Eede in oude ansichten

Eede in oude ansichten

Auteur
:   G.A.C. van Vooren
Gemeente
:   Sluis-Aardenburg
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4128-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Eede in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Het grensdorp Eede is een betrekkelijk jong dorp. Het is eerst ontstaan in het tweede deel van de Tachtigjarige Oorlog, na de veravering van de streek door prins Maurits in 1604, en gegroeid na de Vrede van Munster in 1648. Vergeleken met de omliggende plaatsen - zoals Aardenburg, dat op een Romeins verleden kan bogen, de Belgische plaatsen Maldegem en Sint Laureins, die in de middeleeuwen reeds bestonden en Middelburg in Vlaanderen, dat in 1452 werd gesticht - is Eede dus nog jong. Voordien was die plaats bekend als de "yeghenode Coensdike". Een zelfstandige parochie was zij echter niet en er was geen kerk of kapel. De grand behoorde tot de beide Aardenburgse parochies, het deel ten westen van het riviertje de Eede aan de parochie van Sint Baafs en het deel gelegen ten oosten van de Eede aan de parochie van Onze Lieve Vrouw, welk laatste deel "Onze Lieve Vrouw Bezuiden Aardenburg" of kortweg "Onze Vrouwe Bezuiden" werd genoemd.

Na de verovering door prins Maurits in 1604 werd het gebied Nederlands en vooral de wijk Den Biezen werd een toevluchtsoord voor protestanten, met name doopsgezinden, die vanwege hun geloof uit Vlaanderen moesten vertrekken. Aanvankelijk was dan ook de meerderheid van de bevolking protestant, deels hervormd deels doopsgezind. De eerste kerk die werd gebouwd was dan ook een hervormde kerk; de eerste steen werd gelegd op 23 juli 1649 en de kerk werd voltooid in 1650.

Aanvankelijk was de meerderheid der bevolking dus protestant. Geleideliikaan veranderde dit echter en gedurende het laatste deel van de zeventiende eeuw en in de achttiende eeuw kwamen er meer en meer katholieken wonen: nu de overkomst van protestanten uit Vlaanderen was opgehouden, voelden deze zich verder van de grens veiliger. Zij schoven dus naar het noorden op en katholieke arbeiders uit VIa anderen vestigden zich hier, omdat de streek een groot gebrek aan arbeidskrachten had. In 1815 was de toestand zodanig, dat van de 1038 inwoners er 1024 katholiek waren en slechts 14 hervormd. Doopsgezinden woonden er toen niet meer. De hervormde kerk was bij overeenkomst van 15 april 1807 reeds door de katholieken overgenomen.

Aangezien het vooral arbeiders waren die zich in Eede had den gevestigd en die in de polders ten noorden van het dorp werk vonden, kan niet worden gezegd dat Eede een welvarend dorp was. Grote boerderijen waren er weinig, kleinere enkele meer. De karige zandgrond zorgde niet voor een bloeiend bedrijf. Naast enkele koehouders en een paar schaap herders was er een aantal mensen met beroepen als wagenmaker, smid, herbergier, molenaar, koopman en huisslachter in het dorp. Daarnaast was er de bovenlaag, bestaande uit de pastoor en vanaf 1922 de zusters, de onderwijzers, de rijksontvanger en de kommiezen van het grenskantoor, die veelal "import" waren. Laatstgenoemden waren in de regel ook protestant.

De landsgrens vormde tot aan de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) geen hindernis. Gezien de afkomst en de godsdienst was de bevolking voor het overgrote deel op Vlaanderen georienteerd: men had er familie, men bezocht er de markten en door het vrije grensverkeer bestond daarin geen enkele belemmering. Anders werd dit toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak en de Duitsers het Belgische gebied ten zuiden van de grens bezetten. Na een korte overgangsperiode werd de grens hermetisch afgesloten door een draadversperring die onder elektrische stroom stand en die van Knokke aan Zee naar Antwerpen liep, dus heel ZeeuwsVlaanderen afsluitend. Verscheidene mensen zijn daarvan het slachtoffer geworden. Dit was ook de tijd waarin imrnens werd gesmokkeld, In Belgie was toen aan alles een groot tekort en in Nederland werd er goed aan verdiend! De Duitse bezetters in Belgic lie ten het oogluikend toe, omdat ze er ook van profiteerden!

Tussen de twee wereldoorlogen was het grensverkeer weer geliberaliseerd. Vooral in de jaren twintig en dertig was het voor de jongelui een gulden uitgaanstijd in Belgic. Gedurende bepaalde jaren kon men er soms twintig potten bier voor een gulden krijgen! Ook voor de grensbewoners waren er zaken te doen: een kilo suiker kostte op Nederlands grondgebied 44 cent, over de grens in Belgi~ IS cent! In het brood moesten zelfs speciale zegeltjes worden gebakken opdat contra le rnogelijk was, omdat de grens-

bewoners hun brood bijna uitsluitend in Belgie haalden omdat dat beter (niet met regeringsmeel gebakken) en goedkoper was. Door de zegeltjes konden de kommiezen dan bij aanhouding controleren of het al dan niet gesmokkeld brood was.

Voor wat Eede betreft werd aan het einde van de Tweede Wereldoorlog een periode in zijn geschiedenis afgesloten. Ret dorp kwam in de frontlinie te liggen. De Canadezen zaten achter het Leopoldkanaal, ruim een kilometer ten zuiden van het dorp en de Duitsers in Eede. De eerste granaten die op de kerktoren werden afgevuurd vielen op 12 september 1944, doch pas op 18 oktober werd het dorp volle dig bevrijd, Dit was het einde van het vroegere Eede! De bevolking werd vanaf zondag 17 september 1944 op last van de Duitsers geevacueerd naar het noorden. Daarna begonnen de Duitsers met de Dorpsstraat vanaf de kerk tot aan de grens in de lucht te laten vliegen am schootsveld te krijgen. De rest van het dorp werd door de Canadezen in puin geschoten, Bij de bevrijding was Eede voor 90% verwoest!

Ret was ook hier dat koningin Wilhelmina op 13 maart 1945 voor het eerst na haar ballingschap weer vaderlandse bodem betrad en haar zegetocht door het bevrijde zuiden begon. Een gedenkteken, ontworpen door de Limburgse kunstenaar Peter Roovers en onthuld door koningin Juliana op 13 maart 1954, houdt de herinnering daaraan levend.

1. Dit is het oudste dorpsgezicht van Eede. Het dateert van v66r 1900. De kerk is de oude kerk, waarvan de bouw in juni 1649 werd aanbesteed, op 23 juli 1649 de eerste steen werd geIegd en die in de loop van 1650 werd voltooid, In juni 1672 werd ze door terugtrekkende Franse troepen, die een mis1ukte aanval op Aardenburg had den ondernomen, in brand gestoken, doch aangezien nadien niets is gevonden over heropbouw of grondig herste1, zal de hierdoor aangerichte schade weI beperkt zijn geweest. Op 15 april 1807 werd ze door de hervormden aan de katholieken overgedragen. Omdat er te Eede geen pastoor mocht worden benoemd, heeft ze daarna jaren leeg gestaan en raakte ze in verval. Pas in 1818 kon ze voor de katholieke eredienst worden gebruikt. Zij is op enke1e jaren na honderd jaar als zodanig in gebruik gebleven. Op vrijdag 10 mei 1912 brak, vermoedelijk doordat de nacht tevoren de bliksem was ingeslagen, brand uit, die's morgens om acht uur werd ontdekt. De kerk brandde gehee1 af.

2. Nadat de oude kerk op vrijdag 10 mei 1912 was afgebrand, werden de kerkdiensten gehouden in de grote school aan de Brieversweg. Kort daarop is er een noodkerk gebouwd achter de bewaarschool. De bewaarschool diende toen als sacristie, zodat er verder in 1912 en in 1913 geen bewaarschool werd gehouden. Pastoor Charles Kerckaert (1896-1912) vertrok reeds enkele maanden na de brand. De nieuwe pastoor, Adrianus van Dijk (1912-1920), begon met voortvarendheid aan de bouw van een nieuwe kerk, De bouwkundigen J. en W. Oomen uit Oosterhout in Noord-Brabant (pastoor Van Dijk was ook een Brabander) maakten het ontwerp en reeds op 12 augustus 1912 werd de bouw aanbesteed voor f94.372,62. De inhuldiging yond plaats op 16 november 1913. Het werd een monumentaal gebouw dat de omgeving domineerde. Deze kerk behoorde toentertijd tot de schoonste dorpskerken van Zeeuws- V1aanderen en zij heeft er gestaan tot in 1940. Dit was de tweede kerk van Eede.

Eede (Zeeland) R. K. Kerk

3. Hier ziet u het interieur van de tweede kerk van Eede (1913-1940) in de eerste jaren. De biechtstoclen stonden in de zijbeuken (hier niet zichtbaar). De lampen die u hier ziet werden later vervangen door elektrische hanglampen. In de rechter zijbeuk werd later een monumentaal beeld geplaatst, gemaakt door de Brugse beeldhouwer Hector Claeys, die tijdens de Eerste Wereldoorlog als vluchteling in Eede verbleef. Het stelde de kruisdragende Christus VOOI. De kerk was toegewijd aan Onze Lieve Vrouw. Hieraan werd in de meimaand, de Mariamaand, bijzondere aandacht besteed. Nabij de communiebank aan de mannenkant (rechterkant) werd dan een houten stellage opgericht waarop de bloemen werden geplaatst die door de gelovigen werden gebracht en die aile uit eigen tuin afkomstig waren. De geur van pioenen, spirea's en vele andere soorten bloemen vulde dan de kerk. In deze kerk was geen verwarming.

4. Dit bleef er over van de mooiste kerk die Eede ooit heeft gehad, nadat terugtrekkende Belgische troepen de toren in de lucht hadden laten vliegen. In de voormiddag van vrijdag 24 mei 1940 yond in de kerk de uitvaartdienst plaats voor een jongeman uit Den Biezen, die door de schrik als gevolg van de oorIog was gestorven. Tijdens deze dienst drongen Waalse troepen de kerktoren binnen. De dienst werd vlug tot een einde gebracht en de overIedene begraven. De mensen kregen een uur de tijd om zich uit het dorp te verwijderen. Inderhaast spoedde iedereen zich gepakt en gezakt met het meest nodige naar de boerderijen buiten het dorp. Het was een droeve uittocht. Wagens en karren vervoerden de mensen en wat men in korte tijd had kunnen meenemen. Gum uitziende soldaten patrouilleerden in een vrachtwagen door het dorp. Om half twaalf volgde een hevige explosie en ziehier het resultaat.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek