Hoedekenskerke in oude ansichten

Hoedekenskerke in oude ansichten

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:   Borsele
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4189-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Hoedekenskerke in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

In de zuidoosthoek van de zak van Zuid-Beveland ligt het dorpje Hoedekenskerke. De kern maakt deel uit van de Hoedekenskerkepolder. Ten noorden van deze polder liggen de Slabbekoornpolder, waarvan het jaar der bedijking niet bekend is, en de Noordpolder, die in 1300 werd bedijkt. Ten oosten, achter de dijk, stroomt de Honte of Westerschelde. Ten zuiden van Hoedekenskerke Jigt het grondgebied van Baarland, de Baarlandpolder, terwijl ten westen de Siguitpolder is gelegen, die in 1351 aan het zeewater werd ontrukt. De Wolsedijk en de Vijf Zoo-Dijk vormen de grenzen in respectievelijk het westen en het zuiden van het grondgebied van Baarland. Ten westen van de Hoedekenskerkepolder liggen de Kaneelpolder en de Oud-Vreelandpolder en ten noorden de Slabbekoornpolder, de Oude- en Nieuwe Hoondertpolder en de Boonepolder, die in 1823 is ingepolderd. Ten noordoosten van de Hoedekenskerkepolder ligt de Biezelingse Ham. Vroeger werd de naam van het dorp op verschillende manieren geschreven, zoals Oudekinskercke, Odekijnskercke of Oidekenskerke, wat een afleiding is van de to en veelvuldig voorkomende persoonsnaam "Ode" met als verkleinnaam "Odekijn". Deze Ode wordt over het algemeen gezien als de stichter van Hoedekenskerke. Hij is waarschijnlijk een telg uit het geslacht dat in de annalen wordt vermeld als de Vrieze van Oostende.

De Hoedekenskerkepolder draagt nog duidelijk de sporen van een overstroming door het water van de Westerschelde. Zoals op het kaartje op pagina 5 van dit boekje duidelijk zichtbaar is, ligt ten zuiden van het dorp de zogenaamde "Kapuinhoek". De gemundeerde inlaag werd later als veerhaven ge-

bruikt. Tot voor enkele jaren bestond de veerdienst Hoedekenskerke-Terneuzen, die in 1971 werd opgeheven. De auto's reden aan de zijkant de veerboot op, De overtocht naar Terneuzen duurde gewoonJijk ongeveer een half uur, maar ook weI eens langer. Dat was afhankelijk van het "tij". Deze veerdienst bracht wat leven in de brouwerij. Alleen het haventje houdt de herinnering aan deze opgeheven veerdienst nog levend.

Het gebied van de Hoedekenskerkepolder bestaat uit vruchtbare zeeklei, Het mid del van bestaan was dan ook de landbouw. Het dorp Hoedekenskerke telt twee kerken, namelijk de hervormde kerk en de kerk van de Gereformeerde Gemeente. Dit laatste kerkje heeft romaanse raampjes. Er worden des zondags nog twee kerkdiensten gehouden in dit kerkje. Helaas is deze Gereformeerde Gemeente steeds vacant geweest. Volgens het Nieuw Kerkelijk Handboek van Van Alphen telt deze Kerk 170 lidmaten, doch momenteel zal dit aantal weI wat lager zijn.

Toen het schip en de toren van de oorspronkelijke hervormde kerk omstreeks 1850 waren afgebroken, bleef het vijftiende-eeuwse, veclhoekige, gesloten koortje behouden. Nadat het kerkje in 1944 ten gevolge van oorlogshandelingen zware schade had opgelopen, werd het in de jaren 1948-1949 door het aannemersbedrijf firma J. la Grand uit Hoedekenskerke gerestaureerd. Bij deze restauratie werd de natuurstenen tracering in het middenvenster naar oude gegevens hersteld. De overige .Jraruasscn" eveneens, naar een vrije navolging van een bakstenen tracering in het koor van de hervormde kerk uit het naburige Kapelle. De beschildering

van de rib ben van het tongewelf werd aangevuld in de trant van gevonden fragmenten uit de eerste helft van de vijftiende eeuw. Het kerkje heeft bij de restauratie een nieuwe westgeve1 gekregen. De preekstoel dateert gedeeltelijk van de eerste helft van de zeventiende eeuw. In dit kerkje bevinden zich enkele grafzerken, waarvan de voornaamste die van Willem de Vrieze van Oostende, met ridderfiguur en relief uit 1462. De laatste hervormde predikant die de Hervormde Gemeente van Hoedekenskerke heeft gediend, is ds. S.J.M. Hulsbergen. Hij was hier predikant van 7 december 1930 tot aan zijn emeritaat op 1 mei 1964. Ds. Hulsbergen woont thans in Kapelle. Momenteel bestaat er een pastoraal verband van drie kerken, te weten 's-Gravenpolder, Hoedekenskerke en Baarland, die volgens het Nieuw Kerkelijk Handboek van Van Alphen sam en 1200 leden tellen. Dit aantal zal echter gedurende de laatste jaren wei wat zijn gedaald. De huidige hervormde predikant is ds. V. Staniek, die deze drie gemeenten sinds 20 januari 1974 dient. Sedert de herindeling van de gemeenten op 1 januari 1970 behoort Hoedekenskerke met de kernen (in alfabetische volgorde) Baarland, Borsse1e, Driewegen, Ellewoutsdijk, 's-Gravenpolder, 's HeerAbtskerke, 's-Heerenhoek, Heinkenszand, Lewedorp, Nieuwdorp, Nisse, Oudelande en Ovezande tot de gemeente Borse1e onder het bestuur van burgemeester G.H.E.M. van Waes. De gemeentelijke instellingen zijn in de kern Heinkenszand gevestigd.

Dan nog iets over het wapen van Hoedekenskerke, dat dateert van 31 juli 1817. In zilver, 9 hermeIijnstaartjes, geplaatst 5 en 4 en een rood schildhoofd, beladen met 3 hoeden van goud.

De betekenis van dit wapen is niet gehee1 duidelijk. In elk geval zou men mogen stellen, dat de .Jroedekens" in het hoofd een sprekend element vormen.

Ten slotte willen we aile bij de fotoverantwoording genoemde personen hartelijk dankzeggen voor het in bruikleen afstaan van oude kaarten en/of foto's en tevens voor hun uitvoerige informaties. We hebben dit ook ten zeerste op prijs gesteld! We wensen u alIen veel lees- en kijkgenot en beginnen thans aan onze tocht door oud Hoedekenskerke.

FOTOVERANTWOORDING

Mevrouw L. van de Ree-Bakker: voorplaatje, 25 en 34. N.N. Hoedekenskerke: 1,15,16, 17a, 23, 31 en 33.

J. van Damme: 2, 13, 14,20 en 29.

J. 1a Grand: 3a, 3b, 6, 26, 30, 32a en 32b. C. de Bart, Kloetinge: 4 en 24.

AJ. Kopmels: 5.

C.P. Pols, Zierikzee: 7, 9, 11, 18b, 21a, 22 en 27. MejuffrouwL, Versluis: 8.

Mejuffrouw A Sehout: 10, 12 en 17b.

Mevrouw M. Kole-Pols: 18a.

J. de Ruiter, Kloetinge: 19.

Stadsarchief, Goes: 21b en 35.

Jacs. Uitterhoeve: 28 en 36.

J.C.J. Boone: 37, 38b en 38c.

Eigen archief: 38a.

l'

o L

"~------~

~_- d'lnuzI-N< ~t-;y

-==~- ~ ... ~ '~-'!i'

1~1

+ AMI- oJ ~lfg_

.B

Een kaartje van de gemeente Hoedekenskerke uit 1866. Het grondgebied van deze toen nog zelfstandige gemeente bedroeg 1042 bunders, terwijl het dorp 875 inwoners telde.

1. We beginnen onzerondgang door oud Hoedekenskerke met een opname van de hervormde kerk van voor de restauratie. Deze kerk is vroeger veel groter geweest. Na afbraak van het schip en de toren, in het midden van de vorige eeuw, bleef het vijftiende-eeuwse koortje behouden. Nadat dit kerkje gedurende de Tweede Wereldoorlog aanzienlijke schade had opgelopen, werd het in de jaren 1948-1949 door de firma J. la Grand gerestaureerd. De natuurlijke tracering in het middenvenster is naar oude gegevens hersteld, de overige harnassen zijn in vrije navolging van een bakstenen tracering in het koor van de hervormde kerk te Kapelle gerestaureerd. De beschildering van de rib ben van het tongewelf werd aangevuld in de trant van gcvonden fragmenten uit de eerste helft van de vijftiende eeuw. In het huis links van de kerk woonde destijds Dirk Bakker, die timmennan was. De petroleumlantaarn, die in de avonduren voor de nodige verlichting moest zorgen, komt in het huidige straatbeeld niet meer voor. Van de op dit plaatje voorkomende person en herkennen we onder anderen: Keetje van der Linde, Jo Hoek-van Dijke, Fina Schout, Jo de Pree en Maatje van Doeselaar. Vooraan kijkt Leen Helmstrijd ons aan, die in Hoedekenskerke het geillustreerde weekblad "Panorama" bezorgde.

2. Evenals in het naburige Ellewoutsdijk bestond er in Hoedekenskerke een zangkoor, waarvan de toenmalige predikant dirigent was. Links zien we de katheder met een zangstuk. Op de bovenste rij kijken ons, van links naar reehts, aan: Andries Provoost, Lein Provoost, Joost van der Linde, Dirk Lukasse, Jan Schout en Marien de Bart, busondernemer in Hoedekenskerke. Op de tweede rij poseren:

Rina van der Linde, Cornelia de J ong, Lena Sehout, Geertje Wirtz, Sien Bakker, Dina de Bart, J 0 Kramer, Carolina van der Linde, Maria den Dekker, Mietje de Jong en Maatje Oele. Vooraan zitten:

Louwrens van Doeselaar, Adriaan Oele, A. de Maker, ds. Kuilman, Jan van Doeselaar, Johannes Lukasse, meester Willeco Drent, onderwijzer aan de openbare lagere school, en Adriaan van der Linde.

3. Links: we gaan eens een kijkje nemen in het kerkje van Hoedekenskerke. Bij het binnentreden zien we op de achtergrond de fraaie kansel, die gedeeltelijk dateert van de eerste helft van de zeventiende eeuw. Aan weerszijden van de preekstoel zien we aan de wand de psalm- en gezangenborden, waarop de kerkgangers kunnen zien welke liederen in de eredienst moe ten worden gezongen. Voor de kansel zien we de katheder van de vroegere voorzanger en voorlezer.

Rechts: tegen de westelijke binnengevel staat het orgel, dat we hier op de foto zien en dat de gemeentezang begeleidt. Onder de orgelgalerij zien we de tekst uit psalm 28 vers 7: Ik zal de Heere met mijn gezang loven. WeI een passend onderschrift bij dit fraaie orgel met zijn mooie klank. Er wordt des zondags slechts een kerkdienst gehouden en weI in de voormiddag, op wisselende tijden.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek