Heel en Panheel in oude ansichten

Heel en Panheel in oude ansichten

Auteur
:   P.J.M. Bongaarts
Gemeente
:   Heel
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4163-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Heel en Panheel in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Voordat ik aan de leuke taak begin, een beeld te geven van de jongere geschiedenis van Heel en Pan heel, wi! ik toch nog even teruggrijpen naar feiten uit de oude geschiedenis.

Heel is namelijk de uit oude Romeinse landkaarten bekende halteplaats Catualium, aan de heirbaan van Tongeren naar Nijmegen. Het moet bij de komst van Caesar, circa 50 v. Chr., als zodanig ontstaan zijn, en weI op de plaats waar nu de kerk staat en toen waarschijnlijk een Keltische uitkijkpost. Het is jammer dat er van die tijd geen ansichtkaarten zijn, want er moet toen in Heel een grote bedrijvigheid hebben geheerst, getuige de vele vondsten uit die jaren. Geen wonder was het dan ook dat deze plaats, die op een knooppunt van verkeersaders lag, tot lang in de Merovingische tijd centrum is geweest van een domein, dat mede omvatte de dorpen Thorn, Ittervoort, Wessem, Grathem, en Beegden. Van de laatste drie is de kerk van Heel de moederkerk geweest. Pas in de tiende eeuw verbrokkelde dit domein: Grathem ging naar Thorn, Wessem kwam aan Keulen, Beegden werd bij Horn gevoegd en Heel kwam samen met Neeritter onder de soevereiniteit van het prinsbisdom

Luik.

Panheel vormde samen met Het Wessemse Pol een afzonderlijke heerlijkheid, die leenroerig was aan Horn. De graven van Horn werden bovendien wereldlijk voogd over Heel en leenheer van het kasteel. Deze toe stand duurde voort tot de Franse revolutie, waarna het kasteel gekocht werd door de familie Hermans, die het in 1880 verkocht aan de Congregatie van St.-J ozeph te Heerlen. Dit werd huize St.-Anna. De aanleiding tot de koop was, dat enige zusters van de congregatie een jaar eerder van de graaf van Osen een twintig jaar eerder door hem als kleuterschool gebouwd huis aangeboden kregen, toen ze in Heel op collecte waren. Dit in 1935 afgebroken huis werd huize Klein-Betlehern.

Hiermee begint de periode waarop dit boekje betrekking heeft. Heel heeft veel invloed ondervonden van deze inrichtingen, omdat ze nieuwe werkgelegenheid schiepen voor de tot dan toe in de landbouw werkzame bevolking. In 1910 kwam daar nog de villa Daalzicht bij, toen de congregatie besloot om de broeders, die tot dan toe met de zusters samen hadden gewoond, een eigen behuizing te geven.

Typerend en dominerend bleef de kerk , met haar vierkante westtoren uit de twaalfde eeuw. In 1901 werden de twee transepten, de sacristie en het priesterkoor toegevoegd. Ook het in 19 I 8 afgebroken kasteel Osen en de in dat jaar geopende tramlijn Ittervoort-Roermond behoorden onmiskenbaar tot het bee1d van die tijd.

Weinig bloeide het verenigings1even: nadat de draak in 1890 door de bewoners van Wessem, met behulp van de orngekochte veldwachter van Heel, gestolen was en op de kade in Wessem verbrand, besloot de schutterij een nieuwe te maken, onontbeerlijk a1s hij was als collect ant van de kermisgelden. De schutterij exploiteerde in die tijd de kermis immers. In 1933 werd besloten een Drakenspel op te voeren, dat in datzelfde jaar nog geschreven werd door pater J. Schreurs en in 1935 werd opgevoerd in de bosjes bij kastee1 Nederhoven.

De harmonie De Vriendenkrans is in die tijd ontstaan uit de drie elkaar hevig beconcurrerende zangverenigingen: De Vriendenkrans, De Klomp, met als directeur P.J. Knoops en De Zwerm, met een vaandel , geschonken door de graaf van Osen, waarop een korf

met zwermende bijen stond, dat later door de schutterij werd overgenomen. In 1884 ontstond hieruit de fanfare, die onder leiding van Petrannes Knoops kwam.

De in 1924 onder de naam Ajax-Heel opgerichte voetbalclub, werd in 1928 kampioen van de RKLVB, onder de in 1927 aangenomen naam HVV Olympia. De RKLVB werd omgezet in de IVeB, en omvatte to en geheel katholiek Z uid-N ederland. Velen zullen zich vol trots de tijd herinneren, waarin de Heelse voetbalvereniging in 1933 kampioen werd. In die tijd hielden de brouwers Severiins en kuiper Janssen op met het uitoefenen van hun ambacht.

In Panheel stond to en de melkfabriek, die bij haar opening in 1914 de taak overnam van vele kleine bedrijfjes uit de omgeving. Dit zorgde voor de nodige bedrijvigheid in het dorp, dat naast een watermolen alleen boerderijen en cafes kende.

In de hoop dat met behulp van deze informatie de sfeer een beetje herleeft, dank ik allen die mij door het beschikbaar stellen van foto's en informatie, hebben geho1pen bij de samenstelling van dit boek.

1. Dit is de Dorpstraat, zoa1s deze er rond 1920 uitzag. Kenmerkend is de bovengrondse bedrading en het ontbreken van een bestrating. WeI zijn er keien langs de huizen voor de voetgangers. Rechts op de hoek woonde mejuffrouw Stroukx met haar tabaks- en snoepwinkeltje. Geheellinks zien we het huis van koster J. N eijens.

66. Heel Dorpstraat.

2. De Dorpstraat midden in het dorp. Links het winkeltje van de heer K. Berg, waarmee hij rand 1920 begon. Tegenover dit winkeltje lag tot 1914 de melkfabriek van Heel, onder leiding van de heer G. Houtackers. Nadat in 1914 de regiona1e melkfabriek in Panheel werd geopend kwam hier, in het op de foto niet zichtbare, maar nog steeds bestaande gebouw, de Cooperatie. Op de voorgrond staat de auto van de fotograaf.

Dorpstraat te Heel.

3. De Dorpsstraat "onder in het dorp". Links op de voorgrond staat de muur van de vroegere kape1anie. Daarachter het gebouw van de zusters van Klein-Betlehern. Daaraan weer vastgebouwd waren de huizen van meester J. Delhoofen en de huisarts, dokter E. Verstraelen. Op deze foto uit 1915 staat rechts het huis van kuiper J. Jansen en ontbreekt de bovengrondse bedrading nog.

Op de voorgrond een douanebeambte uit Wessem, die geregeld controle op de welig tierende smokkel kwam uitoefenen.

4. De brouwerij De Oranienboom voorzag Heel en de omliggende dorpen van bier gedurende ongeveer een eeuw. Het bedrijf werd in 1927 gestaakt. Van links naar reehts ziet u de brouwers Frans Severijns, Harrij Veggelers, Johannes Severijns en de uit Belgie gekomen Nestor Goffin. Deze foto uit 1920 toont een van de dorpspompen en het ontbreken van trottoir en bestrating.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek