Ferwerderadeel in oude ansichten deel 2

Ferwerderadeel in oude ansichten deel 2

Auteur
:   A. Soepboer
Gemeente
:   Ferwerderadeel
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4572-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Ferwerderadeel in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

door

A. Soepboer

Europese Bibliotheek - Zaltbommel MCMLXXXVII

Met dank aan vele inwoners van de gemeente die mij geholpen hebben bij de samenstelling van dit boekje.

W~OEN

OEKJE

ISBNlO: 90 288 4572 0 ISBN13: 978 90 288 4572 5

© 1967 Europese Bib1iotheek - Zaltbomme1

© 2008 Reproductie van de oorspronke1ijke uitgave van 1987

Niets uit deze uitgave mag worden vervee1voudigd en/of openbaar gemaakt door midde1 van druk, fotokopie, microfihn of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schrifte1ijke toestemming van de uitgever.

Europese Bib1iotheek Postbus 49

5300 AA Zaltbomme1 te1efoon: 0418 513144 fax: 0418 515515

e-mail: pub1isher@eurobib.n1

VOORWOORD

Graag wil ik allen dankzeggen die aan de totstandkoming van de tweede uitgave van dit boekwerkje hebben meegewerkt.

Toen de Europese Bibliotheek te Zaltbommel begin 1977 het gemeentebestuur attendeerde op de mogelijkheid van dit prentenboek, was de tijd rijp om zoiets te doen. Een 10gisch gevolg, gezien de belangstelling voor de eerste oplage van het boekje, was het besluit van het gemeentebestuur om een tweede uitgave te doen laten verschijnen. Immers, aan de dorpen in onze gemeente is veel gesleuteld. Vele oude panden zijn afgebroken, nieuwbouwwijken zijn verrezen.

Toch kunnen velen zich nog herinneren hoe het vroeger was. Hier de haven, daar een modderreedtsje en verderop weer iets anders. De modeme tijden hebben het beeld van de dorpen ingrijpend doen veranderen. Het is daarom een hele belevenis weer eens plaatjes te zien die een beeld geyen van onze dorpen in het begin van deze eeuw.

Het gemeentebestuur is zeer veel dank verschuldigd aan de heer A. Soepboer te Ferwerd, die dit boekwerkje heeft samengesteld. Uit de grote verzameling oude ansichtkaarten van de gemeente, dia's en dergelijke blijkt dat hij bekend is met de geschiedenis van Ferwerderadeel in die jaren.

Ik spreek de wens uit dat dit boekje het historische besef van velen zal versterken, opdat de herinnering aan onze ouders en voorouders, die zoveel voor ons hebben betekend, moge blijven bestaan.

drs. T.J. Bouwers burgemeester

INLEIDING

.Ferwerderadeet, ja, waar ligt dat eigenlijk?" Een begrijpelijke vraag uit de mond van velen die wonen in het westen en zuiden van ons land. Een chauvinistisch geinfecteerde inwoner van deze gemeente zal dan zeggen: "Mijnheer, Ferwerderadeel wordt de groene woonoase nabij de grootste stad van Friesland genoemd." Dit antwoord moet eigenlijk duidelijk genoeg zijn, maar voor aIle zekerheid:

Ferwerderadeelligt ten noordoosten van de stad Leeuwarden en is een typische plattelandsgemeente, grenzend aan de Waddenzee. Zij bestaat uit de dorpen Ferwerd, Blija, Hogebeintum, Marrum, Hallum, Genum, Reitsum, Lichtaard, Jislum, Wanswerd, Birdaard en Oude Leye. Staande op de zeedijk kan men deze dorpjes zien liggen, rondom hun stoere kerktorens die getuigen van een grote ouderdom en schoonheid.

Aan de andere kant van de zeedijk zien we het nieuw gewonnen land dat met veel moeite op de zee is veroverd en daarachter de Waddenzee, die bij mooi weer als een glinsterende streep aan de horizon ligt. Bij slecht weer kan zij veranderen in een monster dat al het nieuwe land overspoelt en tot de kruin van de zeedijk kan stijgen.

Aan de overkant van de Waddenzee ligt dan nog het eiland Ameland, dat nu een zelfstandige gemeente is maar in het verleden heeft geressorteerd onder de gemeente (grietenij) Ferwerderadeel.

De naam .Ferwerderadeel'' is ontleend aan de plaats Fer-

werd, die nu nog de hoofdplaats is. Dat deze gemeente zeer oud is, bewijzen weI de terpen die nog veelvuldig voorkomen. Bijna alle dorpen van de gemeente Ferwerderadeel zijn terpdorpen, die toch moeten zijn ontstaan v66r of omstreeks het jaar duizend.

Ferwerderadeel moet een van de zes grietenijen van Oostergo zijn geweest die samen een rechtsgebied uitmaakten. Deze rechtspraak werd gevoerd te Wininghe (Wijns), een dorpje slechts enkele kilometers verwijderd van Birdaard. De eerste grietman van Ferwerderadeel wordt genoemd in oorkonden van 1418.

Het wapen van de gemeente, bestaande uit een veld van azuur, beladen met zeven sterren van goud, werd door de grietenij reeds gevoerd in 1393. Deze gemeente kan dan ook ongetwijfeld worden gerangschikt onder de oudste plattelandsgemeenten van Friesland.

In dit boekje vindt u een korte beschrijving van de dorpen en hun verleden, vervolgens een aantal foto's, gemaakt omstreeks 1900. De grote moeilijkheid bij de samenstelling van dit boekje was de keuze die moest worden gemaakt nit de vele ansichten die nog bewaard zijn gebleven. Onze gemeente telt vele dorpen en ieder dorp moest aan de orde komen, hetgeen de keuze nog moeilijker maakte. Toch hoop ik dat velen bij het lezen en doorbladeren van dit boekje menig prettig uur mogen beleven.

FERWERD

Dit is de hoofdplaats van de gemeente Ferwerderadeel. De naam Ferwerd wordt wel verschillend uitgelegd. De meest voor de hand liggende verklaring is dat Ferwerd afgeleid wordt van het woord feer of ferah. Dat kan dan de aanduiding zijn van een oude begraafplaats.

Begrijpelijk, dat een plaats als Ferwerd een rijke historie heeft. Centraal in het dorp staat ook nu nog de kerk, die moet zijn gebouwd in de vijftiende eeuw en vergroot in de zestiende eeuw. Volgens overlevering moeten de stenen die hierbij werden gebruikt, afkomstig zijn van Oosterbeintum, een dorp dat door de pest werd uitgeroeid. Tevens is een van de klokken afkomstig uit dit dorp.

Na de restauratie van het dak van de toren heeft men de zo karakteristieke hoek- en toppinakels weggelaten. De praktische reden, dat hierdoor het inwateren kon worden voorkomen, heeft de levendigheid van de stijl geweld aangedaan. Het betreden van het terrein van de kerk is kortgeleden enorm verbeterd door het verfraaien van de Vrijhof met zijn oude huisjes en prebendehuis (voormalige grietenijhuis).

Natuurlijk heeft ook Ferwerd zijn states gekend. De bekendste zijn Herjuwsma-state en Cammingha-state geweest. Een van de bewoners van Herjuwsma-state moet Gemme van Burmania geweest zijn, bekend geworden onder de naam "de Stanfries". De legendarische woorden: "Wij Friezen knibbelje alline foar God" moet hi] hebben gesproken bij het afleggen van de eed van trouw aan Filips II.

Daamaast was Ferwerd in het bezit van het klooster Foswert, dat vanaf het eiland Ameland naar de vaste wal was verplaatst, maar dat verloren is gegaan bij de omwenteling van 1580 toen de "nije leere" de plaats ging innemen van de rooms-katholieke eredienst.

Hoewel veel van het oude verloren is gegaan, is het toch zeker de moeite waard om dit oude dorp met een bezoek te vereren.

ferwerd.

1. Dit is het prachtige oude Vrijhof te Ferwerd omstreeks 1923, met zijn mooie oude lindebomen en zijn perkjes. De perkjes zijn verdwenen, maar de bomen zijn opnieuw geplant. Op de achtergrond de hervormde kerk. De kerk en toren moeten zijn gebouwd in de dertiende eeuw en verbouwd in de zestiende eeuw. Gerestaureerd in 1926 en 1927 en de toren in 1934. Ook de wijzerplaat is van plaats veranderd. De oude pake staat ongedwongen voor de fotograaf te poseren.

- Groet uit Ferwerd.

--

2. Op deze foto van de Marrumerweg van rond 1919 woonde in het huis rechts juffrouw Hulshof. Zij was onderwijzeres aan de openbare lagere school. Hiemaast woonde mevrouw Koopmans met haar zoon Jisk. In het derde huis rechts woonde burgemeester Wezeman. In de verte zien we de landarbeiders op de hoek bij het gemeentehuis staan, klaar om naar het werk te gaan.

Citg. ~auta. 'elsEr,. 2872.

r'EHWEHj,. - Dorp t raar.

3. Dit is een toto van de Dorpstraat omstreeks 1920. Het huis links op de toto werd bewoond door Thijs en Jantje Sterk en later door Riemer Riemersma. Hiernaast het graanpakhuis van Hoogland. In de boerderij reehts woonde Pieter Sipma. Later werd de boerderij gebruikt door Marten Visser, die een brandstofhandel had. De boerderij is ook nog gebruikt door de firma Hoogland en door de gemeente Ferwerderadeel. Het pand werd afgebroken in 1980. In het huis reehts met bomen ervoor woonde Dirk Burmania.

4. Dikwijls stonden vroeger de mensen te poseren voor de fotograaf als er een plaatje werd gesehoten, zo ook op deze oude foto uit 1914. Het huis links was toen een kruidenierswinkel, later woonde Jan Meester hier, hij was postkantoorhouder. Het huis met de mooie klokgevel, daar woonde Pieter van Driesum, hij was horloge- en klokmaker. Als men hem vroeg hoeveel het kostte, antwoordde hij .Jow mar 'n goune". In het tweede huis reehts woonde meester Renkema, later is dit een slagerij geworden. Hiemaast woonde bakker Feitsma en later bakker Kits.

· qroete uit Ferwerd

Ultgave : Wed. J. de Jong

5. Dit is een schilderachtig plaatje van de Lytse Buorren van omstreeks 1910. De hervormde kerk steekt ook op deze foto er weer boven uit. Het huis links op de foto werd vroeger bewoond door de timmerman R. Wielinga. Hiernaast woonde zijn broer D. Wielinga, die smid was. In de dubbele woning op de voorgrond heeft onder anderen de oude Govert Tadema gewoond. Rechts ziet men nog de boerderij van de familie Hoogland.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek