg en de Schoondijksedijk.

Op de kruising van de Paulushoekseweg en de Nieuwstraat ligt het dorpje Driewegen. De Driewegenpo1der had een oppervlakte van 657 bunders. Driewegen te1de destijds 475 inwoners. Dit aantal is in de loop der jaren ongeveer gelijk gebleven. Het zuidelijk gedeeIte van de Driewegenpo1der was het Zuider Hoogland, door de We1dijk gescheiden van het grondgebied van Ellewoutsdijk. Slechts een aantal ouderen van boven de zestig jaar draagt nog de Zuidbevelandse klederdracht. De bevolking is nagenoeg he1emaal protestant. Er staan twee kerken, namelijk de hervorrnde en de gereforrneerde kerk. De Hervormde Kerk is gecombineerd met die van Ovezande en de Gereforrneerde Kerk met die van Borssele. De huidige predikant van de Hervormde Gemeente is ds. J. Luteyn, die bijstand in het pastoraat verleent. De Gereformeerde Kerk is sinds 18 mei 1969 vacant.

Ten slotte nog iets over het wapen van Driewegen, dat dateert van 31 juli 1817. In zilver, drie rode balken, het schild met een gouden kroon van vijf bladen. Mag men in de drie balken de "drie wegen" zien? Dan is het een sprekend wapen! In de veertiende eeuw voerde het geslacht Van Everinge van Driewegen een schild gedwarsbalkt van zes stukken. Nog voor 11 november 1816 was dit anders.

Ellewoutsdijk is vroeger veel groter geweest dan thans. De naam van dit dorp is afgeleid van de stichter, Ellewout geheten. Dit dorp behoorde van oudsher toe aan de familie Van Everinge tot aan de dood van Wolfert van Everinge, in 1385. De Nieuwe Polder en de Zoute Polder werden omstreeks 1415 bedijkt. Voor deze inpoldering was er al sprake van de Oude Sluispolder en de Zuidpolder. Inmiddels was het eigendom van de heerlijkheid overgegaan op de ambachtsheren van Kapelle, de familie Van Maelstede. Omstreeks 1500 werd het huwelijk voItrokken tussen Dorothea van Maelstede, vrouwe van Ellewoutsdijk en Frederik van Renesse. Hun enige dochter Elisabeth brengt het leen mee in haar huwelijk met Arend van Wulven en diens dochter huwde met jonkheer De Lutiano.

Nadat Ellewoutsdijk een tijd van bloei had meegemaakt, kwarnen ook voor dit dorp de tegenslagen. Het water van de Westersche1de deed steeds meer zijn invloed gelden op de nieuwe polders, die voor een deel werden weggespoeld. Ook het dorp zelf ging erop achteruit, want zowel het gasthuis als het klooster waren verdwenen, terwijl het kasteel in verval raakte; de grote, zware toren moest meer dan eens worden herste1d. In het begin van de zeventiende eeuw werd Cornelis van Watervliet eigenaar van Ellewoutsdijk. In 1734 heeft de Westersche1de opnieuw toegeslagen. Meer dan de helft van de dijk verdween in het water. Tussen 1749 en 1806 werd een groot aantal dijkwerken uitgevoerd.

In 1824 bestonden er veerdiensten vanuit Ellewoutsdijk naar Vlissingen, Terneuzen en Hoofdplaat. In 1835 werd een begin gemaakt met de aanleg van het fort. Het werd een langwerpige, gebastioneerde zeshoek met bomvrije gewelven. Tot 1843 was W.C. baron De Perponcher nog arnbachtsheer en enige jaren later werd notaris Johannes T. Prumers als een der ambachtsheren vermeld. Hij stierf in 1881 en liet zijn dee! na aan zijn schoonzoon Jan Christiaan van Hattum. De dorpsgemeenschap was niet slecht met de nieuwe ambachtsheer. Hij schonk onder andere de verwarrning van de kerk, het orgel en het torenuurwerk. Thans is ir. F. van Hattum ambachtsheer.

1. Een fraaie opname van de hervormde kerk in Driewegen. Dit rechthoekig zaalkerkje is volgens de gedenksteen boven de ingang in 1678 gesticht door Frederik en Emmerik van Watervliet. De statige bakstenen gevel met grote trappen is versierd met natuurstenen beeldhouwwerk. Helaas zijn bij een restauratie in 1914 storende vensters gemaakt aan weerszijden van het aardige ingangspoortje en is een plafonnering aangebracht, die oorspronkelijk niet aanwezig was. De toegang tot het kerkterrein wordt geflankeerd door bakstenen pijlers met schilddragende leeuwen met de wapens van Driewegen en Coudorpe. In het torentje hangt een klok, gegoten in 1734 door de Amsterdamse klokkengieter Nicolaas Muller, met een gewicht van 216 kilogram en een middellijn van 67 centimeter. In de periode van 9 augustus 1945 tot 12 september 1945 werden door het gemeentebestuur diverse instanties aangeschreven teneinde te weten te komen welk lot de klok had getroffen. Tot grote blijdschap ontving men bericht van de Inspectie Kunstbescherming uit Den Haag, dat de klok in Groningen was aangetroffen, maar dat zij ter reparatie was gezonden naar een klokkengieterij in Heiligerlee. Op aandringen van de gemeenteraad werd deze klok op 23 rnei 1946 per Lemmerboot naar Amsterdam vervoerd en zo snel mogelijk verder getransporteerd naar Driewegen.

I

2. Vele ouderen uit Driewegen zullen hem nog weI herkennen. We bedoelen Adriaan Smallegange, die in dit Zuidbevelandse dorp een manufacturenzaak had en die er met de zogenaamde "pak" op uitging om zijn klanten te bedienen. We zien hem hier echter in een andere functie en wei in die van voorzanger-voorlezer in de hervormde kerk van Driewegen. V66r 1911, toen het orgel werd geplaatst in dit kerkje, was hij voorzanger en tevens voorlezer. Toen het orgel de functie van voorzanger overnam was hij nog een aantal jaren voorlezer. Deze functie is echter ook in de loop der jaren verdwenen, omdat de predikant dit thans doet. De heer Smallegange is in 1935 overleden.

3. Een oude opname van de kansel in de hervormde kerk van Driewegen, die tegen de achterwand van dit fraaie kerkje staat opgesteld. Deze preekstoel dateert van 1679. Op de beide zijpanelen staan de psalm en en gezangen aangegeven, die des zondags in de eredienst worden gezongen. Op het middenpaneel kan de zondag van de Heidelbergse Catechismus worden aangegeven die de predikant die dag eventueel behandelt. Op de voorgrond ontwaren we de zogenaamde "voorlezersbocht", die in de loop der jaren is verwijderd, omdat de taak van de voorlezer inmiddels door de predikant was overgenomen. De kaarsenhouder zorgde des avonds voor de nodige verlichting!

4. Hier zien we het interieur van de hervormde kerk van Driewegen, genomen vanaf de zijde van de kansel. Op de achtergrond staat boven de ingang het orgel, dat dateert van 1911. Deze opname werd gemaakt in de tijd waarin de kerk nog met een kolenkachel, die we links op de foto zien, werd verwarmd. Die kachel werd in de loop der jaren door een elektrische verwarming vervangen. De kerk heeft ongeveer tweehonderd zitplaatsen. De laatste jaren worden er in Driewegen gezinsdiensten gehouden en gemeenschappelijke diensten met de Gereformeerde Kerk. Helaas loopt ook in Driewegen het kerkbezoek de laatste jaren terug.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek