Garijp in oude ansichten deel 2

Garijp in oude ansichten deel 2

Auteur
:   J.Tj. Hoogstins en W. Kobus
Gemeente
:   Tytsjerksteradiel
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4621-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Garijp in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Aan het verzoek een tweede boekje , ,Garijp in oude ansichten" te schrijven voldoen wij graag, daar de belangstelling voor het oude Garijp erg groot is. Dit tweede deeltje hoeft men niet te zien als een vervolg op het eerste boekje. Elk deeltje kan gezien worden als een zelfstandig werkje.

In het eerste deel werd in de inleiding iets verteld over het ontstaan en de oudste geschiedenis van ons dorp. Dit was natuurlijk niet weer te geven met oude ansichtkaarten. Daarom moet men die ansichten met de teksten in dat boekje zien als een vervolg op de inleiding, zo ongeveer tussen 1900 en 1930. In het tweede boekje wordt tevens aandacht geschonken aan enkele heel oude boerderijen, oude huizen en de cikoreifabriek die hier gestaan heeft. Verder gaan we nog even kijken op de Molenhoek, de barten op de Ate Reed en het binnenpad naar de overzet voor Suawoude, het Suawoudsterpad.

Vanuit de periode die zo ongeveer ligt tussen 1920 en 1940 hebben we ernaar gestreefd om niet aileen de bestaande situatie in ons dorp weer te geven in ansichten met bijbehorende teksten, maar ook iets te vertellen over de veranderingen en de vooruitgang. Daardoor kunt u in dit boekje iets zien en lezen over de Westerenderstraatweg: hoe smal die weg eerst was, maar omstreeks 1930 verb reed werd en daarna met straatklinkers een goed begaanbare straatweg werd.

Onderweg treffen we nog een paar kleine zakenmensen, onder anderen Berend Staphorsius, Feike Visser en Bauke de Haan. We staan nog even stil bij een paar dorpswinkels en de smederijen en kijken naar het culturele en verenigingsleven.

En wat de vooruitgang betreft: u leest en ziet iets over het begin van de rijwielzaak van Karel Hoekstra, over de opkomst van de fiets, de eerste maaimachines en de eerste vrachtauto van Feike Zwager. Maar u ziet en leest ook iets over de dwarsliggende boer op de Inialaan, die schijnbaar niets van de vooruitgang wilde weten.

Om een beetje een idee te krijgen over de inhoud van dit boekje van Garijp in oude ansichten, in het licht van de dorpsgeschiedenis, is het belangrijk om even stil te staan bij de periode vanaf 1920 tot en met 1950. Na de Tweede Wereldoorlog is ons dorp mede door de ruilverkaveling een aantal mooie oude boerderijen uit het centrum van het dorp kwijtgeraakt. Dat was natuurlijk heeljammer, maar door de vooruitgang kregen we later een prachtig dorpshuis, een sporthal, een zwembad en tal van andere accommodaties.

Zo gezien is dus de vooruitgang in dit geval positief geweest. In dit boekje over Garijp vinden we ook een geval dat identiek is aan het eerste boekje. Braaksma wilde ook niets van de vooruitgang weten terwille van zijn oude, vervallen boerderij.

Het eerste gedeelte van dit boekje over Garijp geeft een periode weer waarin de mens en alles mochten doen. Nergens was een vergunning of diploma voor nodig. Mede daardoor was het aantal kleine zelfstandigen, met een

of twee koeien en wat negotie, onvoorstelbaar groot, en het aantal zelfstandige vaklieden idem dito. Het leek allemaal prachtig mooi, maar was het dat wel? Door deze maatschappelijke structuur was de concurrentie moordend en heersten er grate werkloosheid en onvoorstelbare armoede.

Maar de vooruitgang was er, ook in ons dorp. Ondanks het geringe hers tel na de jaren dertig en de hulp van overheidsinstanties bleef de armoede en de strijd om het bestaan tot in het laatst van de jaren dertig.

Maar het was een zeer rustige tijd, ook op de straat en in het dorp. Een positieve kant was wel dat men niet te maken had met zure regen, vergiftiging van de grond, luchtvervuiling en vervuiling van het water. Men kon gewoon uit de sloot drinken.

En dit alles door de revolutionaire ontwikkeling van na de Tweede Wereldoorlog. Moeten we ons daarom soms niet afvragen: Wat is beter, deze materiele welvaart of de zuivere, natuurlijke rijkdom die we in de jaren dertig kenden?

Verder komt in dit boekje over ons dorp duidelijk naar voren dat de vooruitgang van voor de oorlog haast onopvallend verliep. Men zag zelden of nooit een auto of motorfiets. Zondags na de kerkdienst wandelden de mensen en soms hele gezinnen in grote drommen over de straatweg door het dorp naar de houten draaibrug over het kanaal en gingen dan via de polderdijk en het Suawoudsterpad weer huiswaarts. Ze namen de gehele straatweg in beslag maar er was vrijwel geen auto of fiets die hen stoorde.

Voor de Tweede Wereldoorlog was er in het dorp een rustig en stabielleefpatroon. Het vrachtvervoer ging met de wagen of met de hondekar, maar vooral over het water. Maar al ging het met de vooruitgang in ons dorp langzaam, toch nam het gebruik van auto's en landbouwmachines zienderogen toe. De autobus van Boekema reed in de jaren dertig over een kronkelweg met drieendertig bochten, Vanaf Garijp over Wartena, Warga, Goutum en Huizum naar de standplaats voor hotel Spoorzicht. Men kon ook met de boot van Van Der Veen of met de bus van Veldman in Leeuwarden komen. Op elk terrein was er concurrentie.

Toen kwam de oorlog in 1940. Er kwam een betonbrug over het Prinses Margrietkanaal. En aan het eind van de jaren zestig kwam er een nieuwe rijksweg, recht toe recht aan van Drachten naar Leeuwarden. Toen nog de ruilverkaveling. Dit was het begin van een volkomen nieuwe tijd, waardoor van het oude niets meer overbleef.

1. We beginnen onze rondreis door het dorp op de Molenhoek, nu Mounehoek. In het huis rechts op de foto hebben de families Elverdink en Halbersma gewoond. De boerderij die schuin tegenover dit huis stand werd twee keer door de bliksem getroffen en geheel vernietigd. Na de tweede keer mocht de boerderij van de verzekering niet meer worden opgebouwd. In de bocht stond een boerderijtje met zo'n zes of zeven koeien, waarvan de schuur met stalling voor het vee goed te zien is.

2. Via Siegerswoude komen we op de Ate Reed bij "de barten". Toen omstreeks 1860 deze zandweg werd aangelegd, moest men over een gegraven vaart. Een deel van de boeren uit die omgeving wilden een vaste dam met een waterdoorlaat. Anderen wilden een verplaatsbaar bovendek voor de doorvaart van snikken met terpaarde.

Ret gevolg was dat de belanghebbenden daardoor een jaarlijkse bijdrage moesten betalen voor het duurder wordende onderhoud. Daar de eigenaar geen juridisch recht had, verliep de betaling vaak moeizaam.

3. We verlaten de Ate Reed en lopen dan over de Earnewarreweg naar de Westerend. Daar ontmoeten we onze dorpsgenoot Berend Staphorsius. Hij heeft zijn fiets met manufacturen even tegen een boom langs de straatweg geplaatst om op de gevoelige plaat te komen.

Hij is een kunstzinnig man die heel mooi houtsnijwerk maakt, onder andere de doortocht van de Israelieten door de Rode Zee en tal van andere fraaie werkstukken, vooral bijbelse voorstellingen.

Deze foto werd genomen in 1935.

4. Als we even later langs de Wester end lopen zien we dat de straatweg geheel verbreed is en het wegdek vernieuwd is met straatklinkers. Een hele verbetering met de situatie van voorheen, toen het wegdek veel te smal was en vol zat met gaten en kuilen.

Onderweg passeert ons het muziekkorps met de optocht vanwege de Oranjefeesten. Terwijl het korps passeert, met veldwachter v.d. Leest voorop, zien we tal van bekenden, zoals Frans Miedema, Hendrik Kuipers, Hessel Kielstra, S. Veenstra, Marten van der Molen, Popke Zuidema en nog vele anderen.

5. Een eindje verder, dicht bij de boerderij van Folkert Hemrika, zien we heel duidelijk hoe smal de Westerend eertijds was. Maar aan de verbreding en verbetering van het wegdek wordt hard gewerkt.

De voerman Gauke Wagenaar en de belangstellende Hendrik Talsmazien toe, terwijl Hielke Jongsma even uitrust van het zware werk. Zo te zien vertelt hij een mooi verhaal aan de jongens Arjen en Jan Hemrika, links op de voorgrond, en Hendrik van der Veen, die achter de wagen staat. Deze foto dateert ongeveer van 1935.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek