Echt in oude ansichten deel 1

Echt in oude ansichten deel 1

Auteur
:   N.J.A. Laugs
Gemeente
:   Echt
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3637-2
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Echt in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Echt, een del' oudste en in oppervlakte een der grootste gemeenten in Limburg, ligt tussen het Belgische Maaseyck en het Duitse Waldfeucht. De oppervlakte is 7160 ha., de omtrek del' gemeente is 47 kilometer, er zijn meer dan 400 km wegen en het inwonertal bedraagt thans ongeveer 16.000.

Echt heeft een zeer oude en interessante geschiedenis, waardoor deze bloeiende plaats mede in de eerste rij staat van de Limburgse gerneenten,

"Zo oud als de straten van Echt" is een Limburgs spreekwoord.

Dat Echt een oude hi storie heeft en dat het land van Echt reeds zeer vroeg bewoond was, kan aangetoond worden uit zeer oude documenten, De tot nu toe beschreven geschiedenis van Echt gaat terug tot het jaar 705. Echt is echter vee 1 ouder, want we kunnen teruggaan tot de Romeinen. De ongeschreven geschiedenis is irnmers te vinden in de bodem. Feit is (de jongste opgravingen bewijzen het), dat er een permanente Romeinse nederzetting is geweest.

Ook de talrijke prehistorische, Romeinse en Frankische voorwerpen welke nog herhaaldeijk worden opgegraven, bewijzen dat Echt werkelijk zeer oud is. Diverse musea en speciaal het Echter Streekmuseum tonen deze vondsten in al hun verscheidenheid.

Het was rond het jaar 705, aldus de overlevering, dat Pepijn van Herstal - de machtige Merovingse hofmeier, die in deze omgeving talrijke eigendommen en uitge-

strekte bezittingen had - op zijn doortocht naar St.Odilienberg, op de plek thans nog genaamd Pepinusbrug en vlak bij de huidige Pepijnklinieken, met zijn voertuig een ongeluk kreeg, waardoor hij en zijn gevolg in groot levensgevaar verkeerden.

De Echtenaren, bereidwillig en hulpvaardig als steeds, hielpen hem uit zijn benarde positie, waarna Pepijn uit dankbaarheid aan de goede Echtenaren de uitgestrekte bossen schonk, "Echter Waldia" geheten en thans nog .Echterbosch'' genoemd.

In vroeger tijden werd Echt geschreven: Echte, Echta, Ettha, Eychte, Egthe, Ehti, terwijl men ook Hacta vermeld vindt.

Rond 930 schonk Gerberga, dochter van koning Hendrik I en zuster van keizer Otto I, de kerk, de tienden, benevens andere goederen van de "villa Hacta" aan het kapittel van St.-Servaas te Maastricht. De bezittingen van de kerk werden 3 eeuwen later in 1244 door het kapittel van St.-Servaas overgedragen aan de Munsterabdij te Roerrnond.

Vanaf 1253 hoort Echt tot het graafschap Gelre en was de Middelsgraaf de natuurlijke grens tussen Gelder en Gulick (heden ten dage nog de grens tussen Echt en Susteren).

In 1397 werd .Jret versterkte steedje Echt" door de Luikenaren tot de grond toe verwoest, en honderd jaar later in 1498 wederom, nu na de slag om de vesting .Jiet Slotie".

Ook tijdens de 80-jarige oorlog tussen Nederland en Spanje (van 1568-1648) werd Echt nagenoeg geheel verwoest en bleven van de vestingwerken nog slechts de grachten over.

In 1600 werd de helft van de huizen verwoest, in 1656 brandden 69 huizen af en in 1703 weer 38 huizen (waaronder de gehele Wijnstraat). In 1688 stierf 1/10 van de inwoners aan de pest en in 1731 brandde "half Echt" af, aldus schepen Delsingh.

Echt had vroeger (rond 1220) als grensplaats tussen Gelder en Gulick de titel van "stad" en was omgeven door eeuwenoude grachten. Drie (later stenen) bruggen, van stadspoorten voorzien, duidden de vorm en grootte aan van de voormalige stad Echt.

Een brug lag aan het eind van de Grote Straat en heette: Suedepoort. Een andere brug lag aan het einde van de Wijnstraat, over de Geleenbeek en heette:

Maaseyckerpoort, terwijl de derde brug, gelegen aan het eind van de Jodenstraat: Noorderpoort genoemd werd. Een en ander blijkt duidelijk uit een tekening van 1546 van Jacob van Deventer, hoftekenaar van KarelV.

Nog in de 16de eeuw telde de stad Echt: 150 huizen met 800 bewoners. In 1600 telde de gehele gemeente 1500 inwoners, in 1868 ruim 4000, en in 1932 ruim 10.000 inwoners.

Onder de 12 gehuchten is Berkelaar het oudste. Paus Alexander III noemt in 1198 dit gehucht "Berclara",

dat is ontgonnen plaats in berkenbos.

Uit de rniddeleeuwen (waarschijnlijk 1275) bewaart Echt nog zijn merkwaardig zegelstempel der Schepenbank. Dit "sigillum scabinorum de Egthe", in koper geslagen en waarvan nog vele afdrukken aan oude perkamenten hangen, is een der schoonste van onze provincie, Het stempel was reeds in 1277 bij de Schepenbank Echt in gebruik.

De omliggende gemeenten (Maasbracht, Roosteren, OM en Laak) ressorteerden onder de Echter Schepenbank, terwijl vele nog verder gelegen gemeenten (en zelfs het vrije Vorstendom Thorn) naar het Hoofdgericht Echt in hoger beroep kwamen.

Het oude zegel der Schepenbank Echt werd bij Koninklijk Besluit van 30 juli 1887, No. 21, aan de gemeente Echt als wapen verleend. Het gemeentewapen werd bij dit K.B. als voIgt omschreven: "Een schild van keel (rood), beladen met een zilveren St-Andrieskruis, vergezeld van twaalf herkruiste kruisjes van goud, in elk kanton drie."

De gemeente bestaat van oudsher uit 13 woonkernen (overeenkomende met de 12 kruisjes en 1 Andrieskruis?), nl. Echt, Pey, Koningsbosch, Schilberg, Maria Hoop, Slek, Hingen, St. Joost, Echterbosch, Berkelaar, Gebroek, Aasterberg en Ophoven.

Van de vele oude verenigingen (w.o. gilden en broederschappen) mogen niet onvermeld blijven de schutterijen, waarvan Echt er maar liefst 6 had, met als oudste

"De Grenadiers" van Berkelaar, waarvan men beweert dat hun oude vaandel een gift was van Napoleon.

In 1860 had Echt reeds een graanmarkt, in 1920 een weekmarkt.

Kermis en Carnaval zijn en waren wei de evenementen van het jaar. Daarnaast waren 8 september (aan de Kapel van Schilberg) en Koninginnedag (op de Plats voor het stadhuis) steeds hoogtijdagen voor geheel Echt.

Het uiterlijk van de "stad" Echt is veel veranderd. Zijn er in vroeger tijden veel oude kastelen (Het Slotje, Hoistraten, De Horst, Bachoven, Annendael) en veel eeuwenoude patriciershuizen verdwenen, ook thans worden steeds meer oude onbewoonbare huizen en gebouwen gesloopt.

Gelukkig is er nog veel bewaard op oude foto's en oude ansichten. De foto's die wij in dit nummer publiceren, zijn maar een keuze uit meer dan 500 oude ansichten, die wij ter beschikking hadden. Zij mogen wellicht een te beknopt of eenzijdig beeld geven van het oude Echt (voornamelijk tussen 1880 en 1930), zij zijn in elk geval een documentatie van oude situaties, tradities, gebouwen, verenigingen ... kortom van oude geschiedenis en volkscultuur van Echt.

De gemeente Echt (van oudsher landbouw- en industriegemeente) heeft zich steeds meer ontwikkelo als centrum op het gebied van onderwijs, verzorging, recreatie, socia Ie instellingen etc. Vooral dank zij ac-

tieve burgemeesters, zoals Welters (1884-1901), Van de Venne (1901-1915), Meuwissen (1915-1948), Cuypers (1949-1966) en de huidige burgemeester Drs. Heemskerk (1966 tot heden).

Ook mannen als notaris Russel, Dr. Sonnen, meester Van Kempen en speciaal zijn zoon Dr. Van Kempen, Frits Smeets, Bair Smeets, Pastoor Ad. Welters, de huidige conservator Rene Geurts en Toni Peeters (old country calls) hebben veel - ieder op hun eigen manier - gedaan voor het leefklimaat en de geschiedenis van Echt.

Wij proberen dit op onze manier. Dit boekje beoogt in de eerste plaats een kijk- en vertelselboek te zijn. Toelichtende tekst is noodzakelijkerwijze beknopt gehouden. Degene die meer wil weten over de geschiedenis van Echt, wordt verwezen naar de bestaande literatuur en naar het buitengewoon interessante streekmuseum van Echt.

Volkscultuur, gemeenschapszin, liefde voor en trots op eigen geboortegrond - de Limburger eigen - zullen wellicht me de door dit foto/vertelselboek gestimuleerd en in ere worden gehouden.

Mogen velen dat heerlijk "plaatselijk patriotisme" bezielen. Mogen velen kunnen genie ten van "Echt in oude ansichten",

Echt, april 1970.

6

.Wandeling door oud Echt", Via dit foto-kijk- en vertelse1boek zullen wij een historische wandeling gaan maken door oud Echt. Wij vertrekken vanaf het stadhuis en de Dekenale St.-Landricuskerk, langs de kapel van Schilberg, steken de oude Rijksweg over, gaan via Pey naar Lilbosch en Koningsbosch, vervolgens naar Echterbosch en Maria Hoop, en keren via St. Joost, Berkelaar, Aasterberg en Gebroek weer terug naar het aloude centrum van Echt.

Het oude stadhuis van Echt, gebouwd rond 1660, was niet aIleen het bestuurshuis der vroede vaderen, doch hierin was tevens gevestigd de Lakenhal, de Schepenbank en het Hoofdgericht. Een prachtige hardstenen gevelsteen van dit oude stadhuis is bewaard gebleven en boven de achterdeur van het huidige stadhuis ingemetseld. In deze oude gevelsteen is een staande leeuw uitgehouwen, die met zijn voorpoten een lint vasthoudt met het Echter wapenschild. Er onder staat het jaartal A °1660.

7

Lroet uii >:;fif.

~ .~

8

Het huidige stadhuis, gebouwd in oud-hollandse stijl, kwam klaar in 1887 onder burgemeester Louis Welters (vader van de geschiedschrijver van Echt: pastoor Ad. Welters). Het stadhuis werd gebouwd o.l.v. architect Kayser uit Venlo door aannemer Ubachs uit Nieuwstadt. Het is een prachtig gebouw, 'n echt sieraad voor Echt, waarin thans, onder burgemeester Heemskerk en secretaris Storken, 30 ambtenaren werkzaam zijn. Op de begane grond rechts bevindt zich de prachtige raadszaal en op de bovenverdieping is het Echter Streekmuseum gevestigd. Op de achtergrond ligt de Dekenale St.-Landricuskerk, die op de monumentenlijst is geplaatst.

JY[ark', Edl

"De Plats" zo noemt men het middelpunt van de kom van Echt reeds in archiefstukken van het jaar 1500. Het is een der oudste plekjes van Echt, waar in vroeger tijden de markt was en de wisselplaats voor de postkoets tussen Maastricht en Venlo. Bij bakker Joosten (hofleverancier) kon men terecht voor de bekende Echter "Vuurstein" en de heerlijke .Krakelingen". In het cafe-restaurant er naast zou zelfs Napoleon rond 1800 hebben overnacht. In het huis van de wijnhandelaar Felix Schneider vestigde zich slager Joosten en daarna juwelier Vos. Rechts, naast het stadhuis, woonden achtereenvolgens de familie Coonen, Van der Leeuwen thans Welters.

9

10

Rond het jaar 930 had Echt een kerk uit mergelblokken in primitieve romaanse stijl. De zware vierkante romaanse toren van deze kerk was zo sterk, dat hij eerst in 1872 afgebroken werd, om plaats te maken voor een verlenging van de 3 schepen der kerk naar het westen. Een nieuwe gotische toren werd in 1872 gebouwd (voor f 21.000,-) o.l.v. de bekende architect Cuypers. Deze toren werd in de oorlog (1944) geheel verwoest. Een nieuwe monumentale toren werd in 1958 gebouwd o.l.v. architect Tilmanns door de Fa. Coppes te Maastricht. Deze nieuwe toren is ruim 60 meter hoog, In de toren hangt de alleroudste klok van Nederland, nl. de grate bourdon van het jaar 1271, wegende 1025 kg.

--=----

Hier een foto van de Bovenste straat rand het jaar 1888! Links achter het huis Sormani (nu Foto Muller) nog een open plaats, waar in 1899 het postkantoor werd gebouwd. In het lage huisje met trapgevel woonde .Bert]e de bode". lets verder het huis van notaris Russel, waarin later de "Hanzebank" (Omloo) en waar thans de Algemene Bank Nederland is gevestigd. Echt was in 1860 reeds centrum van handel en nijverheid met o.a, 5 bierbrouwerijen, 17 pannenfabrieken, I jeneverstokerij, 2 apotheken, 19 winkels, 46 herbergen, 2 zeepziederiien, I touwslagerij enz.

11

Echt kreeg zijn eigen postkantoor in het jaar 1900. Dit prachtige gebouw werd in 1899 gebouwd op een terrein, aangekocht van J. F. H. van de Venne te Echt voor "de veel te dure prijs" van f 2800,-. Laagste inschrijver voor de bouw was Simon Boshouwers uit Limmel voor f 18.305,15. Eerste postdirecteur per 1 september 1900 werd J. Goedhart (op een jaarwedde van f 1400,-). Opvolgend directeur werd in 1929 J. Paaymans. Ret telegraaf- en telefoonkantoor werd in het gebouw gevestigd in 1908. De elektriciteitsvoorziening van Echt dateert van 1912.

12

antoor werd in het gebouw gevestigd in 1908. De elektriciteitsvoorziening van Echt dateert van 1912.

12

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek