Dussen in oude ansichten deel 1

Dussen in oude ansichten deel 1

Auteur
:   J.P.C. Vriens
Gemeente
:   Werkendam
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4125-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Dussen in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

De gemeente Dussen is gelegen in het Land van Heusden en Altena, ten noorden van de Bergsche Maas en bestaat uit de twee kerkdorpen Dussen en Hank en een aantal kleinere woonkernen, zoals Korn. Muilkerk, Hoek, Binnen, Baan, Kornse Buitenkade, Peerenboom, Sluiske en Visserskade.

In 1930 had het dorp Dussen 781 en Hank 1014 inwoners, terwijl de andere woonkernen tezamen 1148 inwoners telden. De gemeente telt thans 5156 inwoners, waarvan in het dorp Dussen 2212 en in het dorp Hank 2944 inwoners. De bebouwing werd overwegend op of tegen de dijken aangebracht (veiligheid, verkeer). Dit principe is in de structuur van het dorp en de buurtschappen nog te herkennen. Het Land van Altena, dat vroeger tot Holland behoorde, is onder koning Willem I bij de provincie Noord-Brabant gevoegd. Door het graven van de Bergsche Maas tussen 1890 en 1900 is het Land van Altena ook aan Brabantse zijde geïsoleerd komen te liggen. Bij Heusden en Keizersveer werden bruggen gebouwd ter ontsluiting naar Brabant en later, in 1961, een brug bij Werkendam-Sleeuwijk ter ontsluiting naar Holland. Voordien waren er pontveren aan het eind van de Kerkstraat of Rommegatsedijk (het zogenaamde Capelse Veer), te Drongelen en te Sleeuwijk. Van deze pontveren zijn thans nog in gebruik het Capelse Veer en het veer te Drongelen. Aan de Bergsche Maas is het te wijten geweest, dat het Land van Altena in de oorlogswinter 1944/45 aan het front is blijven liggen en helaas aan de verkeerde zijde. Zwaar zijn de sporen geweest, die deze oorlogsmaanden in de streek langs de Bergsche Maas hebben achtergelaten. De dorpen Dussen en Hank werden zo goed als vernietigd. Het gemeentehuis en de rooms-katholieke kerk aan de Sluis, alsmede de hervormde kerk in Dussen-Binnen werden verwoest. Ook de woningen aan de Dorpsstraat en de Kerkstraat lagen in puin. In deze oorlogsmaanden was de bevolking van Dussen naar noordelijker gelegen gebieden geevacueerd; eerst in mei, juni en juli 1945 kwamen de Dussenaren terug naar hun verwoest dorp. Nu volgde er een tijd van wederopbouw en noodwoningen. Een geheel nieuw dorp Dussen werd door architect De Bruijn

ontworpen in het zogenaamde Kleine Zuideveld, waardoor de bestaande dijkbebouwing werd losgelaten. Daarom zegt men in het nieuwe dorp als men naar de Dorpsstraat gaat: "Ik ga naar den Dijk". Wederopbouw vond plaats in de oude kernen Dorpsstraat, Korn, Kornse Buitenkade, Dussen-Binnen, de Baan en gedeeltelijk de Sluis en Molenkade, terwijl de nieuwbouw hoofdzakelijk plaatsvond in het Klein Zuideveld. Men gaat nu beginnen in het Groot Zuideveld ten oosten van de Molenkade. Dussen is thans een mooi landschappelijk dorp en het is de bedoeling er een rustig leefklimaat te houden met een beperkte uitbreiding van woonwijken. Door de ruilverkaveling die rond 1960 plaatsvond in het Land van Altena is het wegennet uitgebreid, waardoor een meer directe verbinding is ontstaan met de omliggende dorpen. Jammer is dat vele knotwilgen, die onder andere het mooie landschappelijk gelegen landweggetje "De Diebracht" zo sierden, werden gerooid. De nieuwe provinciale tweebaans verkeersweg Hank-Heusden geeft een vlotte verbinding met 's-Hertogenbosch en via de vierbaans Rijksweg E 37 kan men snel naar Breda, Rotterdam en Utrecht.

De Dussenaren hebben steeds geleefd onder de "schutse" van het kasteel van Dussen en zijn nauw verbonden geweest met de geschiedenis van dit kasteel en de heerlijkheid. De stichtingsdatum van de heerlijkheid Dussen en het kasteel is onbekend. WeI staat vast, dat de heerlijkheid Dussen reeds voor de Sint-Elisabethsvloed van 1421 een groot aanzien genoot. Zij was gelegen in de vruchtbare "Grote Waard van Zuid-Holland" en bezat behalve een parochiekerk (Dussen-Binnen) nog een kloosterkerk in de omgeving vim de Sluis-Munsterkerk. Vandaar, dat Dussen vanouds werd verdeeld in Dussen-Muilkerk (met parochiekerk) en Dussen-Munsterkerk (met k1oosterkerk). Dussen-Munsterkerk ontleent zijn naam aan de oude kapittel- of kloosterkerk, welke meestal werd aangeduid met de naam monastorium-monster-munster. Haar grondgebied omvatte de volgende polders: Schiethoek, Peerenboom, Nathals, Nieuw Boerenverdriet, Buitendijk en een gedeelte van de nieuwe Dussense Polder (Hank). In Dussen-Muilkerk stond de parochiekerk (Binnen) en het Slot of Huis van der Dussen (Kasteel). De geschiedenis van het Dussense Kasteel is weergegeven in een boekje, dat tegen betaling van f 2,75 ter gemeentesecretarie en bij de conciërge van het kasteel verkrijgbaar is.

Van 1904 tot 1920 was het kasteel een nonnenklooster, bewoond door Franse karmelietessenzusters die waren uitgeweken uit Frankrijk. Enkele overleden Franse zusters Jiggen thans nog op het rooms-katholieke kerkhof begraven in het ronde middenveldje, waar ook de welbekende Dussense pastoor Janssen de Horion Jigt begraven. Vermeldingswaard zijn enige anekdotes die sommige oudere Dussenaren zich nog wel zullen herinneren. In de zomer, met het ouderwetse mooie weer, zaten de Franse nonnekes onder de prachtige kolossale eiken- en kastanjebomen in de kasteeltuin dikwijls te musiceren met onder meer fluit en zang. De Dussenaren die met hun kinderen daar in de omgeving gingen wandelen werden geboeid en geroerd door deze hemelse idylle en noemden het eerbieding "Het Paradijs". In de grote toegangspoort naar de tuin van het kasteelklooster was een draailuik waardoor boodschappen werden door- en afgegeven. De vertrouwensman van de Franse nonnekes, Janus P., die in een neerhuis woonde bij deze poort verzorgde meestal de boodschappen. Op een gegeven moment vond de echtgenote van Janus een briefje waarop in gebroken Nederlands stond vermeld: "Janus geit raar, kwispelt met staart", Mevrouw P. kwam met dit briefje bij haar man en zei: "Janus, de geit van de zusters is ziek, lees maar, je mag de veearts weleens waarschuwen. Maar Janus, die veel van geiten afwist zei: "Vrouwke, daar kan de veearts niets aan doen, daar is een bok voor nodig".

In 1923 werd het kasteel verkocht aan mevrouw Suringar, een zonderlinge oude dame, die het kasteel alleen bewoonde, dat wil zeggen behalve 's nachts, want dan kwamen er steeds, ter beveiliging, zes mannen uit het dorp slapen en kregen daarvoor een gulden per nacht. Die verdienden dus met slapen geld. De bekende Brabantse streekromanschrijver Antoon Coolenheeft met veel fantasie naar aanleiding van dit voorval het boek "De Vrouw met de zes slapers" geschreven. Mevrouw Suringar had een ezeltje en een wagentje. Wanneer zij, met het ezeltje gespannen voor het wagentje door het dorp reed deelde zij aan de dorpskinderen repen Kwatta-chocolade uit en daarom werd zij door de kinderen genoemd "De Kwattajuffrouw van het Kasteel". Datzelfde ezeltje werd later, toen het gestorven was, in de kasteeltuin in volle uitrusting begraven. De begrafenis geschiedde met draagbaar gedragen door vier mannen in donkere kleding met hoge hoed op. Ontelbaar waren indertijd de cafés in Dussen. Vooral de zogenaamde "zwengelaars", die in de visserijen werkten (verdienden indertijd meer dan de andere vaklui in het dorp), bezochten deze cafés veelvuldig en waren dan 's zaterdagsavonds, 's zondags en zelfs 's maandags nog zat (dronken) en zongen dan:

?Klaar is geen ene ambachtsman, die tegen een zwengelaar zuipen kan?.

Ook de uithangborden met de namen van deze cafe's waren alleraardigst "Boerendans", "Harten Aas", "De Becht", "De Posthoorn", "De Zwaan", "Het Bruine Paard", "De Koppelpaarden", "De Koperen Kan", "De Blikken Emmer" en "De Halve Maan". Er waren er meer, maar dit zijn de bekendsten. "De Halve Maan" had nog een Ieuke spreuk, namelijk:

"Wie vermoeid is van het gaan,
die ruste in de Halve Maan".

Na deze verhaaltjes (er zijn er beslist nog meer) moge ik u een waar kijkgenot toewensen bij het doorbladeren van dit boekje.
De foto's zijn beschikbaar gesteld door Jan van Dortmont, Vrijheidsplein te Dussen. Inlichtingen betreffende de foto's werden verstrekt door: Jan van Dortmont en Leen van den Oven, watermolenaar van de molen "Het Noordeveld", Zuideveldlaan te Dussen.

1. Dit is het kasteel van Dussen, toen het van 1904 tot 1920 klooster was van de Franse karmelietessenzusters, met de in opdracht van deze kloostergemeenschap aangebouwde kapel aan de oostelijke vleugel. Men ziet de houten toegangsbrug, waarlangs indertijd rector Van der Heijden, die in een huis in de kasteeltuin woonde, met de misdienaars naar binnen ging om de mis op te dragen. Later werd deze kapel, die niet paste bij de renaissancestijl van het kasteel, nadat de Franse zusters waren vertrokken, afgebroken.

2. Dit is het rond 1900 gebouwde gemeentehuis van Dussen, dat aan de sluis stond op de p1aats waar thans het plantsoentje is voor café-restaurant "De Koppelpaarden". Architect van dit gemeentehuis was Jan van Mierlo, de grootvader van aannemer Harry van Mierlo uit de Dorpsstraat. Deze foto is genomen in de mobilisatietijd 1914-1918. U ziet twee soldaten op de fiets. Op het bordes staat een Belg die werkzaam was op het gemeentehuis. De brievenbus die u ziet aan het bordes was een van de vier brievenbussen in Dussen toentertijd. De andere drie waren in Dussen-Binnen, aan de Korn bij café "De Boerendans" en bij café "De Posthoorn" aan de Nieuwesteeg. De lantaarn met olie1amp op de voorgrond was de enige straatverlichting in Dussen. Deze lantaarn werd aangestoken en geblust door ve1dwachter Spiegels, die steeds door het dorp rondliep met een knuppel in de hand. Dit gemeentehuis werd door een springlading, die door de Duitsers in de ke1der was aangebracht, in mei 1945 totaal verwoest. Jammer genoeg zijn to en daarbij vijf inwoners van Dussen gesneuveld.

3. Dit is het gemeentehuis en de rond 1880 gebouwde rooms-katholieke kerk van de parochie "Maria Geboorte". De firma Schermers uit Nieuwendijk heeft de heipalen geslagen voor de fundering. Voordat deze kerk werd gebouwd was er een andere kleine stenen kerk aan de andere zijde van de Kerkstraat en daarvoor stond er oorspronkelijk een houten kerkje, terwijl voor 1600 de hervormde kerk in Dussen-Binnen de oorspronkelijke rooms-katholieke kerk was. U ziet dat de kerk op de foto een grote en een kleine toren heeft. De klokken in de grote toren werden geluid bij gewone begrafenissen, doch werd iemand zogenaamd "van de armen" begraven dan werd de bel van het kleine torentje geluid. Rechts vooraan op de foto het huis van Hannes van Olst.

4. Hier nogmaals de rooms-katholieke kerk maar dan gezien vanaf de wei met kolenloods van Kobus Poel aan de Loswal. Op de wei bij de hooiwagen zien we van links naar rechts: Piet Sehalken Corneliszoon, op de wagen Wim Heijmans Johanzoon, Jan Heijmans, thans wethouder, is aan het opsteken en wijlen zijn vader Piet Heijmans.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek