Eindhoven in oude ansichten - een wandeling door Woensel

Eindhoven in oude ansichten - een wandeling door Woensel

Auteur
:   Jacques Govers en Willem van der Sommen
Gemeente
:   Eindhoven
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3600-6
Pagina's
:   96
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Eindhoven in oude ansichten - een wandeling door Woensel'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Inleiding

Met de totstandkoming van de zesde uitgave 'Eindhoven in oude ansichten - een wandeling door Woensel' sluiten wij deze serie af. Hiermee is tevens ons doel bereikt om zestig jaar 'historisch' Eindhoven in de periode tussen 1900 en 1960 in beeld te brengen. Wij willen op deze manier een klein stukje 'erfgoed' voor het nageslacht bewaren en hop en daarin geslaagd te zijn. Evenals in het feit dat de lezers hun stad met andere ogen gaan zien en er net zo trots op zijn als wij.

In de afgelopen twee jaar hebben wij ontzettend veel materiaal kunnen verzamelen dankzij de medewerking van velen. Aan hen zijn wij dan ook dank verschuldigd, waarbij wij vooral Esther Lutterman, die de boekjes op de Nederlandse taal corrigeerde, en Jan Spoorenberg, die de historische feiten naliep, willen bedanken. Zonder hun medewerking waren wij niet in staat geweest zes boekjes, met in de eerste twee 72 en in de overige vier 92 ansichtkaarten en foto's, te verwezenlijken.

Voor deze uitgave kregen wij materiaal van onder meer Martin op den Buijs, [o Linssen, Frans Kuijpers en Cor Prinsen. Samen met al die anderen die ons tips gaven en/ of van advies dienden en bekritiseerden zijn wij hen ook dank verschuldigd. Natuurlijk zijn we ons ervan bewust dat wij verre van compleet zijn. Wees ervan overtuigd dat wij als goedwillende amateurs er

ontzettend veel tijd en energie in hebben gestoken en het was steeds weer een 'feest' om samen een nieuwe uitgave te verwezenlijken. Wij hebben geprobeerd er lichtvoetig geschreven boekjes met zo veel mogelijk informatie van te maken.

De 'echtc' Eindhoven-kenner zal het misschien niet altijd eens zijn met de gevolgde routes, maar wij hop en dat u ons dat euvel niet kwalijk neemt.

Wij bieden u hier met enige trots onze zesde en voorlopig laatste uitgave aan en wensen u opnieuw veel 'historische' genoegens toe met het bekijken en lezen van dit boekwerkje.

Eindhoven, februari 2002

Jacques Govers en Willem van der Sommen.

1 De kaart van de gemeente Woensel in 1866 uit de gemeenteatlas van de provincie Noord-Brabant van]. Kuyper. Een uitgave van Hugo Suringar te Leeuwarden.

De gemeente was to en 2965 bunders groot en telde 3150 inwoners. In de negentiende eeuw had Woensel een groot aantal gehuchten. Enkele, zoals Achter- Vlokhoven en Broek, werden ook als gehuchten beschreven. Het oude Woensel was een verzameling van gehuchten, met een driehoekig plein dat pas aan het begin van de twintigste eeuw is ontstaan. Langs de Boschdijk is lineaire bebouwing gekomen, terwijl die weg daarnaast de grens vormt van kleine planmatig aangelegde buurten. De oude radiale wegenstructuur (Woenselsestraat en Eckartseweg) is door de aanleg van nieuwe wegen in fragmenten

uiteengevallen. Het negentiende-eeuwse bestuurscentrum (gemeentehuis, kerk en pastorie aan de Kloosterdreef) , is tegenwoordig gescheiden door de rondweg van de vroegere kern (Woenselse Markt, Kruisstraat). Aan de west-en oostkant van de Kruisstraat bevinden zich de uitbreidingen uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Door woningbouw zijn de ruimtes tussen de lintbebouwing gevuld met regelmatig aangelegde straten, met hier en daar een plein. Eckart is een tijdlang een zelfstandig dorp geweest (niet te verwarren met de huidige wijk Eckart) en is thans volledig opgenomen in de uitbreidingen. Voor woningbouw had Woensel nogal wat grond beschikbaar. Reeds voor de Eerste Wereldoorlog werd daarmee begonnen. Voor de Tweede Wereldoorlog pasten

de ruimten tussen de radial en en de stratennetwerken zich aan aan de door de bestaande hoofdwegen aangegeven richting. Pas na 1945 hebben de stedenbouwers een rigoureuze doorbreking van de patronen veroorzaakt. Zo is

in vele gevallen een strikt noord-zuid- en oost-westuitleg gekozen voor de plaatsing van rijtjeshuizen en flats en voor een orthogonaal net-

werk. De aanleg van de grootschalige Kennedylaan heeft een ruimtelijke scheiding van het gebied veroorzaakt, die door de bouw van viaduct en niet wordt gecompenseerd. De grootschaligheid werd benadrukt door de bouw van flats langs deze verkeersas, als ruimtelijke toenadering naar het stadscentrum van Eindhoven.

2 De Woenselse overweg in de richting van het centrum. Hoewel deze kaart in 1940 is afgestempeld, is de opname waarschijnlijk ouder.

De overweg vormde tot 1920 de grens tussen Woensel en Eindhoven. In 1926 werd een voetbrug over de spoorlijn aangelegd, om voor voetgangers en wielrijders het wachten te verkorten. Desondanks was het voor vele fietsers een niet te nemen hindernis. De spoorlijn, een barriere tussen Woensel en Eindhoven, was vaak drie kwartier in het uur dicht door het treinverkeer van en naar 's-Hertogenbosch en Tilburg.

3 De overweg gezien vanuit het centrum van Eindhoven. Het eerste pand rechts was het cafe van M.E van der Sommen-Bogers. Achter het cafe was een zaaltje waarin toneelstukken werden ge-

speeld en muziekuitvoeringen werden gegeven. Verder waren er De Tabakshoek (zie links op afbeelding 2), een bloemenzaak, een koffiebranderij en opslag van Wed. A.A. Notten die handelde in koloniale waren, een schoenmakerij, manufacturenzaak De Werkmansvriend, Trommar klokkenwinkel, De Volksslagerij (later Titselaar vleeswaren) , doktor Verhagen, cafe Carlton, kapper Harrie Wijn, slager Spijer (later Jan Rigter banket), groente Van Rooij (later Jansen), gezusters Schellekens manufacturen (later Lido bonbons), Van Brussel schoenmakerij, een kruidenierszaak, Guus van Gorp en de tabakswinkel van oud-EVV-voetballer Heintje Maas, die later met zijn winkel naar de Hemelrijken verhuisde. Bijna alle panden op de foro's zijn bij het bombardement in 1942 weggevaagd.

4 De Woenselse overweg in 1953. De agent die op de verhoging het verkeer regelt, is Frans Kuijpers. Links op de voorgrond staat wethouder Blommenstijn, links met hoed antiquair Meerhoff en de heer Rooymans van sigarenmagazijn Rooymans-Muller. Zij kwamen allen kijken naar de afbraak van de Woenselse overweg. Vlak na deze opname is de slag boom afgebroken waarmee de Woenselse overweg verleden tijd was. Momenteel is op deze plaats de Piazza gevestigd. Het hoogspoor ligt dus niet op dezelfde plaats, maar enige tientallen meters naar achtereno Achter de verkeersleider kijkt men de Demer in met links C&A en rechts Lodewijks meubelen.

5 De Fellenoord was oorspronkelijk een winkelstraat met veel interessante panden, die direct over de overweg begon: op de plaats waar nu ongeveer het viaduct de Piazza, aan het 18 Septemberplein, ligt. De straat, met zijn bochten, dankte zijn naam aan een gehucht dat aan Eindhoven grensde. De oudste vermelding dateert van de zestiende eeuw. De naamsaanduiding zou kunnen komen van 'felle voorde', gevaarlijke oversteekplaats, daar waar men de Gender overstak. Het riviertje stroomde van de Emmasingel via Neckerspoel naar de Dommel. Helaas werd de Fellenoord, samen met een groot aantal straten in de directe omgeving, in de oorlogsjaren ver-

woest. Deze ansichtkaart is afgestempeld op 7 april 1922. Het trottoir van het eerste pand rechts hoorde bij de woning en werd derhalve afgemaakt met een fraai smeedijzeren hek. Volgens de

ansichtkaartenfabrikant is dit de Fellenoord, maar het zou ook wel eens de Oude Bogert kunnen zijn.

Follenoord

WOENSEL bij EINDHOVEN

6 De Fellenoord, maar dan iets verderop, zoals die er omstreeks 1920 uitzag. Het pand rechts stond ongeveer aan de overweg en was aan het begin van de twintigste eeuw de kruidenierswinkel De Doornboom van de familie Van Vlijmincx-de Vocht. Achter in het midden splitst de weg zich. Links het begin van de Boschdijk en rechts de Broekseweg. Deze laatste straat, die verderop Eckartseweg heette, liep in een bocht naar Eckart en Nuenen en rechtdoor naar Son. lets verderop, rechts, kwam de Kruisstraat op de Fellenoord uit. Dit stukje oud-Woensel lag op de plaats tussen de afgebroken Sint -Antoniuskerk aan de Boschdijk, het huidige Holiday Inn-hotel en de hoogbouw van de Rabobank.

In 1 571 was er al sprake van het gehucht 'Felle voorde' dat later verbasterde in Fellenoord. Het lag aan de Gender, die dwars door het moerasachtige Neckerspoelliep en in de Dommel uitmondde.

7 Hoek Fellenoord met het Eindje. De Fellenoord was een drukbezochte straat met aan beide zijden winkels en cafes, waarvan door de Woenselnaren druk gebruik werd gemaakt wanneer zij zich naar het centrum van Eindhoven begaven. Op de Fellenoord was een grote kruidenierszaak van De Gruyter, die in de volksmond Piet den Dief werd genoemd. Daarnaast, op de hoek van 't Eindje, was de snoepwinkel van [amin en daarnaast een schoenwinkel en de vishandel Van Elshout, die na de oorlog naar de Rechtestraat verhuisde. lets verderop, richting overweg, was de fietsenwinkel van Toon Vroege en nog iets verder een eetzaak

waar men etenswaren uit een automatiek kon trekken. Na sluitingstijd van de cafes om 24.00 uur was het daar altijd even druk.

8 Het Eindje, van 1913 tot 1920 Eindje, behoorde vroeger tot een van de oudste straten van Woensel. Dit kwam al tot uiting op een landkaart van Eindhoven en omgeving van 1567. De straat, die verderop Lijmbeekstraat heette, vormde een belangrijke schakel tussen Woensel en Oirschot. Tussen de jaren 1567 en 1935 is er op Het Eindje heel wat gebeurd. Er waren heel wat cafes waar stevig gedronken, maar ook gevochten werd. Vanwege de slechte naam werd de naam gewijzigd in Lijmbeekstraat, maar in de volksmond is de naam 't Eindje lang blijven bestaan; zeker tot de Tweede Wereldoorlog. Er woonden mensen van alle standen: rijken naast

de toddenboer, arme mens en naast een rijke levensmiddelengrossier. Kleine zakenmensen waren rijkelijk vertegenwoordigd, van schoenmaker tot bakker en van klokkenmaker tot garenfabrikant.

9 Fellenoord met societeir Musis Sacrum en op de achtergrond de Sint-Antoniuskerk. Na 1920 heette dit stukje Fellenoord ook Boschdijk. Op dit punt was ook de splitsing van de Boschdijk en de Kruisstraat, die vroeger Kerkweg werd genoemd. Deze ansichtkaart is gedateerd op 13 augustus 1912. Musis Sacrum verhuisde een aantal keren. Eerst naar de andere kant van de straat, recht tegenover de bioscoop (zie ansichtkaart

1 1). Daarna naar de Boschdijk tegenover de Sint-Antoniuskerk. Toen ook die omgeving werd afgebroken, besloot de familie Smits zich met hun cafe-restaurant aan de Leenderweg in het stadsdeel Stratum te vestigen. Nu is het etablissement nog steeds

in handen van de familie Smits. De Fellenoord vervulde ook een rol bij de bevrijding van Eindhoven. Vanuit de richting van Son trokken de paratroepers via de Broekseweg over de Fellenoord in de

richting van het centrum. Al snel ging het gerucht rond dat de "Iommics' op de Fellenoord waren. De straat liep overvol en de talrijke cafes puilden uit. Het was een groot feest.

Woensel Fellenoord

St. Antonius Kerk

lODe Fellenoord, maar dan gezien vanaf de richting Boschdijk. In die tijd waren er veel cafes in dit stukje Woensel. Het bekendste was wel cafe De Kroon van de familie Maas, met achter op de bovenverdieping De Hooizolder, waar een grote danszaal was en een groot orgel stond. Daarvoor was het een sigarenfabriekje van dezelfde familie Maas. In die tijd stonden er in veel cafes in Woensel orgels. Sommige werden met de hand gedraaid. Andere waren al mechanisch.

In 1945 werd systematisch begonnen met de afbraak

van dit stukje karakteristiek Woensel. Nu staan er hoge gebouwen van staal, glas en beton en is het een kil geheel. Enkel de Kruisstraat ademt

nog een klein beetje de sfeer van weleer uit, maar de vele geparkeerde auto's zorgen ervoor dat ook dit kleine beetje verloren zal gaan.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek