Ellewoutsdijk en Driewegen in oude ansichten

Ellewoutsdijk en Driewegen in oude ansichten

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:   Borsele
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4134-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Ellewoutsdijk en Driewegen in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Ellewoutsdijk. Helemaa1 aan de zuidkant van Zuid-Beveland ligt het dorpje Ellewoutsdijk aan de Honte of Westerschelde. De heerlijkheid Ellewoutsdijk behoorde destijds aan het geslacht Van Borssele, dat nauw was verbonden aan het geslacht Everinge, Het ambacht Ellewoutsdijk heeft in de loop der jaren verschillende eigenaren gehad. We noemen in dit verband Raes van Borssele, Albrecht van Beijeren, Frederik van Renesse, jonkheer De Lutiano, C.G.B. van Watervliet, W.e. baron De Perponcher (tot 1843), Jojannes Tobias Prumersjr., die notaris was, en ten slotte Jan Christiaan van Hattum, die was getrouwd met een dochter van J.T. Prumers. Tevens werd J.e. van Hattum eigenaar van het ambacht van Ellewoutsdijk. Dit kleine dorp ligt helemaal in de punt van de Ellewoutsdijkpolder, waarvan ten noorden de Noordpolder is gelegen, die in 1300 werd ingedijkt. Ten westen van Ellewoutsdijk ligt het bekende fort en aan de zuidzijde van het dorp bevindt zich het haventje, dat momenteel a1s jachthaven wordt gebruikt. Op zaterdag 31 juli 1976 werden tien nieuwe ligplaatsen in de jachthaven van Ellewoutsdijk in gebruik genomen. De watersport is een onderdeel van de recreatie, die in het kleine haventje in de toekomst wat vertier za1 brengen. In de Tweede Wereldoorlog werd het dorpje in oktober 1944 voor een groot gedeelte vernield. Hierbij gingen enkele kostbare panden verloren, onder andere de monumentale hervormde

kerk, huize "Zorgvliet" en de daarbij behorende uitkijktoren. In tegenstelling tot vele andere dorpen, heeft Ellewoutsdijk slechts een kerk, en weI de Nederlands Hervormde Kerk, waartoe nagenoeg alle bewoners behoren.

Het grondgebied van Ellewoutsdijk had een oppervlakte van 820 bunder, terwijl het dorpje 775 inwoners telde, Dit inwonertal is in de loop der jaren sterk teruggelopen, terwijl ook de Zuidbevelandse klederdracht nog maar sporadisch voorkomt. Sinds de herindeling van de gemeenten behoren de dorpen Driewegen en Ellewoutsdijk tot de gemeente Borssele onder het bestuur van burgemeester G.H.E.M. Waes.

lets over het wapen, dat dateert van 3 I juli 1817. In zwart een dwarsbalk van zilver, beladen met een rood Sint-Andrieskruis, aan weerskanten vergezeld van een getalletter 11 x 11, eveneens in rood. De volksmond wil de cijfers als voIgt uitleggen: 4 van 10. Men zegt dat indertijd vier van de tien stemmen genegen zijn geweest om van de plaats een stad te maken.

"De volksmond", waarvan in het commentaar genoeg gewag wordt gemaakt, is de weergave van hetgeen kroniekschrijver Sma1legange vertelt. Een recente verklaring wil echter veel simpeler het sprekende wapen in verband brengen met de Elwouts- of Elfsdijk (1268), dat a1s een elfvoud in het wapen tot uitdrukking kwam.

Driewegen. Waarschijnlijk bestond Driewegen reeds in het midden van de veertiende eeuw, gezien het feit dat Costijn van Renesse in de aangrenzende Kamerpolder het recht had om accijns te heffen. Ten noorden van Driewegen ligt de Lange Mairepolder. Direct na het droogvallen van de polder zijn ook de eerste bewoners gekomen, op het kruispunt van karresporen en voetpaden; midden in de vlakke polder ontstond de eerste bewoning, waarschijnlijk uit het naburige Coudorpe, dat steeds door de zee werd bedreigd. Uiteindelijk is Driewegen als woonkern in de plaats gekomen van Coudorpe, dat steeds meer last kreeg van het zeewater en uiteindelijk geheel werd verzwolgen. In het noorden werd steeds meer land aangewonnen. In 1358 werd een dam aangelegd naar het eiland Ovezande. In 1505 werd Jan van Treslong beleend met tienden in de "Coudorpse polder ten Drienwegen", zoals het destijds werd genoemd. De groei van Driewegen als woonkern ging uiteindelijk niet zo hard, want dijkgraaf Blankx sprak in 1569 nog van het gehucht Driewegen. Dit dorpje had destijds een kapel, die niet minder dan negentien gemeten land in eigendom had. Toen deze kapel werd gebouwd, brak men tegelijkertijd die van het naburige Coudorpe af. In 1659 was het gebouw zodanig vervallen, dat de broers Frederik en Emmery van Watervliet, in hun kwaliteit van heren van Driewegen, fondsen in het leven riepen voor de

vernieuwing van het kerkgebouw, waarrnee de Staten van Zeeland in 1659 hun instemming betuigden. Van dit initiatief getuigt de witte gevelsteen met achttienregelige inscriptie. Deze gevelsteen werd in 1687 boven de ingang van de kerk gemetseld. Izaak Tirion zegt in zijn beschrijving van Zeeland uit 1753, dat Driewegen een bekwame kerk had en kerkelijk was verenigd met Ovezande. Ret dorpje Driewegen telde destijds sleehts achtenzestig huizen. Ret rooms-katholieke gedeelte van Ovezande vroeg in 1810 om een eigen kerkgebouw, daar de honderd vierentachtig gereformeerde leden zich toch kerkelijk met die van Driewegen verb on den wisten. In Driewegen kan men nog van de ongerepte natuur genieten. Het is een rustig dorp, waar de bewoners vele eeuwen hun grondgebied tegen het zeewater hebben verdedigd. Laatstelijk nog in 1953, tijdens de stormvloed in de nacht van zaterdag 31 januari op zondag 1 februari, toen de zee tegen de zuidelijke dijk van Driewegen aansloeg.

Ten slotte willen we alle bij de fotoverantwoording genoemde personen uit de beide dorpen hartelijk dankzeggen voor het in bruikleen afstaan van oude prentbriefkaarten en/of foto's en tevens voor hun uitvoerige informaties. Mevrouw M.e. Boele-Maat uit Huizen (N.H.), afkomstig uit Driewegen, onze bijzondere dank voor haar gegevens. We hebben een en ander zeer op prijs gesteld!

o

V E

Scll.aa1-vow. l 25000.

y,~,.~~ ???.?. y-"'" ~~~~--------,~ ..

Het grondgebied van de gemeente Driewegen, waarvan we hier een plattegrond zien uit 1866, bestond indertijd uit 657 bunders. Het dorp had toen 475 inwoners.

Kerk, ElleUJoutsdiik

1. Het dorpsbee1d van Ellewoutsdijk werd voor oktober 1944 beheerst door de hoge uitkijktoren van huize "Zorgvliet" en tevens door de hervormde kerk, waarvan we hier een fraaie opname zien. De toren had een zogenaamd "traptorentje". Vroeger is deze toren hoger geweest. In 1824 werd een dee1 van deze toren afgebroken. De ingang van de kerk was onder de toren. Het was destijds een oude, zware en bouwvallige toren. Men sprak toen van een stoute steenklomp. He1aas werd het gehe1e gebouw ten gevo1ge van de oorlogshandelingen in oktober 1944 volledig verwoest. Moge dit fraaie p1aatje de herinnering aan het oude kerkgebouw bij de inwoners van Ellewoutsdijk 1evend houden!

2. Tijdens een kerstfeestviering van de zondagsschool in 1909 werd in de hervormde kerk van Ellewoutsdijk deze foto gemaakt. In de zogenaamde "tuin", vlak voor de kansel, stond een versierde kerstboom. Op de achtergrond poseert Jacobus Smallegange, die de leider van deze zondagsschool was. Op de achterste rij kijken ons aan, van links naar rechts: man met pet onbekend, met hoed Cornelis Behage, die bakker was in Ellewoutsdijk, dan Teuntje Rijnberg, schuin achter haar, met bril, ds. D. (Dirk) Bins jr. (predikant van de Hervormde Gemeente van Ellewoutsdijk van 1903 tot 1918). Met Zuidbevelandse muts is Cathalina Martina Johanna van Liere, dan Frans Rijnberg, A. Radix, een zoon van fortwachter Radix, en op de voorste rij zien we onder anderen: Jo Rotte, een dochter van bakker Rotte, met een kind op haar arm. Waarschijnlijk is dit kind Dik Bins, het zoontje van ds. D. Bins jr. Naast haar twee meisjes: Marietje en Gretha Bins. Met hoed Catharina Molhoek, dan Koos Rotte, een dochter van bakker Rotte, en mevrouw Behage. Ds. D. Bins jr. vertrok in 1918 naar Zaltbommel en vandaar naar Dordrecht, waar hij, evenals zijn echtgenote, mevrouw Bins-Beindorf, is overleden. Rechts is nog juist een gedeelte van de ladder te zien die werd gebruikt om de kaarsjes van de kerstboom aan te steken! Van de overige personen die op deze foto staan, konden we helaas de namen niet te weten komen!

3. Links: het mag wel een unicum worden genoemd dat er in een plaatselijke hervormde kerk een organist en een kosteres waren die beiden gekleed gingen in de Zuidbevelandse klederdracht. Dit was namelijk het geval in Ellewoutsdijk. We zien hier organist J. (Jan) Maat op de orgelbank van het monumentale orgel in de hervormde kerk van Ellewoutsdijk. Hij was organist tijdens de ambtsperiode van ds. W.H. Kelder, die deze gemeente diende van 25 maart 1928 tot 1932. Achter zijn rug ontwaren we zijn hoed, het zogenaamde "wasblikje". De heer Maat woonde destijds in Ovezande en hij kwam per fiets naar Ellewoutsdijk om het orgel des zondagste bespelen!

Rechts: een fraaie opname van het orgel in de hervormde kerk van Ellewoutsdijk. Dit monumentale orgel, dat zo vele jaren de gemeentezang heeft begeleid, had twee manualen en een pedaal. Het mooie orgel, dat een prachtige klank had, is helaas ten gevolge van de oorlogshandelingen in oktober 1944 verloren gegaan. Niet alleen jammer voor de toenmalige organist, maar ook voor de Hervormde Gemeente van Ellewoutsdijk, die zeer zeker met weemoed zal terugdenken aan dit fraaie instrument!

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek