Hansweert en Schore in oude ansichten

Hansweert en Schore in oude ansichten

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:   Reimerswaal
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1735-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Hansweert en Schore in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Hansweert

Een van de weinige dorpen in Zeeland, die nooit een zelfstan dig bestaan hebben gcIeid, is Hansweert. Behoorde het voor de herindeling op 1 januari 1970 tot de toen nog zelfstandige gemeente Kruiningen, thans maakt het deel uit van de gemeente Reirnerswaal, die naast Hansweert ook nog de kernen Kruiningen, Krabbendijke, Waarde, Rilland-Bath en Yerseke ornvat. De bestuurszetel is in Kruiningen gevestigd, waar aan de noordzijde van de Hoofdstraat, waar voorheen het Oude Plein met het p.t.t.-kantoor was, in 1975 een begin werd gemaakt met de bouw van een splinternieuw en uiterst modern gemeentehuis. Naar alle waarschijnlijkheid zal dit nieuwe gebouw in 1976 in gebruik worden genomen. Burgemeester van Reirnerswaal is mr. C. Pijl-Hogeweg, die in Krabbendijke woont. Voor Hansweert was dus de herindeling niet vreemd, omdat het altijd al deel uitmaakte van het veel grotere, naburige Kruiningen.

Hansweert ligt in de Oude Polder, gelegen aan de Honte of Westerschelde. Ook dit dorp heeft te lijden gehad van diverse overstromingen die, zowel aan de landerijen alsook aan de woningen, aanzienlijke schade hebben aangebracht. In de laag gelegen polders ging dan ook het gezaaide verloren. Zo bezweek in 1808 tijdens de stormvloed de dijk bij Hansweert, waarbij het water de polder en het dorp invloeide.

Ook de bekende stormnacht van 1 februari 1953 zullen velen uit Hansweert zich nog goed kunnen herinneren. Tijdens deze rampzalige nacht geraakte het gedeelte ten oosten van het Kanaal door Zuid-Beveland onder water. De materiele schade was aanzienlijk, doch het hers tel van een en ander werd weldra kraehtig ter hand genomen.

Omstreeks 1800 had Hansweert de beschikking over een kade met een ongeveer honderd meter lange haven dam, in Hansweert toentertijd beter bekend onder de naam "Het Hoofd". In 1852 werd de sluisput gegraven. Ter ere van dit feit werd in "Hanswest", zoals dit dorp in de volksmond veelal wordt genoemd, uitbundig feestgevierd. Nadat in 1863 met de bouw

van de sluizen was begonnen, werd op 15 oktober 1866 het Kanaal door Zuid-Beveland voor de scheepvaart opengesteld. In 1872 kreeg Hansweert ccn tweede schutsluis. Zeilschepen konden in de beginperiode van het bestaan van dit kanaal gebruik maken van de zogenaamde "jaagdienst",. waarvoor in Hansweert een dertigtal paarden was gestationeerd. In 1879 werd deze "jaagdienst" reeds vervangen door een sleepdienst. Daar de scheepvaart door het Kanaal van Zuid-Beveland dermate in omvang toenam, - in het begin van deze eeuw was het Kanaal door Zuid-Beveland het drukst bevaren scheepvaartkanaal van Europa- werd in 1907 besloten tot het bouwen van een derde stel schutsluizen in Hansweert. Deze derde schutsluis, de Oostsluis, werd in 1916 geopend. Met het toenemen van het scheepvaartverkeer ging ook een vergroting van de tonnages gepaard, Het kanaal werd in de jaren 1936-1938 verbreed, zodat ook grotere schepen er gebruik van konden maken. Omstreeks 1970 passecrden ongeveer 108.000 schepen, met een tonnage van 60 a 65 miljoen ton, deze internationale scheepvaartverbinding tussen Antwerpen en Rotterdam, hetgeen voor Hansweert de nodige bedrijvigheid met zich meebracht. Helaas is, hoewel nog niet helemaal, dan toch voor een groot gedeelte hieraan een einde gekomen door de aanleg van het Schelde-Rijnkanaal, dat in het najaar van 1975 voor de scheepvaart werd opengesteld. Men koestert dan ook de verwachting, dat het scheepvaartverkeer voor meer dan de helft zal afnemen. Dat bleek juist te zijn, want in de maand oktober 1975 passeerden slcchts 1250 schepen het kanaal, terwijl voor de opening van het ScheldeRijnkanaal maandelijks 9000 schepen door het kanaal voeren. Deze gang van zaken zal ook voor de midden stand nadelige gevolgen hebben, zeer tot ongenoegen van Hansweert, waar de vele bejaarden hun levensavond, bij gunstig weer, als het ware "op de haven" doorbrachten. Vooral het schutten van de schepen bracht veel vertier en leven in de brouwerij. Hansweert is een gezellig dorp met goede voorzicningen.

Voor de bejaarden is er gelukkig nagenoeg dagelijks de "Soos", waar men een kaartje legt, dat als het ware een vervanging kan worden genoemd voor de teruglopende bedrijvigheid op het sluizencomplex, Van het ruim tweeduizend inwoners teilende dorp behoren er 623 tot de Nederlands Hervorrnde Kerk, ongeveer een derde gedeelte tot de RoomsKatholieke Kerk en het overige gedeelte behoort tot geen enkel kerkgenootsehap. Ondanks het kleine aantal hervorrnden, kan men in Hansweert toeh een predikant hebben. En dat is vooral in deze dure tijd, zeer zeker voor een kleine gemeente als Hansweert, een grote opgave!

Schore

In tegenstelling tot Hansweert is Sehore wei een zelfstandige gemeente geweest, met destijds nog een boeren burgemeester, de heer H. van Koeveringen, gekleed in de Zuidbevelandse klederdracht. De Iaatste burgemeester was H.D. Trimpe, die later naar Zaamslag vertrok. Na de tweede wereldoorlog werd Sehore bij Kapeile gevoegd, waartoe het thans neg behoort, met als burgemeester H.G. van Suijlekom, die in Kapeile woont. Vroeger was Sehore een centrum van de fruitteelt, die helaas de laatste jaren haar dieptepunt bereikte. In die tijd heeft een aantal fruittelers zijn boomgaarden gerooid, waarvoor het ccn zogenaamde "rooipremie" ontving. Men ging toen over op de landbouw. Gelukkig is de fruitteelt niet helemaal verdwenen. Ook in Sehore is de wcrkgelegenheid in de landbouw en de fruitteelt niet toereikend voor aile Schorenaars, zodat velen elders werk hebben, onder andere bij "Aviolanda", in het industriegebied "Het Sloe", bij HoechstHolland N.V. en bij de Koninklijke Maatsehappij "De Schelde" in Vlissingen,

Het dorp Schore, waaronder ook het gehucht Vlake ressorteert, telt ongeveer driehonderd inwoners, van wie er circa 250 tot de Hervormde Kerk behoren, Tien gezinnen zijn roorns-katholiek en gaan ter kerke in Hansweert, vier ge-

zinnen behoren tot de Gereformeerde Gemeente en gaan in Yerseke naar de kerk en een gezin behoort tot de Gereformeerde Kerk en gaat in Kapelle naar de kerk.

De oude hervormde kerk in Schore is in 1940 bij het uitbreken van de tweede wereldoorlog dermate beschadigd, dat hers tel niet rneer mogelijk was en er een nieuwe kerk werd gebouwd, die thans nog in Schore domineert. Boven de ingang onder de toren ontwaren we de lijfspreuk van Willem van Oranje: "Saevis tranquillus in undis", hetgeen betekent:

"Rustig te midden der woedende baren". De huidige hervormde predikant van Schore, ds, G.K.G. Schreuder, is tevens part-time predikant in het naburige Kapelle, waar hij een nieuwe woonwijk met jeugdige bewoners onder zijn hoede heeft. Hoewel Schore klein is, heeft het toch een kerkkoor dat van tijd tot tijd meewerkt aan de eredienst in de hervormde kerk, waar 's zondags aIleen's morgens een kerkdienst wordt gehouden.

Verder is er de voetbalclub "Schore" (zaterdagvoetbal), Tijdens de aanleg van de tunnel onder het Kanaal door ZuidBeveland zijn de kerk en een aantal huizen verzakt. Het huidige kerkje dateert van kort na 1940. De spits heeft het helaas niet zolang volgehouden als het kerkgebouw zelf. Zij is in 1975 verwijderd om plaats te maken voor een nieuwe koperen spits, die 11 november 1975 werd aangebracht. Gelukkig komen de onkosten van dit overigens spectaculaire karwei niet helemaal voor rekening van de kerkvoogdij van deze kleine hervormde gemeente, waarvan het kerkgebouw eigendom is. De toren is namelijk, zoals dat op meerdere plaatsen het geval is, eigendom van de burgerlijke gerneente, Tenslotte hartelijk dank aan allen, speciaal aan de heer CiP, Pols en een aantal inwoners van Hansweert en Schore, voor het ter beschikking stellen van diverse kaarten en tote's en voor uw zeer gewaardeerde informatie. We gaan thans onze tocht beginnen door oud Hansweert en oud Schore, waarbij we u een goede reis toewensen!

1. We beginnen onze rondwandeling door oud Hansweert met een opname uit de jaren dertig van de hervormde kerk die in het centrum van het dorp staat. Deze kerk dateert van 1911. Het is een zaalkerkje dat is gebouwd in de Romaanse stijl. In deze kerk, die tweehonderd twintig zitplaatsen telt, wordt 's zondags een morgendienst gehouden. De plaatselijke predikant is ds. J.R. Kok, geboren op 21 november 1947. Na zijn theologisehe studie werd hij in 1973 kandidaat tot de Heilige Dienst en sinds 30 september 1973 dient hij de hervormde gemeente van Hansweert. Boven de ingang is duidelijk het volgende opschrift te lezen: "Soli Deo Gloria". Deze Latijnse spreuk betekent: "Alleen aan God de eer". Voor een kerk zeer zeker een passend opschrift.

2. Een bekende predikant die de hervorrnde gemeente van Hansweert heeft gediend is dr. A. van Selms. Hij was van 23 maart 1930 tot 1935 predikant in Hansweert. Hij werd in 1906 geboren en voltooide zijn theologische studie in 1929, in welk jaar hij door het Provinciaal Kerkbestuur van Overijssel werd toegelaten tot de evangeliebediening in de Nederlands Hervorrnde Kerk. Na zijn eerste gemeente diende hij nog de hervormde gemeente van Kuilenburg. Op 2 januari 1938 werd hem eervol ontslag verleend als hervormd predikant met bevoegdheid van emeritus, wegens benoeming tot hoogleraar in de Semietische talen aan de universiteit van Pretoria. Prof. dr. A. van Selms is aan deze universiteit als zodanig werkzaam geweest tot juli 1971, toen hem emeritaat werd verleend. Op de linker foto kijkt dr. A. van Selms ons aan. Tijdens zijn ambtsperiode in Hansweert was mejuffrouw Jenny Oom organiste in de hervormde kerk. We zien haar op de rechter foto.

Kruiningsche wez. HA~SWEERT.

3. Hier kijken we in de Kruiningseweg te Hansweert. Links onder zien we de zogenaamde "Watergang". Hier langs liep de weg naar Kruiningen, terwijl men rechtdoor bij het sluizencomplex in Hansweert kwam. Aan de Kruiningseweg woonden vele oude sluiswachters. In de rechter woningen woonden onder anderen de sluiswachters Borgers, De Jonge, Roelands, die klerk was op he! kantoor van de Rijksrechten en Van der Slikke, die opzichter was bij de Rijkswaterstaat. Laatstgenoemde had zeven knappe dochters. De woningen aan weerszijden van deze weg hadden erg brede voortuinen.

4. Hier zien we een leuk plaatje van de Julianastraat. Links kijkt mevrouw Kik ons aan. In de woning rechts, waarvoor een vrouw in Zuidbevelandse klederdraeht poseert, is de heer J.J. Mol geboren, die momenteel bloemenkweker is en op de Hansweertsestraatweg woont, Een volkomen oud straatbeeld, want tijdens de ramp in 1953, om precies te zijn de naeht van 31 januari op 1 februari 1953, werd deze Hansweertse wijk volkomen vernield. Dit straatbeeld leeft aIleen nog maar voort in de herinnering. Velen uit Hansweert zuIlen zieh de Julianastraat nog best kunnen herinneren!

Nieuwen Wijk

Hansweert

5. Een oude opname van de "Nieuwen Wijk" uit 1916. Thans heet deze wijk de Julianastraat. In hct huis op de achtergrond woonde Jan Gijssen, rustend getijdeman. Een getijdeman, zoals men die in Hansweert noemde, was behulpzaam bij het meren van schepen in de haven en maakte het schip met de draad aan de walkant vast, waarvoor hij dan meesta1 een fooi kreeg. In de woningen aan de rechterzijde van de straat woonden achtereenvolgens Den Outer en Come lis Schippers, beiden gepensioneerd sluiswachter. Vervolgens woonde de inmiddels overleden Augustijn Lokerse erin, kleermaker en later ouderling bij de Gereformeerde Gemeente in Nederland, die haar kerkgebouw in de stationsweg in Kruiningen heeft. Verder woonden erin Piet Zwijnenburg en Frans van de Hart, opzichter bij de sluiswerken,

6. In 1908 werd de zangvereniging "Onderling Kunstgenot" opgericht. Enkele jaren later werd hiervan, juist voor de eerste wereldoorlog, deze opname gemaakt. Enkele person en konden we niet identificeren. Op de bovenste rij poseren, van links naar rechts: Adrie van de Kreeke (met strikje), Janus Bruggeman, Sjaak de Pauw, Piet Meertens en Bas van der Steen. Op de tweede rij kijken ons aan: Dirk Koopman, Commies Bijnagte, Leen Meertens, Brammetje Bruggeman, Van der Strate en Hendrik Ensing. Op de derde rij zien we: Jan Steutel, Trui Blok, Mina Kriekaard, mevrouw Izak de Koster, Marie Schippers, mevrouw Beck, twee onbekenden en Tanne Kole. Vooraan zitten: Trui Eisman, Rika Markusse, onbekend, Koos van Oosten, dirigent P. van Poelje, Janna Blok, twee onbekenden en Jeppe van Dongen.

Groete

uit

Hansweert ?

7. Deze opname werd in 1911 gemaakt van de huidige Nieuwstraat, die toen nog niet was bestraat, zodat het er tijdens regenachtig weer erg slikkerig kon zijn. Midden op straat poseert de familie P. van Poelje. De heer Poelje was kleermaker, een beroep dat inmiddels niet meer in dit dorp bestaat. Rechts kijkt Koos van Oosten, die daar een kruidenierswinkeltje had, ons aan. Op de achtergrond zien we de oude toren van de rooms-katholieke kerk, die in de loop der jaren door een lagere werd vervangen. Voor deze kerk staat de oude openbare lagere school, die in 1917 werd afgebroken. In het najaar van 1918 werd een nieuwe openbare lagere school gebouwd, die in 1975 werd gesloopt. De heer H. Oele, smid in Hansweert, is er veertig jaar stoker geweest van de centrale verwarming.

8. De leden van de muziekvereniging "Scheldegalm" hebben zieh niet aileen bewogen op het terrein van de muziek, maar ook hebben ze zo nu en dan een toneelstuk opgevoerd. Hier zien we een opname ervan. Van links naar rechts zien we: sergeant-majoor H. Oele, met dirigeerstok, Charles Schrier, met hoge zijden hoed, en P. den Toonder, met bolhoed, De heer H. Oele fungeerde hier als tambourmajoor, de oudste in rang van sergeant-rnajoor van de verenigde tamboers en hoornblazers van het muziekkorps uit Hansweert.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek