Heemstede in oude ansichten deel 2

Heemstede in oude ansichten deel 2

Auteur
:   C. Peper
Gemeente
:   Heemstede
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3751-5
Pagina's
:   120
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Heemstede in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Dit deel sluit aan bij een eerder verschenen boekje "Heemstede in oude ansichten". Viel bij het eerste deel het accent op een systematische en nauwkeurige beschrijving van wegen, lanen en straten, thans wordt de aandacht meer gericht op de beleving van de tijdssfeer. De afbeeldingen roepen bepaa1de impressies op, die dusdanig zijn verwoord dat een stukje dorpsleven opnieuw gaat ontstaan. Er zit in de volgorde van de foto's een zekere logica. De rangschikking is anders dan in het eerste deel. Die gedeelten van Heemstede ontbreken welke in het andere deel voorkomen en vrijwel geen verandering ondergingen.

Wat in dit deel wel aandacht krijgt, is dat het knusse dorp Heemstede uitgroeide tot een forenzenplaats. Als uiterste tijdgrens is het jaar 1940 genomen. In de periode 1930-1940 onderging het dorpsaanzien een he1e verandering. Nieuwe woonwijken namen de p1aats in van teel- en bollengronden. Nieuwbouw ontstond voor de toen zo genaamde werkende stand, door mid del van de oprichting van woningbouwverenigingen. Aan de bouw van villawijken werd even-

eens grote aandacht besteed. Heemstede moest het aanzien krijgen van een forenzenplaats. Zowel het een als het ander is tot stand gekomen. Het dorpsgezicht van Heemstede bleef genoeglijk. Daar waar oude woonconcentraties gehandhaafd bleven is gelukkig de dorpse genoeglijkheid blijven bestaan. Een belangrijk gegeven voor een plaats waar het zich welbevinden een dagelijks terugkerend genot vormt.

De schrijver hoopt dat het beeld dat is geschetst, iets van die genoeglijkheid van weleer doet overkomen. Hopelijk vinden we thans hiervan nog belangrijke elementen terug bij het ondergaan van een stuk eigen beleving. Op deze wijze krijgt de naam Heemstede de eer die haar toekomt, namelijk die van woonplaats te zijn.

Bij de samenstelling van dit deel werd vrijwel uitsluitend gebruik gemaakt van het fotomateriaal uit het voortreffelijk geordende historisch archief van de gemeente Heemstede. Een woord van dank voor de bruiklening hiervan is op zijn plaats.

1. Heemstede in vogelvlucht. Een dorp grotendeels verscholen in het groen, waar duiven koeren, kraaien krassen, hanen kraaien en de zon altijd schijnt ... Smalle straatjes met kleine huisjes en een dorpspleintje. Achter de huizen moes- en groententuinen met sla, wortelen, uien, rabarber en aardappelen. Aal-, kruis- en klapbesstruiken omzomen de tuinpercelen. Aan de drooglijnen hansop, boezeroen, lakens en nachtpon. Op maandag wasdag. Jan, haal eens gauw voor moe een zakje blauwsel bij Hempie van Houten op het Dorpsplein. Daar leeft de Heemsteedse bevolking van ruim vijfduizend zielen omstreeks de eeuwwisseling. Een deel van hen bewoont - zoals op deze foto ~ de Cloosterweg, de Camplaan, de Drieherenlaan en het Dorps- of Kerkplein, later Wilhelminaplein.

2. Een vroege zomerochtend op het Dorpsplein. Met paard en wagen richting Achterweg. De ochtenddauw heeft de grond verzadigd van vocht. Geen stofwolken van dravende paardehoeven en draaiende wie1en. De kar verdwijnt om de hoek. Een serene rust daalt neer. Duiven vliegen uit de kerktoren, waarvan de klok zeven slagen laat horen. Rook waaiert over het plein. De lucht van vers gebakken brood van bakker Tibboel bezwangert de lucht. De bovenmeester van de dorpsschool rookt zijn pijp in de deuropening. De kinderen mogen nog wei even wegblijven ... In de herb erg "Het Wapen van Heemstede" heerst nog rust. Gisterenavond gingen de laatste bezoekers pas over tienen weg. Het moet niet gekker worden met dat late gedoe ...

3. Daar komen de eerste rakkers al aan. Zou meester ons zien? Toch nog maar even een spelletje doen op het plein. Bikkelen of tollen, Of met je verjaringshoepel over het plein draven tot-ie in de grasberm rijdt en omrolt. Als je geluk hebt, win je een zooi knikkers en stuiters van dat rooie rotjoch, Maar nee, je verliest en je houdt je groot. Ik heb er nag wel duizend thuis, rooie dander! Maar de rooie laat het er niet bij zitten. Hij pikt je pet van je kop, spuugt er in en gooit hem in de boom. Daar luidt de schoolbeL Bovenmeester Harrebomee kijkt streng over de kinderschare. Orde en netheid, keurig in de rij en dan de school in. De rust keert terug op het Dorpsplein.

4. Heemstede gaat met rasse schreden vooruit ... "Het Wapen van Heemstede" wordt Bondshotel. Door de aanbouw van de veranda kan de herberg, pardon het hotel, meer gas ten ontvangen. Jazeker, een ANWB-bord voor de deur. Het hotel is centraal gelegen en vanuit vele richtingen te bereiken. Het plein is een kruispunt van wegen naar Bennebroek, Hillegom, Leiden en Den Haag. Of naar Hoofddorp, Amsterdam, Hilversum en Utrecht. Aldus de wegwijzer. Welzeker, over de Achterweg en de oude Grintweg, later Meerweg, naar plaatsen die achter verre horizon liggen. Het stoffige plein is inmiddels geplaveid met klinkers. 't Staat netjes en het past goed bij het sierhek dat de Wilhelminaboom, geplant in 1898, goed bescherrnt. Tegen de kerkramen staan ladders en trapleren. De glazeniers zijn bezig de ruiten te herstellen, die de schooljeugd in een balorige bui ingooide. Nee toch ...

5. De Achterweg als openluchtmuseum, met levensechte, grote poppen, die star voor zich uitstaren over de velden. Laat je niet beetnemen, want dit bevroren beeld gaat over in een actie van voldaan knikkende dames, omdat ze omstreeks 1875 zo fraai zijn geportretteerd. De ene vrouw tilt haar rok wat op want ermee over de grond slepen geeft extra slijtage en je moet er nog jaren mee doen. Zo Bertha, naar binnen, het zwart verschiet tach al zo in de felle zan. Het sehuttinghout zuigt de zonnewarmte in zich en gecft het weer met een navrante carboleumlucht. De nederduits hervormde kerk staat achter traliewerk als een versterkt bastion om een dreigende ontkerstening te keren. Ook het belendende woonhuis biedt in eerste instantie niet zoveel gastvrijheid. De hardstenen pilaartjes, verbonden met ijzeren stangen, weren de bezoekers, evenals de langs stommelende boerenkarren. Hoor ik daar iemand zeggen dat in die boerenwoning rechts van de weg ene Van Schagen woont? Nou, dat moet dan weI een tijd geleden zijn ...

6. Het interieur van de in 1625 gebouwde kerk op het Dorpsplein, later Wilhelminaplein. In het middenschip en de zijbeuken waren de banken tegen de muurzijden opgesteld. De bank links tegen de muur was de zogenaamde heerlijkheidsbank, voor de ambachtsheren van Heemstede, van wie Adriaan Pauw en H.H. Beels de bekendsten waren. De fraaie lichtkronen werden aanvankelijk gestookt met olie, daarna met gas en thans stralen zij een gedempt elektrisch licht uit. Het tussenschot met kerkbanken voor het praalgrafvan Adriaan Pauw verdween bij de restauratie in 1938.

7. In 1938 vond een ingrijpende restauratie plaats van het interieur van de oude dorpskerk. Onder leiding van architect H. Korringa en in uitvoering van aannemer H. Klaassen vond de renovatie plaats. Door verplaatsing en gedeeltelijke verwijdering van de kerkbanken werd een veel doelmatiger ruimte verkregen voor de uitoefening van de eredienst. Het liturgisch centrum kwam meer in het blikveld van de kerkgangers te staan. Door deze restauratie kreeg het interieur een meer evenwichtig aanzien.

8. Zie je weI: het dragen van wit goed hou je langer vol in de zon en het versehiet minder dan zwart. Ja, de tuin is een wildernis. Er moet nodig nog wat aan worden gedaan. De bonestaken hebben we al tegen het hek klaar gezet. Ben je gek, het zijn geen takkenbossen. Nee, we stoken vetkool en turf in het fornuis. In huis is het bloedheet, daarom lopen we wat in de tuin. De kippen zitten in een schaduwplekje wat te dornmelen, in plaats van op het erf wat rond te scharrelen. Kom meid, we gaan het huis weer eens in. Moe gaat de grutten opzetten, want als pa thuis komt moet de pap op tafel staan. Ach, haal jij nog even een kannetje stroop bi] vrouw Peeperkom om de hoek.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek