Hontenisse in oude ansichten deel 2

Hontenisse in oude ansichten deel 2

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:   Hontenisse
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1945-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Hontenisse in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Het is al weer elf jaar geleden dat het platenboekje "Hontenisse in oude ansichten" verscheen. Het werd samengesteld door de heer F.e. Jansen Verplanke uit Kloosterzande. In dit inmiddels uitverkochte, leuke platenboekje komen diverse opnamen voor van de watersnoodramp van 12 maart 1906 en tevens plaatjes uit Boschkapelle, Groenendijk, Hengstdijk, Kloosterzande, Kuitaart, Lamswaarde, Ossenisse, Pauluspolder, Rapenburg, Terhole en Walsoorden.

Dat er niets nieuws is onder de zon, bewijst wei het felt dat reeds in 1936 de voormalige zelfstandige gemeenten Boschkapelle, Hengstdijk, Ossenisse en Stoppeldijk (Pauluspolder) werden samengevoegd tot de nieuwe gemeente Vogelwaarde. Bij de gemeentelijke herindeling van de gemeenten in OostZeeuwsch-Vlaanderen, op 1 april 1970, werden Hontenisse en Vogelwaarde samengevoegd. Daar de kern en op zichzelf te klein zijn om van elk dorp en/of gehucht een platenboekje te laten verschijnen, werd besloten om toch een tweede platenboekje sam en te stellen onder de titel "Hontenisse in oude ansichten deel 2". Er was nog zoveel oud, geschikt materiaal aan oude ansichtkaarten en/of foto's dat het volkomen verantwoord was dit tweede platenboekje over Hontenisse te laten verschijnen.

De belangstelling voor het oude neemt in onze tijd steeds meer en meer toe. Ten gevolge hiervan wordt ook het aantal platenboekjes onder de titel "in oude ansichten" van lieverlee steeds grotef. Met de regelmaat van de klok rollen deze platenboekjes bij de Europese Bibliotheek in Zaltbommel van de pers. Zoals we reeds eerder opmerkten, zijn de afzonderlijke kernen helaas te klein om van elk dorp en/of gehucht een apart platenboekje samen te stellen. Al zou het aantal oude ansichtkaarten en/of foto's voldoende zijn, het is financieel niet haalbaar. Vandaar dat de sarnensteller alle pogingen in het werk gesteld heeft, om van elke kern die tot de ge-

meente Hontenisse behoort, een of meer plaatjes in dit platenboekje op te nemen.

Wanneer we een landkaart uit de middeleeuwen bekijken, dan zien we dat dit gebied er vroeger heel anders uitzag. Dit gebied bestond destijds uit schorren en slikken, gescheiden door kleine, ondiepe watergeulen. Van lieverlee slibden deze schorren en slikken aan elkaar en op deze manier ontstonden de diverse in dit gebied gelegen polders, onder andere de Hoofpolder, de Kruispolder (1612), de Molenpolder, de Noorddijkpolder (1622), de Oudelandpolder (1235), de Pauluspolder (1263), de Sandepolder, de Stoofpolder, de Stoppeldijkpolder (1644-1645) en de Vogelpolder (1273). (Waar mogelijk heeft de samensteller het jaartal van inpoldering tus-

? sen haakjes vermeld.) Zo hier en daar herinnert een oude binnendijk nog aan de inpoldering die vroeger plaatsvond.

Het gebied van Oost-Zeeuwsch-Vlaanderen werd in de buurt van de huidige gemeente Hontenisse geteisterd door een grote watervloed. Dat was, om precies te zijn, op 12 maart 1906. Tijdens een geweldige storm braken op diverse plaatsen in Zeeland de dijken door, ten gevolge waarvan grote stukken vruchtbare kleigrond tijdelijk onder water kwamen te staan. Hierdoor ontstond erg veel schade aan de te velde staande gewassen. De in deze polder(s) staande huizen en schuren liepen water- en zoutschade op. Met man en macht werd er gewerkt aan het hers tel van de door de storm beschadigde dijken. Na dit gigantische herstelwerk kon men beginnen om de onder water gelopen polders droog te malen. Wanneer men dit drooggemalen land zag, leek het een heel groot, droog gevallen schor of slik. Menigeen zal toen gedacht hebben:

"Hoe komt dit ooit weer goed? " Maar zie, thans bestaat dit gebied uit zeer vruchtbare zeeklei, zodat de landbouw het hoofdmiddel van bestaan is. Zo hier en daar treffen we, tussen de kernen, dan ook grote en kleine boerderijen aan.

De bevolking van de gemeente Hontenisse behoort nagenoeg geheel tot de Rooms-Katholieke Kerk, waarvan in elke kern nagenoeg een kerk aanwezig is. Alleen in Kloosterzande staat, middenin het struikgewas, een hervormde kerk. Deze gemeente is echter te klein om door een predikant bediend te worden. Vandaar dat er een combinatie-gemeente gevormd is, die bestaat uit de Hervormde Kerken van Kloosterzande en het naburige Hulst. Momenteel (982) wordt deze combinatie-gemeente bediend door de predikante mevrouw R.M. Hartog, die in de hervormde pastorie aan het begin van de Cloosterstraat in Kloosterzande woont. Volgens de gegevens uit het "Nieuw Kerkelijk Handboek" van Van Alphen (editie van het jaar 1979) telt de combinatie-gemeente HontenisseHulst 920 leden en doopleden. Dit aantal is bij benadering opgegeven. Naar aile waarschijnlijkheid zal dit lager zijn, daar het aan schommelingen onderhevig is en dit aantal eerder zal dalen dan stijgen. Zoals overal elders, loopt niet alleen in de Hervormde Kerk het kerkbezoek in dit gebied terug, ook de Roorns-Katholieke Kerk he eft te maken met een steeds achteruitgaand kerkbezoek. Het zijn alleen nog maar voor het grootste gedeelte de ouderen die de kerkdiensten bezoeken. De bevolking van de gemeente Hontenisse is erg gemoedelijk en gastvrij. Wanneer men als vreemdeling in dit gebied komt, wordt men met open armen ontvangen. Het was dan ook voor de samensteller een waar genoegen om tijdelijk in de gemeente Hontenisse te vertoeven. De in deze om trek ondervonden gastvrijheid en hartelijkheid hebben we dan ook bijzonder op prijs gesteld.

Aan het einde gekomen van deze inleiding, wil de samensteller allereerst de initiatiefnemer, c.P. Pols uit Zierikzee, hartelijk danken voor het in hem gestelde vertrouwen bij het samenstellen van dit tweede platenboekje over de gemeente Hontenisse. In de tweede plaats: alle bij de fotoverantwoor-

ding genoemde personen hartelijk dank voor het tijdelijk afstaan van de oude ansichten en/of foto's en tevens voor de uitvoerige inlichtingen. Een woord van bijzondere dank willen we in deze inleiding wijden aan W.D. van Moorten uit Oostburg, die hierbij wei het leeuwedeel heeft gehad.

We gaan thans beginnen aan onze rondgang door het oude Hontenisse uit grootvaders tijd, waarbij de samensteller u allen niet aileen veel lees- maar ook veel kijkgenot wil toewensen. Moge dit tweede platenboekje over de gemeente Hontenisse een bescheiden bijdrage zijn aan de herinnering aan het oude uit de vervlogen jaren, die nimmer weerkeren, maar waaraan de herinnering blijft.

FOTOVERANTWOORDING

J.c. Boeije, Axel: 14, 39,52,53,61,62 en 63

Baronesse G.W.H. Collot d'Escury, Kloosterzande: 3,5 en 20 Jo d'Hont, Vogelwaarde: 17

F. de Jonge-Neeteson, Hoek: 18 A. Lauret, Kloosterzande: 46

W.D. van Moorten, Oostburg: voorplaatje, 4, 8,9, 10, 11, 12, 19, 21, 2~ 23,29, 30,31,3~33,35,37,4~43,44,45,47, 50,51,54,55,56,57,58,64,65,66 en 72

S. Neeteson, Kloosterzande: 15

CP, Pols, Zierikzee: 7,13 en 41

Raiffeisenbank, Hengstdijk: 69

Raiffeisenbank, Stoppeldijk: 59

E. Steijns, Kloosterzande: 6,25,26,27,28,34,36,40,71 en 76

Archief samensteller C. van Winkelen, Sint Annaland: 1, 2, 16,24,38,48,49,60,67,68,70,73,74 en 75.

1. Voordat we met onze rondgang door het oude Hontenisse uit grootvaders tijd beginnen, gaan we eerst eens de omgeving van deze gemeente verkennen. Het eerste plaatje van dit boekje toont ons een afbeelding van de gemeente Hontenisse. Dit gebied grenst ten noorden aan de Honte of Westerschelde, ten oosten aan het grondgebied van Graauw, ten zuiden aan het grondgebied van Hulst en Stoppeldijk en ten westen aan het vroegere grondgebied van Stoppeldijk, Hengstdijk en Ossenisse. Dit kaartje dateert van het jaar 1866 en is dus wel een van de oudste plaatjes in dit boekje. De toenmalige zelfstandige gemeente Hontenisse had een oppervlakte van 3820 bunder, terwijl het aantal inwoners 4800 bedroeg.

PROVlKCIE ZEELA~l).

G-EMEEKTE HO~"TE:msSE.

.-<f> .. .: .'.? b- . ·.:·c··· ."

.J>;;~< ?.? ~~ ???.?. '.' .?? '

-c .....

..... "'1'.4>- '. o

St'h,,~:. ll!,',ooo ??. H.lr ?? :.,~

S-J"JuJ",J., .~I.",/ ?? _

_ ",-, ... "-'-r _lk--!f _1Jp,.KM,

,,",,",il.

? J(;,k. , .l6U.

1866.

2. "Temp ora mutantur, nos est mutamur in illis". Deze Latijnse spreuk betekent: De tijden veranderen en wij met hen. Bij de herindeling van de gemeenten in Oost-Zeeuwsch-Vlaanderen op 1 april 1970, waarbij diverse dorpen en gehuchten werden samengevoegd tot de huidige gemeente Hontenisse, werd ook het gemeentewapen gewijzigd en kreeg de nieuw gevormde gemeente een nieuw gemeentewapen, te zien op afbeelding 75 en verleend bij koninklijk besluit van 2 september 1970. De omschrijving van het wapen van Hontenisse van voor de herindeling Iuidt ais volgt: 31-7-1817. Gedeeld: I in blauw, een omgewende Lam Gods met vaan van zilver, op een losse grond van groen; II in zilver, een dier van goud, afgewend, klimmende tegen een in een kuip van groen met 3 zwarte banden geplante groene boom met rode appelen, alles staande op een losse grond van groen en uitkomend uit de deellijn. Bij de herindeling van de gemeente in Oost-Zeeuwsch-Vlaanderen werden de gemeenten VogeIwaarde en Hontenisse samengevoegd tot een nieuwe gemeente, namelijk de gemeente Hontenisse.

jankomst Preu, boot, llJalsoorden

3. Dit plaatje toont ons de aankomst van de provinciale boot in het haventje van Walsoorden. We zien deze boot liggen voor de in 1904 gebouwde aanlegsteiger. Deze primitieve aanlegsteiger heeft dienst gedaan tot 1920, toen deze "gemoderniseerd" werd. Tot in het begin van de jaren dertig onderhield deze provinciale stoomboot een geregelde dienst tussen Walsoorden en Hansweert. Door het steeds toenemende verkeer beantwoordde deze stoomboot niet meer aan de eisen des tijds en kwamen er grotere boten, die ingezet werden op de nieuwe veerdienst Perkpolder-Kruiningen. Thans varen daar "dubbeldekkers", met een zeer goede en grote accommodatie. Daar de aanlegsteiger in Walsoorden overbodig werd, ten gevolge van het verplaatsen van deze veerdienst, werd deze helaas afgebroken.

4. Wanneer we vanuit Zuid-Beveland naar Zeeuwsch-Vlaanderen reizen, maken we gebruik van de provinciale boot, die ons vanaf de aanlegsteiger in Kruiningen overvaart naar Perkpolder. Van deze veerboot (de "Prins Hendrik") zien we hier een afbeelding. Vroeger kon men vanaf Hansweert met een klein ere provinciale boot de Westerschelde oversteken naar Walsoorden. Deze overvaart duurde ruim een half UUI. Bij mist werd de veerdienst gestaakt en trad in vele gevallen een flinke vertraging op. Deze opname dateert van het begin van de jaren dertig.

~roeten uit Wa!soorden

,,

5. Het is al weer heel wat jaren geleden dat door F.J. Tieleman-Linders uit Walsoorden diverse ansichtkaarten van dit dorp werden uitgegeven. Het opschrift is links boven duidelijk te lezen, namelijk: Groeten uit Walsoorden. Op dit plaatje kijken we in de haven van Walsoorden, waarin we een aantal schepen zien liggen. Men voer toen nog "op de zeilen". Rechts ontwaren we de aanlegsteiger van de Provinciale Stoombootdienst Walsoorden-Hansweert. Let op de paalhoofden op de voorgrond. Zij dienden om de oever te beschermen.

Wa/soproen " Haven

..?.....

6. Tijdens de bietencampagne in het najaar was het bij de haven van Walsoorden een gezellige drukte. De bieten werden met paard en wagen aangevoerd en in manden in het schip gedeponeerd. Let op de meerpalen links en op de paalhoofden aan de voorzijde. Let oak op het zwaard van het linker schip. Dit was aangebracht om het omsIaan te voorkomen. Achter de schepen zien we op de kade een grote hoop suikerbieten. Op de achtergrond zien we, tussen de masten, nog juist de schoorsteen van de provinciale stoomboot, die de veerdienst Walsoorden-Hansweert onderhieid. De ouderen uit de gemeente Hontenisse zullen zich deze veerdienst nog weI kunnen herinneren.

9roelen uit Walzooroen

7. Dit plaatje toont ons een straatbeeld uit Walsoorden in 1907. Let op de ouderwetse schrijfwijze van deze plaatsnaam:

"Walzoorden". Op de achtergrond bevindt zich de aanlegsteiger van de provinciale stoomboot, die de veerdienst onderhield, waarmee men op 1 januari 1905 begon. Let op de ouderwetse kleding en hoofdbedekking van de op dit plaatje voorkomende personen. Links poseert men op de trambaan, waarvan de rails duidelijk te zien zijn. Dit stoomtrammetje, waarvan elders in dit platenboekje een aparte opname voorkomt, onderhield de dienst Walsoorden-Hulst,

.. ~~:;:~~~. J A

Groeten '1~i! ~iSO:oRDEN

Dorpstraat

8. Wanneer men destijds een ansichtkaart uit Walsoorden stuurde, stond er in vele gevallen dit opschrift op: "Groeten uit Walsoorden", We kijken hier in 1926 in de Dorpsstraat van Walsoorden, in de nabijheid van de aanlegplaats van de provinciale boot. Links zien we de rails van de tram Walsoorden-Hulst. Let ook op de twee telefoonpalen, die de aldaar staande woningen voorzagen van elektriciteit. Verder zien we ligusterhagen en houten heiningen, die het erf afscheidden van de rijweg en/of trambaan. In deze overigens stille straat zien we nog een ouderwetse kruiwagen en een tweewielige kar, die toen bij de inwoners van Walsoorden in gebruik waren. De fiets had hier nog geen kettingkast. De bestrating bestond nog uit "kinderkopjes".

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek