Harkema-Opeinde in oude ansichten

Harkema-Opeinde in oude ansichten

Auteur
:   M. Bottema
Gemeente
:   Achtkarspelen
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3736-2
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Harkema-Opeinde in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Harkema-Opeinde. Het jonge dorp met een oude naam. Het dorp dat van de landkaart verdween maar dat jaren later op een andere plaats en in een andere vorm weer verscheen. En ook het dorp dat drie keer van naam veranderde. Een merkwaardige geschiedenis. In het aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden "bijeengebragt door A.I. v.d. Aa in 1839" lezen wij onder meer: "Harkema-Opeinde is een dorp zeer vermakelijk liggende in het ,geboomte en in bouwlanden. Bij den naam van Opeynde is waarschijnlijk de naam Harkema gevoegd. De inwoners bestaan meest in den landbouw en de veeteelt. Men heeft onder dit dorp,nabij het voormalige Buweklooster, eene schoone streek bouwland en verder zuidwaarts een onbebouwd heideveld". Dit is een beschrijving van het oude Harckma-Opeynde, een klein welvarend boerendorp tussen Augustinusga en Drogeham, waar in 1543 achttien grote- en kleine boeren en twee middenstanders woonden. Behalve bij de gehuchten Barchhiem en Rodeschuur waren de grote heidevelden in het zuiden echter woest en ledig. Omstreeks 1840 verandert dat. Op de Hamster-en Surhuizumer heide ontstaat verspreide bewoning. Er wordt een bescheiden grondslag gelegd voor een nieuw dorp, een

heidedorp, een arbeidersdorp. De heidepioniers woonden voor een deel in primitieve hutten. Gedurende een groot deel van het jaar heerste bij dit deel van de bevolking bittere armoede. In 1909 bouwde de woningstichting Achtkarspelen de eerste woningwetwoningen, ook de particuliere woningbouw nam toe. Als in 1920 de gemeente besluit aan de nieuwe gemeenschap de oude naam te geven, is Harkema officieel herrezen. N a de Tweede Wereldoorlog volgt er een stormachtige groei, de oude dorpsstructuur wijzigt zich totaal. Er komen industrieen. De sport brengt in snel tempo Harkema en de we reld dichter bij elkaar. De econornische- en sociale achterstand wordt met sprongen ingehaald. Het kerkelijk leven blijft bloeien. Op muzikaal gebied is Harkema ver buiten de dorpsgrenzen bekend. Thans zijn er bloeiende scho1en voor basis- en kleuteronderwijs, een groene kruisgebouw, een openbare bibliotheek, een turnhal, een modern sport complex en een jongerencentrum.

De woeste en ledige heide verdween. Met zijn vijfendertighonderd inwoners neemt hier, in 1972, een keurig en fleurig Harkema met recht een volwaardige plaats in. Inderdaad, een merkwaardige geschiedenis.

1. Het begin. Tot ongeveer 1840, toen de uitgestrekte heideve1den nog vrijwel onbewoond waren, vertoonde het landschap bovenstaand beeld. Heide afgewisseld door hoogveen en met buntgras begroeide zandvlakten. De bodem was sterk golvend. Langs het Hoogmeer (Hornear), een klein stroompje, had dit gebied een afwatering naar de Lauwers. Omstreeks 1930 werd het laatste stukje (tipke) hoogveen afgegraven. Een heel klein deel van dit mooie oeroude landschap is gelukkig als reservaat bewaard gebleven (zie foto).

2. In deze primitieve heidehutten (in het Fries spitketen) 1eefden de eerste bewoners van Harkerna. De muren waren opgezet van heideplaggen (spitten). Ret dak was bedekt met roggestro. De lemen vloer was een flink stuk uitgegraven. Ret meubilair was eveneens heel primitief. De bewoners sliepen op heidestruiken en varens. Soms diende een oude emmer tot schoorsteen. In deze hut, gebouwd omstreeks 1860, hebben Tjerk v.d. Veen en Iebeltje v.d. Bij bijna vijftig jaar gewoond. Zij hebben dertien kinderen gehad.

3. Op een terrein, thans de Fugelkamp, vormden negen heidehutten een k1eine nederzetting. Het heette daar toen de Hamsterheide. In deze spitkeet (de foto is genom en in 1907) woonden Geert v.d. Veen (een zoon van Tjerk) en Trijntje Boersma. Op deze ze1dzame foto ziet u links Trijntje die naar huis loopt met in haar wollen schort een voorraadje brandhout. Na de inwerkingtreding van de woningwet (1902) heeft het nog jaren1ang geduurd voordat deze heidehut voor goed tot het ver1eden behoorde.

4. In 1872 kocht Klaas Rinzes Kooistra aan de zandweg naar Surhuisterveen een stuk heide van Eerde Weening. Hij liet er een stenen huis op bouwen. Dat was een kostbaar bezit. Het "spultsje" was verzekerd voor f 400,-. Aan deze zandweg stonden toen in het geheel zeven woningen, waarvan sommige een spitkeet waren. Nu (1972) staan aan dezelfde weg honderdnegenendertig woningen. Naast het huis liep een brede sloot. Romke Kooistra (geboren op 2 februari 1895) is in deze karakteristieke heidewoning geboren en getogen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek