Gulpen in oude ansichten

Gulpen in oude ansichten

Auteur
:   Cor Bertrand
Gemeente
:   Gulpen
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5813-8
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Gulpen in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Gulpen is een kloek dorp dat, vergeleken bij de overige plaatsen van het nog landelijke en landschappelijk erg aantrekkelijke zuiden van Zuid-Limburg, beslist niet detoneert. Deze gemeente domineert evenmin ten opzichte van haar orngeving, WeI is het zo dat zij binnen de regio die Limburgs Zuid-Oosthoek heet een uitgesproken streekcentrum vormt. Geen kwestie van usurpatie, maar om zo te zeggen een aangeboren iets dat alles te maken he eft met de uitzonderlijk gunstige ligging van Gulpen.

Reeds in de Romeinse tijd schijnt dit het geval te zijn, Diverse oudheidkundige vondsten als resten van een gallo-rorneins tempeltje, glasscherven, stukken aardewerk en munten duiden erop dat op de plek van het huidige Gulpen een nederzetting van de Romeinen heeft bestaan, volgens bepaalde archeologen in de vorm van een villa. Dit is een allerminst vermetele veronderstelling, omdat het Gulpen uit de oudheid kon bogen op een strategisch ideale situering in het driestromengebied van Geul, Gulp en Eyserbeek en vlak bij twee voorname heirbanen lag, namelijk die van Aken naar Maastricht en die van Heerlen (het vroegere Corriovallum) naar Vise en mogelijk ook naar Luik. Deze situatie maakte Galopia, Golupe of Galoppe, zoals Gulpen eertijds naar de riviernamen Gula voor Geul en Ulpia of Wulpia voor Gulp heette,

ook in latere perioden van onze geschiedenis tot een begeerd bezit. Meer dan eens leverden feodale vorsten en vorstjes strijd om deze plaats, hetgeen niet zelden met verwoestingen gepaard is gegaan.

Mede dank zij de invloed van locale heren, die aanvankelijk bij het ontmoetingspunt van Geul en Gulp, aan de weg van Gulpen naar Wijlre, een versterkte burcht bewoonden en later een nieuwe burcht betrokken op de plek waar thans nog het trotse kasteel Neubourg staat, wist Gulpen de vele oorlogswonden weer te helen en bleef het tot op de dag van vandaag een levendig centrum van handel, nijverheid en bestuur. Niet voor niets riepen de Staten van de Verenigde Provincien in 1661, na het bekende Partage Tractaat, Gulpen tot hoofdplaats van het staatse gebied van het Land van's Hertogenrade uit, terwijl de Franse overheersers er een kanton van maakten van het departement van de Nedermaas.

Sommige functies, met name op het gebied van de rechtspraak, werden Gulpen later ontnomen, maar dit doet niets af aan het feit dat deze plaats voor haar natuurlijke achterland tal van streektaken bleef vervullen. Illustratief in dit verband is de nog altijd door vele streekbewoners bezochte weekmarkt, de aanwezigheid van vrij veel en betrekkelijk grote winkels die in een grote stad niet zouden misstaan, de concen-

tratie van regionale onderwijsvoorzieningen en, op kerkelijk terrein, de aanwijzing van Gulpen tot dekenaat. De betekenis van deze plaats met momenteel vijfenveertighonderd inwoners zal in de nabije toekomst eerder toe- dan afnemen. Het provinciaal bestuur van Lim burg heeft, in meerdere studies, aan Gulpen de functie van verzorgingscentrum voor de Zuid-Oosthoek toebedacht, terwijl de ontwerpers van gemeentelijke herindelingsplannen voor Zuid-Limburg deze gemeente duidelijk zien als de hoofdkern voor een bepaalde regio.

Voor het huidige gemeentebestuur, met aan het hoofd burgemeester A.J.G.M. Teheux, is er aile reden om te geloven in de toekomst van Gulpen. De plaatselijke overheid gaat daarbij van het gezonde principe uit dat Gulpen niet mag uitdijen tot een stad, omdat dit zou leiden tot een ongewenste disharmonie tussen het streekcentrum en zijn naaste omgeving. Waar zij haar beleid wel doelbewust op richt is, dat het Gulpen van de toekomst in staat zal zijn zijn taken in het belang van de Zuid- Oosthoek zo optimaal mogelijk te vervuilen.

Genoeg over de geschiedkundige ontwikkelingen die Gulpen heeft doorgemaakt en nog zal doorrnaken, daar we niet de indruk willen wekken een locaal ge-

schiedenisboekje te hebben samengesteld. De uitgave pretendeert immers slechts een beeld te geven van Gulpen uit grootmoeders tijd. Zij tracht dit te doen aan de hand van kostelijke toto's uit een recent verleden, van kort voor en kort na de eeuwwisseling. In de vorm derhalve van een leuk platenalburn, waarbij de oude ansichten hoofdzaak en de teksten bijzaak zijn, Juist om die reden is de samensteiler van dit boekje veel dank verschuldigd aan Ber Alberts van de firma Ritchi in Gulpen, die hem een royale keuze liet maken uit de door zijn grootvader en vader, J. en E. Alberts, met zorg samengestelde coilectie oude foto's van het vroegere Gulpen. Uit deze uitgebreide verzameling werden meer dan twintig foro's gekozen. Dank ook aan de beheerder van het gemeentearchief en aan Giel America van wie beiden wij de overige foto's in bruikleen mochten ontvangen.

We dragen het boekje Gulpen in oude ansichten gaarne op aan burgemeester A.J.G.M. Teheux en aan deken dr. F. Hennissen, wier grote belangstelling voor Gulpen in verleden, he den en toekomst een weldadige stimulans is geweest bij ons werk.

Aile overige vrienden van Gulpen, al dan niet ingezetenen, wensen we bij het inkijken van dit album veelgenoegen.

1. Van <lit lieflijke dorpskerkje is Diet meer bewaard gebleven dan de robuuste toren, waarvan gedeelten schijnen te dateren van de elfde eeuw. Toen deed deze toren dienst als versterking. In 1262 wordt voor het eerst melding gemaakt van een kerk op deze plek. Het gebouw werd in 1631 door brand verwoest, weer opgebouwd en later tot twee keer toe verbouwd (1816 en 1836). Uiteindelijk bleek het te klein te zijn. Het gebouw werd, op de toren na, gesloopt in 1924, toen elders een grotere kerk in gebruik werd genomen. De foto dateert van 1890.

2. Dit meer dan vijftig jaar oude plaatje geeft een beeld van het interieur van de vroegere parochiekerk van Gulpen. Zo te zien is het een warm aandoende, gezellige ruimte dank zij veel zwierige ornamenten in de vorm van luisterrijke beelden en feestelijke kroonluchters. Het was een intiem kerkje, dat het groeiend aantal inwoners van Gulpen niet meer kon opvangen en daarom moest plaats maken voor een veel groter gebouw.

3. Vande nieuwe kerk van Gulpen - die inmiddels toch al weer vijftig jaar oud is - werd kort na de oplevering, in 1924, deze foto gemaakt. Het gebouw ligt er niet meer zo vrij bij als toen omdat de omgeving van de kerk veranderingen heeft ondergaan. Hiertoe behoort onder meer de aanleg van een stenen omheining met daarachter een rij boornpjes en struiken. De plaatselijke aannemers Graaf en Schrnits bouwden de nieuwe kerk naar antwerp van de Roermondse architect Franssen voor het thans abnormaallage bedrag van f 157.500,-.

4. Hier zien we de Gu1pense Dorpsstraat, gekiekt in een tijd (1900) waarin nog geen sprake was van een asfalt wegdek en a1 evenrnin van stoepen of riolering. Ze1fs water1eiding ontbrak. Daarom bevond zich midden in deze straat een waterpomp, waarbij menig Gu1penaar zijn dagelijkse "twee emmertjes water" kwam halen,

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek