Heeze in oude ansichten

Heeze in oude ansichten

Auteur
:   J.H.M. Aerts
Gemeente
:   Heeze-Leende
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4172-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Heeze in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLElDING

"Heeze kennen is Heeze liefhebben", lezen we in een vooroorlogse folder van de plaatselijke VVV. Het lijkt erop of men die wetenschap uit ervaring had opgedaan.

Twee geheel verschillende en toevallige omstandigheden brachten in de eerste helft van de vorige eeuw veel vreemdelingen naar Heeze. Dat waren de militairen die hier in de grensstreek werden gelegerd in verband met de Belgische opstand en de Tiendaagse Veldtocht in 1813. En dan waren er de ooglijders, patienten van ds. J. L. A. Kremer. Deze bezat een geheim middel om ooglijders te genezen, die tot dan toe zonder resultaat door de beste dokters waren behandeld. Vooral na 1837, toen aan ds. Kremer officieel werd toegestaan om ooglijders te behandelen, nam het aantal patienten sterk toe. Soms waren het er tweehonderdvijftig tot driehonderd per jaar. Eillert Meeter, die in 1842 een brochure over ds. Kremer en zijn patienten deed verschijnen, vermeldt tal van opmerkelijke genezingen. Deze patienten waren er oorzaak van, dat in Heeze vroeger dan elders vreemdelingenverkeer bestond. Zij ontdekten het afgelegen en schilderachtige Heeze. Ze kwamen er terug met vrienden en kennissen en ook die kwamen weer terug.

Vrijwel zeker is uit dit vroege vreemdelingenbezoek ook de kunstenaarskolonie ontstaan (1880-1940). Veel begaafde kunstenaars uit de Haagse- en Amsterdamse scholen en anderen verbleven in de zomertijd in het .Brabamse Laren" om er het dorps- en landschapsschoon te schilderen. Hoe aantrekkelijk Heeze was kunnen wij door mid del van dit boekje slechts ten dele aangeven. Het zal U met ons opvallen, dat de vele bomen en het groen, dat overal in overvloed aanwezig was in de loop van de jaren sterk is verminderd, terwijl er in het algemeen weinig voor III de plaats xwam, De landbouw was wei hoofdbron van bestaan, maar daarnaast werd er vee I hout verwerkt door kuipers, wielmakers, klompenmakers en leerlooiers (run). Deze ambachtslieden werkten niet aileen maar om in de plaatselijke behoefte te voorzien, zoals trouwens ook gezegd kan worden van de andere vormen van huisnijverheid (huisweven en spinnen) waaruit feitelijk de vermaarde Heezer bandweverijen zijn voortgekomen. "Alle soorten inlandsch hout wil er wassen; bijzonder tieren de eiken, willigen en dennen er welig, zonder dat er bijzondere moeite voor behoeft aangewend te worden" schrijft Van der Aa in 1844. Vooral het eikehout groeide hier meer dan in andere dorpen, Uit zestiende

eeuwse stukken weten we dat zich tussen Zesgehuchten en Heeze enorme eikebossen uitstrekten, waarvan de sporen nu nog overal waarneembaar zijn. Heeze heeft niet voor niets een boom in het gerneentewapen, zoals ook de vroegere heerlijkheidsdorpen Leende en Zesgehuchten de boom van het schependomszegel in hun dorpswapen hebben opgenomen.

Hier moeten we toch even onder de bomen vandaan komen om iets te zeggen over de verbindingen, Tot de aanleg van de weg Eindhoven-Weert over Geldrop en Heeze, was de .Parel van Brabant" een betrekkelijk geisoleerd plaatsje, De enige, belangrijke doorgaande route was de postweg, die lungs het dorp door de Grote Heide liep: daar waar later de nieuwe verbinding Eindhoven-Weert zou komen en de naam .Aalsterhut'' ons er nog aan herinnert dat er van uur tot uur een hut stond. Na de bodediensten en het vervoer per koets, kwam tenslotte in 1907 de paardetram Geldrop-Heeze v.v. in bedrijf. Later werd het de stoorntram, maar al in 1921 werd de lijn opgeheven, De in 1913 gereedgekomen spoorlijn Eindhoven-Weert had de tramlijn overbodig gemaakt.

De schrille tegenstelJing tussen de laatste foto in dit

boekje en de werkelijkheid van vandaag is typerend voor heel het dorp. Terecht zal men tegenwerpen, dat er ook bomen zijn gepoot en de baron zelfs een heel dorp heeft laten aanleggen. Dit alles neernt niet weg, dat er een sterke groenverarming van het dorpsbeeld is ontstaan. Het zou goed ziin als we nu zouden beginnen met een jonge boom te planten, voor elke volwassen boom die we over twintig jaar willen of moeten rooien. Als wij die les van deze "geschiedenis" in beelden willen leren, dan zal de historie nut hebben vaal' de toekomst. Dan zuJlen we over twintig jaar nag kunnen zeggen, wat Eillert Meeter in 1842 schreef:

"De lucht te Heeze is zeer zuiver en gezond, en wanneer men van minder gezonde streken des Rijks daar komt, kan men zulks aan een vrijere ademhaling, meer levendigen omloop van het bloed, grootere eetJust enz., zeer duidelijk bespeuren. De grond is er over het algemeen niet zeer vruchtbaar en bestaat meestendeels uit zand en heide, op veele plaatsen met boomen en heesters beplant, waar zeer aangename, natuurlijke wandelwegen door henen kronkelen",

Het Wilhelminaplein komt in de officiele straatnamenlijst van Heeze niet voor. Een Wilhelmina-boom, die er in de vorige eeuw werd geplant is het uitgangspunt van deze naamgeving. Met op de aehtergrond een deel van de waterstaatskerk, zien we op het pleintje een ouderwetse wegwijzer-Iantaarnpaal, de Wilhelmina-boom en de oude dorpspomp. Links op de foto gaan we riehting Leende of binnendoor naar Valkenswaard; reehts naar Someren en de Peel en reehtvooruit naar Geldrop. De huizenrij reehts is vandaag de dag "De Zonnewijzer", Amsterdam-Rotterdam Bank en cafe "De Valk".

Cafe "De Valk" is een oude dorpsherberg, waarvan we weten dat ze ruim een eeuw gel eden al bestond. Gelegen tegenover de kerk was het vooral een na-de-laatste-mis-cafe waar overigens veel verenigingen thuis waren en zijn. Oranje Doelen was er meer dan een eeuw "Thuis". De foto is van ± 1912. Van hnks naar rechts zien we een onbekende, Driek van Oorschot, Herman Witsiers (barbier), Lina Hansen, Koba Verweijen (moeder van Betje Maas) en Janus Verweijen. "Bij Schaff' zegt men nog wei, wat ons eraan herinnert, dat de familie Verweijen uit Borkel en Schaft kwam.

Rond 1900 vertoonde de bocht Kapelstraat-Jan Deckersstraat (toen Eimerik) dit beeld. In het huis links op de foto woonde het hoofd van de school J. W. H. Deckers, naar wie later de straat werd genoemd. Dit huis is het geboortehuis van mr. dr. L. N. Deckers geboren op 14 februari 1883 en ir. J. H. F. Deckers (1888-1951). Laurens werd in 1918 lid van de Tweede Karner. Hij was minister van oorlog van 1929-1935 en aansluitend tot 1937 minister van landbouw. Vanaf 1 april 1946 tot zijn 75ste verjaardag was hij lid van de Raad van State. Hij werd de eerste ereburger van Heeze.

Heeze

Kerk en Liefdehuis

Met de bouw van de waterstaatskerk werd op 19 mei 1829 begonnen. Voor de fundamenten werden de stenen van de oude parochiekerk gebruikt, die vanaf 1648 als hervormde kerk dienst had gedaan en geheel vervallen was. Pastoor J. Gast heeft de kerk op 24 oktober 1833 zelf ingewijd. In 1853 werd een toren bij de kerk gebouwd, waarin zowel de klokken als het uurwerk van de oude toren werden geplaatst. De mooie schijn van de waterstaatsstijl kon het precies een eeuw uithouden. Op 18 september 1933 werd de tegenwoordige St.-Martinuskerk van architect H. W. Valk ingezegend.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek