Groede in oude ansichten

Groede in oude ansichten

Auteur
:   L.M. de Die
Gemeente
:   Oostburg
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3208-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Groede in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Volgens de Gemeente Atlas van Kuyper van 1866 had Groede een oppervlakte van 2939 bunder en telde het 2475 inwoners. De naam zou te maken hebben met groe (= grasland).

Er is nog een dorpje Groede geweest in ZeeuwsVlaanderen en wel iets ten oosten van Biervliet; dit is verrnoedelijk verdronken in 1375-1376, tegelijk met Wevelswale. Het is nooit meer herdijkt.

Verder was er nog een nederzetting van die naam in de Verenigde Staten van Amerika en wel ten zuidwesten van Denver in Colorado. In 1846 en 1847 zijn zeer velen uit het land van Cadzand geemigreerd naar Amerika, voornamelijk vanwege de slechte toestanden in de landbouw (aardappelziekte), maar ook door de slechte verstandhouding tussen de zogenaamde "afgescheid en en" en de andere bevolking. Onder deze emigrant en waren er velen uit Groede en omgeving. Zij gaven daar, als herinnering aan hun geboorteplaats, deze nederzetting de naam Groede. Zo waren er ook een Oostburg en een Zeeland.

Bij navraag op de Amerikaanse ambassade in Den Haag bleek de naam Groede als dorp of gehucht niet meer voor te komen (Oostburg nog wel), Enkele namen van emigranten uit Groede en omgeving:

Adriaan en Magiel de Puit, Frans van Driel, Abraham Kools met een zoon en vier dochters, Daniel de le Lijs, Marinus de Vuist, Jac. van Lare en Is. Mullie-

Schoonhaart. Deze landverhuizers hebben het in den beginne zeer moeilijk gehad in Amerika.

In een charter van graaf Dirk van den Elzas uit 1133 wordt er gesproken over de tiende van zekere nieuwe grond, genaamd Groede, door aanspoeling ontstaan. Dit zou dan duiden op de naam grou (= door verlanden ontstaan). Het dorp lOU dus zijn ontstaan in de twaalfde eeuw, met de bedijking van de Oudenpolder.

Er werd al spoedig een kerk gebouwd die, samen met de parochie, al spoedig tot aanzien kwam. Er werd onder andere ook een collegie van kanunniken opgericht onder het patronaat van de abdij van Sint Pieter te Gent. De kerk was gewijd aan Sint-Bavo.

In het begin van de vijftiende eeuw kregen kerk en parochie een belangrijke schenking en wel van Jacob Boudens, die was gehuwd met Anna van Baenst. Het huwelijk was kinderloos, Boudens was Heer van Schoonewalle, raad van de hertog van Bourgondie en baljuw van de stad Brugge en ook van het Vrije van Brugge. Door deze gift werd de kerk van Groede een van de rijkste uit de omgeving. Jacob Boudens en Anna van Baenst zouden in deze kerk zijn begraven. De parochie Groede had ook een begijnhof en een lazerij met een eigen kapel.

Toch is Groede, omdanks zijn rijkdom in die dagen

(onder andere op handels- en scheepvaartgebied), nooit een stad geworden zoals Aardenburg, Sluis, Biervliet en Oostburg toen waren. Op landbouwgebied had het vermoedelijk wel een grote betekenis: waarom anders zo'n grote tiendenschuur, genaamd ,,'s Gravenscuere" bij Groede, zoiets als de schuur van Ter Doest bij Lissewege? Gedurende de krijgstocht van het gemeenteleger van Brugge naar Sluis, in 1340, lag in deze schuur een garnizoen van dit leger. De tienden uit geheel de omgeving moesten naar deze schuur worden gebracht.

Groede heeft, zoals ook de rest van West-ZeeuwsVlaanderen, veel van storm- en watervloeden te lijden gehad. In 1570, tijdens de Allerheiligenvloed (l november), werd ons gewest erg geteisterd. Geheel Wulpen, een eiland in de Noordzee, gelegen voor Cadzand en Groede, ging ten onder. Het water liep tot aan de Keizerspoort te Gent! Toen men zich weer enigszins had hersteld van deze vloed, kwam er nog een veel zwaardere ramp: oorlog.

De Tachtigjarige Oorlog was in 1568 begonnen en in 1583 werden vele dijken opzettelijk doorgestoken, ook door de Groese ingezetenen. Zij gunden vijand Spanje niets! Zij vluchtten naar Brugge, Sluis en Vlissingen. Het platbranden van Oostburg had angst gezaaid onder de bevolking. Ook de sluis bij Slepeldamme (Sluis) werd vernield en geheel het land van

Cadzand liep onder. Slechts kleine gedeelten van Aardenburg, Sluis, Cadzand en Biervliet bleven boven water. In Oostburg kwamen alle nachten wolven drinken uit een put op de Markt. Deze inundatie duurde tot het Twaalfjarig Bestand (1609-1621). Toen begon men weer te bedijken, waarbij onder anderen Jac. Cats een grote rol heeft gespeeld. De Groe had dertig jaar onder water gestaan en kwam geleidelijk weer boven. Hier werd een van de mooiste dorpen van West-Zeeuws-Vlaanderen gebouwd. Velen uit de omgeving die gingen rentenieren, kozen het mooie en rustige Groede uit.

De voor deze inleiding geraadpleegde literatuur omvat onder meer: "Zelandiaillustrata"; "Museum Catseanum"; Archief van het "Zeeuwsch Genootschap 1915"; Dutch immigrant memoirs, door prof. Henry S. Lucas; De hofsteden van Groede en Breskens, door J. de Hullu en J.A. Brakman; A.E. Verhulst: De St-Baafsabdij en haar grondbezit VII-XIVe eeuw, door A.E. Verhulst en het Aardrijkskundig Woordenboek van Van der Aa.

Mijn hartelijke dank gaat uit naar allen die mij foto's en gegevens verstrekten, inzonderheid naar mejuffrouw Marie Risseeuw voor het vele werk hieraan besteed.

1. Het muziekgezelsehap van Groede in 1908, in afwaehting van het bezoek van de Commissaris der Koningin aan onze gemeente. We zien op de aehterste rij, van links naar reehts de majoor der rijksveldwaeht Straud, A. Risseeuw (met baard), J. Haartsen, Abr. van Uxern, P. Leenhouts, Iz. Casteleijn, B. Verstraate, vaandeldrager D. Baarentse, Abr. Erasmus, J. Lijbaart (nog in werktenue) A. Casteleijn, J. Lucieer, Corn. Karels, J. Baarendse, P. van Peenen.Tz. Rookus, ChI. Lauret en direeteur Jan de Witte. Op de voorste rij: Iz. Salome, Abr. Mosselman, J. Cornelis, Iz. Tellier, J. Luteijn, J. Frelier, Iz. Herman en D. Luteijn.

2. We zijn hier in de "Slijkstraat" bij cafe "De Vriendschap" met herbergier Willem van der Walle en diens vrouw Pieternella van Haneghem. Let op de "daagsche" dracht van de vrouw: grote, licht gekleurde schort, "aangetrokken" over "der keus" en haar "jak". Dit was de gewone, doordeweekse dracht van vrouwen die nog op hun "kadsandts" waren. De paaltjes en ijzeren staven voor "de stoepe" zijn nog aanwezig. Deze huizen waren achttiende-eeuws. Let op de getande topgevel van het cafe. In Groede waren nog meer cafes en nog wel twee naast elkaar. Het linker had als uithangbord "De Tijd Leert Alles" en dat ernaast: "En als de tijd niet alles leert, dan is mijn buurmans bordje verkeerd". Ja.ja, die Groenaers!

3. De Noordstraat rond 1925. Op de voorgrond staat een zeer bekend persoon in Groede, namelijk kapper Jac. Brakrnan, die ook voorzanger en lezer in de hervormde kerk was, een ambt dat meer dan honderd jaar door de familie Brakman is vervuld. Verder zien we mevrouw A. Brakman-de Voogd en haar dochter Jacoba. Rechts staat het huis van Francois van der Meulen. Weet u het nog, "Groenaers", dat hier vroeger voor het Sint-Nicolaasfeest altijd een uitstalling was van speelgoed om van te watertanden? Sinterklaas zaI voor u hier ook weI eens iets hebben gekocht! Kijkt u ook eens naar de palen met een ijzeren staaf om de stoepjes te markeren. Ook de elektriciteit is nog niet ondergronds. Op de achtergrond zien we Saartje Rookus, het melkmeisje, met haar karretje ventend door de Groe.

4. Ooft- en Tuinbouwfeest 1912. Bij deze boog in de Brouwerijstraat herkennen we de volgende personen: de kinderen links vooraan, gearmd, zijn M. Haartsen en M. Cijsouw. Achter hen, met witte schort, C. van Haneghem; met donkere jurk S. van Hoeve; meisje in het wit onbekend, dan de zusjes M. en J. Cijsouw; blootshoofds M. v.d. Velde; de kleine peuter E. Haak wordt vastgehouden door M. de Kramer; de jongens met pet op zijn J. Verstrate en A. v.d. Velde; met baret bleef onbekend; H. Cijsouw; twee onbekenden en meisje aan het eind F. Casteleijn. Boven H. Cijsouw staat, met kralensnoer, M. Casteleijn en het meisje met de grote hoed is S. Risseeuw. De ouderen zijn, van links naar rechts: C. de Kramer, F. Klaasen, A. Mosselman, P. Haak en met witte schort, M. Vermeulen. De lange vrouw is M. Cijsouw-van Strien. Vervolgens: C. Tellier, in het wit N. de Meester, dan S. Bouwens, M. Karels (met grote hoed), Cath. de le Lijs, C. de Wilde en J. van Peenen. Met donkere hoed M. de Potter, de man met de snor is A. Baarendse, dan S. Hoevenagel, N. Haartsen, half zichtbaar M. Leenhouts, met pet J. van de Velde en met hoed J. de Meijer. Achteraan staat nog P. Cijsouw.

5. Deze zeer oude foto van de Molenstraat werd omstreeks 1904 gemaakt. We zien de "travalje" van Hendriks. De heer uiterst rechts is 1. Colijn en de heer met wit overhemd en dophoed is Roovers, afkomstig uit Belgie, die onder andere Franse boekjes schreef, waaruit v66r de eigenlijke schooltijd les werd gegeven door de heer Cruck van de openbare school.

qroede, jYfar~t

6. De Markt rond 1910. Op deze foto zien we de oudste en mooiste huizen van Groede. Deze stonden er vermoedelijk al to en Jacob Cats en de zijnen door Groede flaneerden. Op de Markt konden zij hun voertuigen kwijt, waaronder de "Gentse wagen", die Cats van de "Munnikenhof' (zijn buitenverblijf te Grijpskerke) naar Groede had gezonden. Het grote huis op de hoek van de Molenstraat is jaren bewoond geweest door postkantoorhouder Alb. Maat-Versluis. Op de andere hoek staat het vroegere cafe van Ant. Bosschaart. Zowel in dit pand als in het rechter huis op de foto, hotel-cafe "De Drie Koningen" van de familie Luteijn, za1 iedere uitgaande West-Zeeuws-Vlaming met de kermis op Pasen weI eens een dansje hebben gewaagd. Op de voorgrond staat, met cape, dijkbaas Minderhoud. De dame met de fiets is Betje Plasse.

l:lIJaareslraal, Elroed~

7. De "Zwaanestraat" tijdens de eerste were1doorlog. We zien onder anderen: Augusta, E. en Octavia van Poucke, Saar en Cor. Poissonnier en Willem Risseeuw. Groede heeft tussen 1914 en 1918 (en van 1940 tot 1945) vee1 soldaten moeten huisvesten omdat het zo dieht bij de kust ligt. Groede had in 1819 reeds een leesgezelschap onder de zinspreuk "Lust tot Wijsheid". In 1404 was een Franke van der Groede, burgemeester van Monnekerede (nu een verdwenen stadje) en in de Gentse Stadsrekeningen van 1280-1336 komt een Liesbeth van der Groeden voor, er was dus een familienaam Van der Groeden; komt deze nog voor?

8. Weer zo'n oud en mooi hoekje, ditmaal van de Ring. Op de achtergrond staat de hervormde pastorie met daarnaast de woning met trapgevel uit 1714, die jaren bewoond is geweest door de dierenartsen die Groede rijk is geweest. Tussen deze twee huizen loopt .Jiet gangetje". Let eens op de klederdrachten van de kinderen; de jongens hebben een hoed op. De twee huizen aan de linkerkant hebben nog raamhorren, die nu weer in de mode zijn. In het grote huis links (dat met de ijzeren krullen langs de stoep) heeft de moeder gewoond van de schrijfster Emile Buisse (mejuffrouw Fremouw). Ret eerste huis links, met "de plakkeborden", deed dienst voor de gemeente om onder andere huwelijken in te voltrekken. Later is dit pand afgebroken en daarvoor in de plaats is toen cafe-hotel "De Drie Koningen" gekomen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek