Hatert, Hees en Neerbosch in oude ansichten deel 1

Hatert, Hees en Neerbosch in oude ansichten deel 1

Auteur
:   V.A.M.M. Uijen
Gemeente
:   Nijmegen
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0880-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Hatert, Hees en Neerbosch in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

De belangstelling voor "de goede oude tijd" is sedert enkele jaren sterk toegenomen. Naast de reeds langer bestaande interesse in oude prenten, meubels, interieurs, huizen, stadswijken en steden, zien we hoe men ook steeds meer aandacht krijgt voor het landschap, oude boerderijen en oude dorpen en hun geschiedenis.

Na het verschijnen van diverse werken over de geschiedenis van Nijmegen, die veel belangstelling trokken, leek het wenselijk een boekje te doen verschijnen over de geschiedenis in foto's van het "Schependom" (Hees, Neerbosch, Hatert) over de periode van 1880-1940. In dit boek zijn zesenzeventig foto's opgenomen, die een overigens beperkt beeld geven van het wel en wee van de drie dorpen in het genoemde tijdvak. Er is getracht om van de drie dorpen een gelijk aantal foto's op te nemen. De moeilijkheid was een verantwoorde keuze te maken uit het grote aantal foto's dat voorhanden was. Bovendien bleek het onmogelijk om alle namen van de op de foto's voorkomende personen te achterhalen.

Het zal de aandachtige beschouwer duidelijk worden dat de drie dorpen sterk zijn veranderd. Van de dorpskernen is weinig of niets overgebleven. Weliswaar bevindt het winkelcentrum in Hatert zich daar waar zich vroeger de kern van het dorp bevond, maar het idee in een dorp te zijn is volledig verloren gegaan. De kerk van Sint Anthonius Abt, die vroeger het centrale punt in het dorp vormde is, in verband met de herstructurering, afgebroken. Ook het dorpscafé en de typische winkeltjes moesten het vanwege alle vernieuwingen ontgelden. Er is een geheel nieuwe stadswijk ontstaan; alleen de naam Hatert, die bleef gehandhaafd, herinnert ons nog aan het feit dat hier eertijds een "echt" dorp was.

Zo verging het ook het villadorp Hees. Nadat er in de Tweede Wereldoorlog een luchtdrukbom was gevallen op de dorpskern, herkreeg deze kern haar typische dorpskarakter niet meer. Hoewel hier het dorpscentrum met zijn fraaie kerk met weinig moeite is te onderkennen, heeft het dorp toch door de omringende nieuwbouw het grootste deel van zijn vroegere glans verloren. De meeste boerderijen en romantische winkeltjes zijn vervangen door villa's en/of moderne winkelpanden. Van de vele "rijke" villa's die het dorp vroeger sierden, zijn er slechts enkele over en deze hebben sterk aan schoonheid ingeboet.

Neerbosch werd in 1927 al gesplitst door de aanleg van het Maas-Waalkanaal en daardoor als het ware in twee dorpen verdeeld, met een bevolkingsgroep aan de oostzijde van het kanaal, die meer was gericht op Hees en een aan de westzijde wonende bevolking, die misschien nog het meest de typisch Neerbossche aard behield. Hoewel het van rond 1400 daterende kerkje in Neerboseh-Oost met zijn omliggende huizen een oude dorpskern verraadt, is er door de aangrenzende nieuwbouw weinig meer van een dorp te bespeuren. En over enkele jaren zal er, na de bouw van zo'n vijfduizend woningen op de "Lindenholt" waarbij vrijwel alle boerderijen zullen verdwijnen van Neerbosch-West, in het geheel niets meer over zijn.

Dit boekje moge bijdragen tot het in herinnering houden van een interessant en soms ook romantisch verleden van de dorpen Hatert, Hees en Neerbosch, gedrieën vormend "het Schependom van Nijmegen".

Andelshof, villa, 46

Register van op de afbeeldingen voorkomende straten en gebouwen.

Beau-Lieu, huize, 44 De Berk, boerderij, 15 De Beuken, huize, 42

De Blécourtstraat, Dr., 56 Bondsgebouw (Dennenstraat), 59 Boschlust, huize, 66

Bredestraat, 44, 50, 51

Carré, villa, 45

Dennenstraat, 56, 59 Diervoort, boerderij, 23 Dikke Boom, de, 54 Dorpsplein Hatert, 16 Dorpsstraat Hatert, 9

Dorpsstraat Hees, 40, 41, 42, 43, 44, 45 Dorpsstraat Neerbosch, 57, 61, 63, 69 Dorpszicht (Hatert), café, 7

Dukenburg, landgoed, 31

Engelenlaan, 67

Gasthuishof, boerderij, 69 Gasthuishof boerderij, 69 Gengske, het, 50

Genoegen door Vriendschap, zangvereniging, 20

Ha tert, Huis, 19

Hatert, sportclub, 30 Hatertsebrug, 10,22 Hatertseweg, 4, 6, 9, 16 Hatertseweg, Lourdesgrot, 5 Heeslust, hotel, 48, 49 Heyendaal, landgoed, 2 Hulsen, huis, 27, 28 Hulzenschelaan, 29

Insulinde, 45

Jacobslaan, St., 4

Kerk, St. Anthonius Abt (Dennenstraat), 58

Kerk, St. Anthonius Abt (Hatert), 3

Kerk Neerbosch (Witte Kerkje), 62, 63, 64, 65 Kerkpad, 32,53

Kerkstraat Hees, 33, 39,42,44,46,49,50 Kerkstraatje Hatert, 15

Kloosterlaan, 56

Laan van Leuven, 67 Laarhoek, huize, 51 Laarsendam, 51, 52 Leuvenhof, de, 67

Maas-Waalkanaal, 3, 71 Madeleine, villa, 60 Middachtenstraat, 12

Neerbossche brug, 70

Ons Genoegen, fanfare Hees, 47, 49 Ora et Labora, pension, 53

Oude en Nieuwe Nonnendaalseweg, 34 Oud-Rozenhof, pension, 62

Retraitantenbond H. Ignatius (Hatert), 14 Rusthof, huize, 42, 44

Sancta Maria, pension, 51, 60 Schependomlaan, 42, 43, 45 Slotje (Neerbosch), het, 57 Sonnaville, huize, 33

Stenen Bank (Hees), de, 37, 38,44

Teunismolen, St., 76 Tramstation, café, 62

Voorstadslaan, 45 Vossendijk. 11, 16

Vriendenkring (Hatert), toneelvereniging, 21

Weesinrichting Neerbosch, 72, 73, 74, 75 Winkelsteeg, huize, 26

Witte Poort, Hees, 39, 55, 56, 68 Wolfskuilseweg,35

I ~r fr nk! r (~) 1(; I /1

1. Jarenlang was dit gezicht op Hees symbool voor het Schependom van Nijmegen, dat werd gevormd door de kerkdorpen Hatert, Hees en Neerbosch; drie dorpen, behorend tot het gebied van de stad Nijmegen en, evenals de stad, bestuurd door de schepenen. Vandaar de naam. Sedert de ontginning van de gronden, in de dertiende eeuwen later, woonden daar de verzorgers van de Nijmeegse tafels met alles wat nodig was om te kunnen leven. Eeuwenlang bovendien was het de woonplaats van vooraanstaande Nijmegenaren, voor wie het wonen binnen de enge stadsmuren te beklemmend was. Van dat alles is thans nauwelijks meer iets te herkennen.

2. Heyendaal (gelegen op de heide) komt als naam reeds voor in de zestiende eeuw. Begin 1700 wordt gesproken van .Jrerenhuizlnge" met die naam. Thans is het de naam van een landgoed en het daarop staande huis, ook wel aangeduid als "het kasteel", in 1912 gebouwd naar ontwerp van de befaamde Nijmeegse architect Charles Estourgie. Bouwheer Jurgens verzamelde ter verfraaiing van het inwendige zoveel kostbare zaken, dat het interieur nu op de Monumentenlijst prijkt! Verscholen tussen de machtige betonkolossen van het universiteitscomplex herinnert "het kasteel" de voorbijganger nog steeds aan de grandeur van de dagen van weleer. De schetstekening dateert van 1912.

3. Wanneer men vroeger Hatert naderde vanaf de westzijde kreeg men dit beeld te zien. De kerk van St. Anthonius Abt werd in 1967 afgebroken. De afbraak was noodzakelijk in verband met de aanleg van een nieuwe weg en een brug over het Maas-Waalkanaal naar de Dukenburg. De kerk stond op de plaats waar nu de oprit naar de nieuwe brug begint. Aan de voorzijde van de kerk bevond zich het kerkplein, waaraan een café en enkele winkels lagen. Wanneer men voor de kerk een bocht naar rechts maakte, bereikte men, langs het klooster en de school gaande, de (ook nu verdwenen) oude brug over het kanaal.

4. Een idyllisch plekje aan de Hatertseweg, rond 1930. We zien hierboven het kruispunt bij de St. Jacobslaan. Links op de foto is duidelijk de afbuiging naar de St. Jacobslaan te zien. De bomen, die het geheel een fraai aanzien gaven, zijn later verwijderd in verband met de verbreding van de Hatertseweg. Duidelijk is te zien, dat de Hatertseweg toen nog geen zandweg was. De huizen zoals ze hier zijn te zien, worden nog voor een groot gedeelte bewoond.

5. Hierboven zien we een foto uit het "Rijke Roomsche Leven". Een processie met daarbij enkele tientallen "bruidjes" behoorde tot de uiterlijkheden van de Rooms-Katholieke Kerk. Enkele malen per jaar trok een dergelijke processie door en rond de kerk; dit was zeker het geval in de zogenaamde Maria-maanden (mei en oktober). Dit is een groep "bruidjes" voor de Lourdesgrot, bij de kerk van Onze lieve Vrouwe van Lourdes aan de Hatertseweg. De "grot" is een getrouwe imitatie van de grot in Lourdes (Frankrijk), waar de II Maagd Maria aan de kleine Bernadette verscheen. Deze groep werd gefotografeerd tijdens de Maria-Omdracht die op 10 mei 1936 werd gehouden.

6. Het zich sinds het midden van de negentiende eeuw langzaam uitbreidende Hatert heeft zich lang kunnen handhaven als een geheel eigen gemeenschap. Zoals het een goede dorpsgemeenschap betaamt, had men ook zijn eigen persoonlijkheden. In de jaren dertig bezorgde bakker Tromp op zijn eigen manier het brood bij zijn klanten, gekleed in bakkerskledij en gezeten op de bok van een tweewielige wagen. Deze foto werd omstreeks 1930 gemaakt op de Hatertseweg.

7. Het verenigingsleven speelde zich grotendeels af rond kerk en café. Vooral café "Dorpszicht" was een trekpleister, echter niet alleen voor de dorpsgenoten, maar ook voor de "stadsen", die op de gebruikelijke zondagrniddagwandeling hier een rustpunt zochten en vonden. Zij werden gelaafd door de vriendelijke eigenaresse, mevrouw B.P. Bossmann-Nielen, die zich omstreeks 1935, staande voor het café, samen met Grada van Wezel liet vereeuwigen.

8. Een in 1906 genomen foto van een in Hatert zeer bekende familie staat hierboven afgedrukt. We zien, van links naar rechts, op de voorste rij: Anna Kropman, Theodora Kropman met haar zoon Arnold Tromp, Matthijs Kropman (jarenlang plantagemeester van de gemeente Nijmegen), Anton Kropman, mevrouw Kropman-van Meegen, Jan Kropman en Mies Kropman. Op de achterste rij:

Hendrik Kropman, Arnold Tromp, die bakker en wijkmeester van Hatert was, tevens een niet onverdienstelijk dichter en secretaris van de in 1911 gestichte vereniging "Dorpsbelang" , verder Nellie Kropman en Cato Kropman. Opvallend op deze foto is de thans in Hatert niet meer voorkomende klederdracht.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek