Hardegarijp in oude ansichten

Hardegarijp in oude ansichten

Auteur
:   I. Westra
Gemeente
:   Tytsjerksteradiel
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3730-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Hardegarijp in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Hardegarijp (Fries Hurdegaryp) he eft niet altijd op de plaats ge1egen waar het tegenwoordig ligt. De naam Hardegarijp lOU vo1gens de Encyclopedie van Friesland kunnen betekenen: de harde streek (gea) op de smalle landstrook (Latijns: ripa, Frans: rive). Deze landstrook beyond zich ten zuiden van het tegenwoordige dorp, aan de Zomerweg, die een deel was van de verbinding tussen Leeuwarden en Groningen. Daar stond ook de dertiende eeuwse, uit kloostermoppen opgetrokken, kerk die een zade1dak had. Enkele namen herinneren nog aan deze oude situatie:

"Als Tsjerkhof", "Preesterhuis", .Preesterlan". In de loop van de zeventiende en achttiende eeuw verplaatste de kom van het dorp zich naar het no orden en in 1711 werd een begin gemaakt met de bouw van de tegenwoordige kerk. Enkele zerken uit de oude kerk werden in het portaal van de nieuwe ingemetseld.

De bevo1king van Hardegarijp was agrarisch gericht. Het dorp heeft zijn opkomst echter vooral te dank en aan de (laag)veenderijen eromheen. De naam "Burger-

feansterfaert" herinnert nog aan dit veenbedrijf. In de "Wandelingen van mijnen oud-oorn den opzigter", in 1841 door M. de Haan-Hettema uitgegeven bij W. Eekhoff, wordt Hardegarijp beschreven als: " een vrij lange streek huizen met de kerk in het midden" en lopend over het "slagte pad" constateert de schrijver:" Dit smalle voetpad, aan weerskanten door eene sloot afgescheiden van het met poelen en moerassen doorsneden rietve1d bood niets ter beschouwing aan". In 1830 werd de Zwarteweg, die van 1528 tot 1531 was aangelegd, doorgetrokken als rijksweg naar Groningen. Deze "Grinzer Strjitwei, ook wel "Greate Strjitwei" genoemd, heeft Hardegarijp gemaakt tot wat het nu is, zowe1 in positieve als in negatieve zin,

De negatieve kant van deze weg blijkt weI overduidelijk als men de foto's uit dit boekje bekijkt. Hardegariip was vroeger een boomrijk dorp, dat een sfeer van rust ademde. Het stond dan ook bekend als een renteniersdorp. Nu de bomen ten offer zijn gevallen aan het snelverkeer, is er van die sfeer niets overgebleven.

De kerk staat niet meer in het midden, het dorp biedt (nu nog althans) dezelfde karakterloze aanblik als alle nieuwbouwwijken.

Maar laten wij de positieve kant van de zaak niet uit het oog verliezen: Hardegarijp is vooral groot gewor'den doordat het dorp zulke goede verbindingen met de stad onderhield. Daaraan werd reeds in 1674 gewerkt, getuige een resolutie in het Placcaatboek van Friesland "houdende een octroy voor den dorpe Hardegaryp tot een overdekt schip", waarbij de Hardegarijpers gemachtigd werden een geregelde beurtdienst op de stad te onderhouden (drie maal per week). De wegen waren in die tijd slecht en vaak onberijdbaar, zodat men dikwijls op het vervoer per schip was aangewezen. Een kleine tweehonderd jaar later, om precies te zijn in 1866, verscheen "het spoor", dat daarmee de diligence naar Groningen verdrong. Ondertussen bleef men zijn best do en om de rijksweg zo goed mogelijk aangepast te houden aan de veranderde om-

standigheden, met bovengenoemd gevolg. Een ander gevolg evenwel van deze steeds bet ere verbindingen was de bevolkinsgroei. De Provinciale Almanak van 1900 noemt een inwonertal van 1224; die van 1925 een aantal van 1259, die van 1950 noemt er 1494 en die van 1971 tenslotte een aantal van 3407 inwoners. Thans is Hardegarijp een typisch forensendorp, dat onder meer door een actieve Vereniging van Dorpsbelangen de nodige voorzieningen te bieden heeft. Er zijn twee lagere scholen (dankzij de schoolstrijd van 1952, die ons dorp Iandelijk bekendheid verschafte), er is een bibliotheek en een dorpshuis, er zijn goede sportvoorzieningen en ook de jeugd komt aan zijn trekken in de voormalige openbare lagere school. Aan het slot van dit korte en uiteraard onvolledige overzicht van oud-Hardegarijp willen wij allen die op enigerlei wijze aan de totstandkoming van dit boekje hebben meegewerkt hartelijk dank zeggen.

1. De spoorweg van Leeuwarden naar Groningen is aangelegd rond 1865 en geopend in 1866. Het station van Hardegarijp dateert uit 1864 en het heeff er precies honderd jaar gestaan (het nieuwe station is in mei 1964 geopend). Stationschef in die dagen was de heer H. Brunsting. De wachtkamer voor de eerste en tweede klasse bevond zich in de andere zijvleugel.

2. Een bee1d van de Stationsweg uit de jaren twintig. De dames links op de voorgrond stonden voor de manufactuurwinkel van S. Damstra, waar nu de groentezaak van Visser is gevestigd.

Weg naar }{arde3arjj~ .. _

3. "Weg naar Hardegarijp" staat er op deze kaart en terecht: ten oosten van het hotel begon de eigenlijke bebouwing pas. De meeste huizen stonden gegroepeerd rorrd de kerk, waar de bebouwing bovendien dichter was dan nu. Zo stond er bijvoorbeeld een aantal huizen links van de weg achter de tegenwoordige huizenrij.

4. Hoewel de Burgemeester Drijberweg op deze foto reeds bestraat was (sinds 1917), was de oorspronkelijke benaming ainteldyk) nog niet in onbruik geraakt. Later werd het abusievelijk Simmerdyk (daar liep hij heen) en in 1950 is de huidige naam eraan gegeven. Zoals men ziet was de bebouwing nog gering.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek