Gouda in oude ansichten deel 3

Gouda in oude ansichten deel 3

Auteur
:   H. van Dolder-de Wit
Gemeente
:   Gouda
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1643-5
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Gouda in oude ansichten deel 3'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Voor een derde deeltje "Gouda in oude ansichten" was het aanvankelijk niet eenvoudig opnieuw foto's te vinden die hiervoor geschikt waren. In beide vorige deeltjes zijn in totaal 318 afbeeldingen gepubliceerd. Dus was het oppassen voor doublures. Daar het niet mogelijk was archiefmateriaal te gebruiken, moesten aile foto's en ansichtkaarten in prive-verzamelingen gezocht worden. Soms "ving" je in een keer een twintigtal kaarten, meestal slechts enkele exemplaren. Ret bezoeken van personen en het noteren van de verschillende gegevens die bij de foto's horen, kostte veel tijd. En dan blijken er toch weer genoeg foto's te zijn om een nieuw boekje mee te vuilen. Bovendien hebben prive-foto's het voordeel zelden eerder gepubliceerd te zijn.

Bij afbeeldingen van straten ging mijn voorkeur uit naar stadswijken in aanbouw en straten waarin mensen en voertuigen te zien zijn, zoals de foto op de omslag. Daardoor verschijnt een duidelijk beeld van het verkeer en de kleding die door volwassenen en kinderen gedragen werd naar het werk, op school en bij officiele gelegenheden. Op plaatsen waar nu uitgebreide stadswijken verrijzen, was nog ongerept gras-

land of een vrij doorzicht naar de horizon. Vaak was het nodig om voor het nauwkeurig bekijken van de foto's een vergrootglas te gebruiken. Ik raad u aan dit ook eens te doen, want het is verrassend hoeveel details, er te voorschijn komen.

Bij sommige afbeeldingen was het interessant om bij de beschrijving wat verder in de tijd terug te gaan, wanneer zich op die plaats belangrijke historische monumenten bevonden. Zo wordt bijvoorbeeld bij enkele bruggen over de Singels iets verteld over de oude stadspoorten die daar vroeger toegang tot de stad verleenden. Aan enkele onderwerpen die voor Gouda van historische waarde zijn is extra aandacht besteed. Gelukkig is er ook in Gouda een toenemende belangsteiling voor oud stadsschoon en een bewustwording om zuinig te zijn op dat wat ons van vroeger is overgebleven. Behalve stadsgezichten werden foto's verzameld over zeer uiteenlopende onderwerpen, zoals de bouw van enkele sluizen, veranderde of verdwenen bedrijven, koninklijke bezoeken, schoolklassen, onderwijzend personeel, sport clubs en verenigingen. Hierbij zult u ongetwijfeld .veel oude bekenden ontmoeten.

Dat er bij de sportbeoefening strenge voorschriften waren, blijkt uit een verhaal van een oud-sportleraar. Jongens- en meisjesclubs waren gescheiden. De eerste meisjes die het waagden op gym tijdens de oefeningen hun kousen uit te trekken, werden voor zeer progressief aangezien, alhoewel hun voorbeeld al spoedig op grote schaal navolging zou gaan vinden. Ook bij sportbeoefening op scholen werden regels vastgesteld, zoals blijkt uit een verordening van 1943 door het aartsbisdom Utrecht bij het invoeren van het zwemonderwijs voor scholen:

- gemengd zwemmen voor jongens en meisjes is verboden.

- jongens en meisjes moeten zwemonderricht ontvangen in een voldoende afgesloten bassin en ieder contact met en uitzicht op badende volwassenen of onvoldoende geklede kinderen moet belet worden.

- de bekleding van het lichaam voor het zwemonderricht moet behoorlijk zijn.

Zo veranderden straatbeeld en verkeer, kleding en gewoonten. Als bewoners van Gouda in de jaren tachtig gaan we via de afbeeldingen in dit boekje terug naar

de periode van 1890-1940. We bekijken nog eens goed de straten en gebouwen en de vele stadgenoten in hun werk, bij sportbeoefening en culturele activiteiten.

Hartelijk dank aan allen die hun medewerking verleenden bij de samenstelling van "deel 3", door het beschikbaar stellen van foto's, ansichten en de daarbij behorende informatie. Het zijn er te veel om op te noemen. Slechts een uitzondering wil ik maken, namelijk voor dr. A. Scheygrond, omdat zijn belangstelling voor mijn werk en het goede geheugen dat hij bezit voor namen en data van grate waarde geweest zijn bij het verwerken van de gegevens.

Het was voor mij opnieuw een boeiende opdracht. Veel genoegen bij het bekijken van de foto's en het ophalen van de ongetwijfeld daaraan verbonden herinneringen.

H.A. van Dolder-de Wit

UiIQa,~ l. 1. Swartsuburg. Gouda.

.' ~tlltion. Geuda-

hJ~

1. Er zijn plannen om in 1982 te beginnen met de bouw van een nieuw station, met betere accomodatie voor het steeds toenemende aantal treinreizigers. Daarom nog even een blik geslagen op het oude gebouw vanuit de Crabethstraat, zoals de oudste inwoners van Gouda het in 1902 gekend hebben. Ervoor de paardetram naar Bodegraven. In 1855 kreeg Gouda zijn eerste spoorwegverbindingen met Utrecht en Rotterdam. Na de bouw van het station in 1867, legde men vanuit de stad een weg aan, de inmiddels verdwenen Spoorweglaan, omdat er door de reizigers geklaagd werd over de modderige en slecht begaanbare toegangsweg tot het station. In 1944 werd het complex door bombardementen zwaar beschadigd.

GOUDA, CRAB HSiRAAT

2. De in 1872 aangelegde Crabethstraat behoorde tientallen jaren tot de "saaie" straten van Gouda. Jammer genoeg is het gedeelte tussen Crabethpark en Kattensingel de laatste tijd sterk verwaarloosd. Links op deze foto uit 1910 het hotel en cafe-restaurant "La Station" van T. van Heuveln, de latere eigenaar van hotel "De Zalm" aan de Markt. Ernaast een stalhouderij en uitspanning. Aan de overzijde van de straat kon men rijtuigen huren. Hotel "La Station" werd in 1936 afgebroken en tot 1977 stond hier het kantoor van de Goudse Verzekeringsmaatschappij. Dit werd vervangen door een groot, modern gebouwencomplex, dat in 1980 door laatstgenoemde maatschappij in gebruik werd genomen.

3. Op vele tientallen spoorwegstations in Nederland werden door de AKO (Algemene Kiosk Onderneming) kiosken verpacht, waar dag- en weekbladen verkocht werden. De verkoper werd vaak aangeroepen als AKO! Op het Goudse station was de heer J. Brenkman gedurende achtendertig jaar in deze functie werkzaam. U ziet hem hier op het perron met het wagentje waarmee hij langs de treinen ging. In zijn rechterhand houdt hij een exemplaar van het weekblad "Het Leven", dat toen een enorme populariteit genoot. Zijn werkdag begon 's morgens om half zeven en ging door tot half'tien 's avonds, slechts onderbroken door een middagpauze van drie kwartier. Het salaris bedroeg twaalf gulden per week. Het gezin van de heer Brenkman telde vrouw en negen kinderen. Het was vanzelfsprekend dat de oudste jongens, zodra ze van school kwamen, hun vader gingen helpen, ook met het bezorgen van kranten in de stad, om zodoende wat aan het huishoudbudget bij te dragen.

4. Een weekblad uit 1932 publiceerde deze foto op de voorpagina. Eronder stond geschreven: "Gouda's entree". Over de singel ligt hier nog de smeedijzeren draaibrug met houten wegdek. De huizenrij die links op de Kleiweg te zien is, onderging in de loop der jaren vele gedaanteverwisselingen. Dit jaar zal het hoofdkantoor van de Rabobank er gevestigd worden. In vroeger eeuwen ging men hier de stad binnen door de in 1601 gebouwde Kleiwegspoort. Deze werd in 1843 gesloopt. De poort werd gesierd door twee gebeeldhouwde leeuwen, die het wapen van Gouda droegen. Deze leeuwen zijn later op de zuilen geplaatst die de ingang tot het Van Bergen IJzendoornpark vormen. Zo wordt nog een herinnering aan een van de oudste stadspoorten van Gouda levend gehouden.

5. Deze foto van de K1eiweg uit 1908 geeft een uniek bee1d hoe de straat er in die tijd uitzag. Boerenwagens rijden met ratelende wie1en over de ongelijke keien. Aan weerszijden daarvan de strook kleine stenen, gebruikt door de voetgangers, daar de stoepen voor de huizen afgescheiden waren door ijzeren sierhekken. Links, op de hoek Kleiwegstraat-Kleiweg, de herenmodezaak van Van Os, Achter de naam staat het wijknummer E 73 vermeld. De stad was tot 1909 in wijken verdeeld, die allen met een letter aangeduid werden. Geheellinks de brandkasten- en ijzerwarenhandel van A.P. van Vliet, met daarnaast het glas- en schildersbedrijf van P.J. Bertels.

6. De Kleiweg gezien in de richting van de Kleiwegsbrug. Links (achteraan de huizenrij) is een klein gedeelte te zien van het huis van de heer J.H. van der Torren, dijkgraaf van Schieland. Voor de stalhouderij van de gebroeders Blom (later A. de Goey) staat een zogenaamde tentwagen. Ook ziet men duidelijk de stoephekken. De stoep behoorde tot de prive-grond van de huizen en op zomeravonden zat menige familie gezellig buiten op het eigen terras om wat te drinken en tegelijk een praatje met de buren of de voorbijgangers te maken.

7. Een voor vele Gouwenaars bekend gebouw: caferestaurant "Het Schaakbord", met daarvoor het terras, destijds gevestigd aan de Kleiweg 13. De naam "Het Schaakbord" werd z6 lang geleden aan het gebouw gegeven dat de juiste herkomst niet meer valt te achterhalen. Rustig gezeten op het terras kon men de gezellige drukte op de KIeiweg gadeslaan. Ook voor bijeenkomsten van verenigingen, vergaderingen en openbare verkopingen werd van de Iokaliteiten van het cafe druk gebruik gemaakt. In het laatst van de jaren zestig werd het pand afgebroken om plaats te maken voor het hoofdkantoor van de Rabobank, die hier in 1981 verdwijnt.

ZALEN

tot lie. boIIdolI ???

'VerkoODin[en,

PARTIJEN,

'tf9WriUStU az.

. ~ GOUDA..

,,!Jet ~rr~

. Yl1alfliorb".

<?-~

EK

STALLING

vooa

140 paarden.

C H KranDvDld firma A Dam Ag ?? t yoor Gouda ee OlMtrekea YU de St_Blerbrovwerlj ?? de Snmo."

.'. II V , U ? , wa. I ???? VAilĀ· DER .SCHALK 6 c:o.. te Schillcl ??.

tElke. VRIJDAGA VOND veraohe zen ding FRANCISCANERBRAU}. ST1l.TION ll.AN DEN NEDERLANDSCHEN WIELRIJ DERSBOND.

8. De toenmalige eigenaar van "Het Schaakbord", de heer C.H. Kraneveld, plaatste in 1898 deze advertentie. Deze laat duidelijk zien welke uiteenlopende activiteiten in het gebouw plaatsvonden. Links in de bovenhoek weer de wijknummering met de letter E.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek