Gaasterland-Sloten in oude ansichten

Gaasterland-Sloten in oude ansichten

Auteur
:   M.G.H. Hendriks
Gemeente
:   Gaasterland-Sloten
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5250-1
Pagina's
:   96
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Gaasterland-Sloten in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

De liefde tot zijn dorp en streek is een ieder aangeboreno Deze variant uit een bekend vers van Joost van den Vondel is op velen van ons van toepassing, niet in het minst op de inwoners van de Gaasterlandse dorpen en die van de stad Sloten. Zij imrners hebben het geluk en het voorrecht te mogen wonen in plaatsen met een rijk historisch verleden, alsmede in een omgeving van Zuid-West Friesland, dat door de combinatie van bos en water wordt gekenmerkt door veel natuurschoon.

Er is aandacht voor het behoud en bewaren van dit culturele en historische erfgoed, dat in steen, in woord en beeld uitdrukking geeft aan wat in vroeger jaren tot stand is gebracht. Wie kennis neemt van de beschikbare feiten en bronnen, krijgt bewondering voor hoe onze voorouders uiteindelijk met veel bloed, zweet en tranen dit alles tot stand hebben gebracht.

Een terugblik in de tijd van toen kan slechts een bescheiden antwoord geven op de vraag hoe er werkelijk geleefd en gewerkt is.

Ook al is er een verheugende belangstelling groeiend voor de historie rondom de eigen plaats of streek, vastgesteld moet toch worden dat er nog te veel authentiek materiaal verloren is gegaan of dreigt te gaan. In gesprekken met oudere mensen blijkt hoeveel belangstelling er bestaat voor de geschiedenis van eigen dorp of stad en vooral hoeveel bijzonderheden zij hierover nog kunnen vertellen, die nergens zijn vastgelegd. Hoe nuttig het is om te komen tot een vervolg van de uitgave "Gaasterland in oude ansichten" wordt in het licht van het vorenstaande duidelijk. Mensen raken geboeid bij het zien van de oude beelden, die op veelzeggende wijze herinneringen oproepen. Omdat deze authentieke herinneringen en concrete ervaringen aan dit verleden veelal niet zijn vastgelegd, is het bijzonder waardevol voor de verdere geschiedschrijving dit alsnog te doen.

De "oral history" - in de praktijk veel te weinig toegepast - is het vastleggen van de mondelinge overlevering door hen, die in staat zijn deze ervaringen en herinneringen onder woorden te brengen. Veel van

deze mensen blijken voorts te beschikken over gegevens en beeldmateriaal, dat ongebruikt blijft liggen en na hun dood wegens gebrek aan belangstelling bij kinderen of kleinkinderen verloren dreigt te gaan. De invoering van een zogenoemd "cultureel codicil" - waarbij afspraken worden gemaakt over wat er later met dit materiaal dient te gebeuren - bijvoorbeeld door het ter beschikking te stell en van het gemeente- of streekarchief of museum - kan daarbij van groot belang zijn.

In verband met de in 1984 tot stand gekomen gemeentelijke herindeling is deel 2 van de uitgave "Gaasterland in oude ansichten" aangepast en verrijkt met fraaie be elden van de stad Sloten en de overige dorpen, die nu deel uitmaken van de gemeente Gaasterland-Sloten.

Mogen wij u uitnodigen om met ons op weg te gaan voor een visueel bezoek aan al die nostalgische plekjes, die nog steeds va lop de moeite waard zijn, om die tijd van toen met de ogen van nu te bekijken. We volgen een route door dit unieke deel van de Friese

Lusthof - over de begaanbare wegen van nu ongeveer 40 km lang - van en door de stad Sloten. Vervolgens naar Wijckel, Sandel, Nijemirdum, Oudernirdum, Mirns en Bakhuizen. Dan naar Rijs, Kippenburg; over de Lykwei en de Bokkeleane naar Oudega, het voormalige Nijega thans Elahuizen, Kolderwolde, Harich, Ruigahuizen en ten slotte naar Balk. Hopelijk zal oak deze uitgave met evenveel belangstelling worden bekeken en gelezen als de vorige. Door de welwillende medewerking van hen die voor dit doel beeldmateriaal ter beschikking hebben gesteld, hebben wij een keuze kunnen maken van die plaatjes, die velen van u ongetwijfeld zullen aanspreken. Mage deze uitgave voor u een feest voor het oog en de herinnering zijn.

Al diegenen, die bij de totstandkoming van dit boekje hun medewerking hebben verleend en ter omlijsting van het geheel foto's ter beschikking hebben gesteld, willen wij van harte danken.

M. Hendriks

1. Door zijn natuurlijke ligging is Sloten voor het handelsverkeer over het water en de weg eeuwenlang van groot strategisch be lang geweest. Ook in militair opzicht, hetgeen voor de poorters van de stad in de middeleeuwen aanleiding werd om Sloten tegen de gevaren van buitenaf te beschermen. Er werden voor dit doel stadswallen gegraven en fortificaties aangelegd. De toegang tot de stad werd via speciale poorten beschermd, waardoor de vesting moeilijk was in te nemen. De Sneeker-, de Woudsender-, de Lernster- en de Wyckelerpoort waren evenzovele mogelijkheden om de stad vanuit diverse richtingen de nodige bescherming te bieden. Het verleden rondom de stad heeft aangetoond, dat een en ander geen overbodige luxe is geweest.

2. In en rond Sioten hebben diverse molens gestaan. De hier afgebeelde korenmolen op het bastion aan de Lemsterpoort is in 1755 in gebruik genomen. Deze achtkantige bovenkruier heeft tot 1928 de wieken kunnen laten draaien ten behoeve van de toenmalige eigenaar, de fa. G. v.d. Wal. De korenmolen, in de volksmond voorheen ook wei "De Rogmolen" genoemd, raakte in verval en buiten gebruik. Voor de vele liefhebbers van de.stad was dit een doom in het oog. Er werd een comite opgericht voor het behoud van de molen. In januari 1929 kreeg de inmiddels tot stand gekomen vereniging de molen in eigendom. Dit beeldbepalende stedelijke monument kreeg in de jaren 1973-1974 een stevige opknapbeurt.

SLOTEN (FR.) - HEERENWAL

3. Verstilde schoonheid in de kleinste stad van Nederland. Sloten is een .Jevend" monument gebleven. De burgers hebben in de loop der eeuwen roerige en mooie tijden beleefd. Ret stempel van vestingstad en handelsstad heeft duidelijk sporen van herkenbaarheid achter gelaten. "De burgers" van de stad - zoals zij per traditie genoemd willen worden - zijn zeer verknocht aan "hun" stad. Oude tradities worden in ere gehouden. Om dit alles overeind te houden is er vanuit de burgerij een speciale stichting opgericht onder de naam "Vrienden van de stad Sloten". Rechts op de voorgrond is de slagerij van Boelsma gevestigd, alsmede een kruidenierszaak.

Binnengrachr met hooge Brug. SLOTEN, Fr.

Ui19. J. W. d. Wilde, Slete ?. No. 6509

4. Sioten heeft eeuwenlang een zeer bloeiend handelsleven gekend. De gunstige en vooral ook strategische ligging aan het water heeft Sioten geen windeieren gelegd. Over water kwam het handelsverkeer via het Siotermeer en de Ee; vooral vanuit Groningen richting Zuiderzee deden dagelijks veel schepen de stad aan. Ze waren onder meer geladen met vis, graan en turf. De kleine schepen konden door de Binnengracht (het Diep), de grotere door de buitengracht. Over land was Sloten een doorgaande plaats voor het handelsverkeer vanuit het Duitse achterland naar de havens van Stavoren en Hindeloopen.

5. Een belangrijke bron van inkornsten voor de stad is het heffen van tolgeld geweest. Het tolrecht is van 1607 tot 1957 van toepassing geweest op al degenen die via de brug de stad wilden passeren. Het stadsbestuur had hiervoor een speciale tolgaarder in dienst. Rechts op de achtergrond is een deel van, .de fabriek" (de voormalige stoornzuivelfabriek, thans bekend als de Veevoederfabriek C.V.S.) te zien.

Stadsfze1'oerg, Stcien. (31')

IJitR. F. Brou .??. er.

6. De stadsherberg is jarenlang het stralende middelpunt geweest voor vele activiteiten. Ze was een plaats van ontmoeting en een .feest der herkenning" voor de bezoekers van de befaamde markten, die er werden gehouden ("De Sleatemer Merke" en de Jaarmarkt). Een van de laatste historische wapenfeiten die zich rondom de herberg hebben afgespeeld, was dat het als verzamelpunt diende voor de geallieerde legeronderdelen, die de stad op 17 april 1945 hebben bevrijd van de Duitse bezetters. De stadsherberg heeft inmiddels haar oorspronkelijke functie verloreno Het pand dient nu onder meer als onderkomen voor het bewaren van de oudheidkundige verzameling rondom het reilen en zeilen van Sloten.

Sloten (fr.)

R. K. Kerk met pastorie

7. Door de benoeming van Johannes Sourhuis door Cunerus Petri, bisschop van Leeuwarden, kreeg de stad Sloten een eigen pastoor met een eigen parochie. De kerk, toegewijd aan Sint Johannes de Doper, werd gebouwd aan het Diep (thans Heerenwal). Bij de reformatie in 1580werd ook in Sioten de uitoefening van de katholieke godsdienst verboden. Het duurde tot 1818 alvorens de katholieken weer over een eigen kerkgebouw konden beschikken. Met toestemming van de overheid kon er een zogenaamd Waterstaatskerkje worden gebouwd, dat werd toegewijd aan de heilige Fredericus. Het torentje (zie foto) is van 1872. Tot 1931 werd dit kerkje voor de eredienst gebruikt; daarna werd het afgebroken om plaats te maken voor een grotere kerk, die op dezelfde plaats werd gebouwd.

8. Op de plek waar voorheen de St. Janskapel heeft gestaan, die vanwege haar bouwvallige staat moest worden afgebroken, werd in 1647 deze hervormde kerk gebouwd. De oorspronkelijke toren werd in 1843 geheel vernieuwd. Er hangt een tweetal klokken in deze toren, waarvan de grootste blijkens het opschrift in 1681 werd gegoten, terwijl de andere (zonder opschrift) waarschijnlijk van nog oudere datum is. Het orgel van de kerk, voorzien van fraai houtsnijwerk, is van 1712. Gelet op de lange "staat van dienst" heeft het kerkgebouw zowel in- als uitwendig in de loop der jaren uiteraard de noodzakelijke opknapbeurten ondergaan.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek