Hoogerheide en Woensdrecht in oude ansichten

Hoogerheide en Woensdrecht in oude ansichten

Auteur
:   H. Jacobs en L.W. Lijmbach
Gemeente
:   Woensdrecht
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3799-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Hoogerheide en Woensdrecht in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Het huidige grondgebied van de gemeente Woensdrecht is ontstaan door samenvoeging van de vroegere zelfstandige dorpen Woensdrecht, Hoogerheide, Zuidgeest en Hildernisse. Het oudste en tegelijk minst vruchtbare gedeelte van de gemeente wordt gevormd door de hoge zoom langs de westrand van NoordBrabant. Deze is ontstaan in de diluviale tijd uit grond die de Schelde aanvoerde. De aangevoerde klei- en leemlagen zijn overdekt met grote hoeveelheden zand, waarvan weer gedeelten in tijden van droogte door de wind zijn opgewaaid tot stuifduinen. Door de aanwezigheid van de leemlagen wordt het ontstaan verklaard van enkele steenbakkerijen. Omstreeks 1200 werden de eerste polders ingedijkt en in 1246 is reeds sprake van het zusterklooster "Emmaus", dat gelegen is tussen Woensdrecht en Hildernisse in de zogenaamde Witte Moerpolder, welke bijna geheel eigendom was van dit klooster. Ook worden dan reeds de Zuidpolder en Hildernisse genoemd.

De naam Woensdrecht komt voor op de oudste Scheldekaarten te Antwerpen. Het dorp lag vroeger aan de oever van de grote Scheldevaart en het moet reeds in de veertiende eeuw een welvarend dorp geweest zijn. De kerk van W oensdrecht wordt omstreeks 1400 op de benificielijst vermeld als "quarta capella" dat wil zeggen: zelfstandige parochie, waar de deken bij zijn visitatie een kwart kreeg van wat de aartsdiaken in hoofdkerken werd geschonken. De grote kerk, toege-

wijd aan Onze Lieve Vrouw ten Hemelvaart, had waarschijnlijk een kapittel van zeven geestelijken en bezat vele goederen. Omstreeks 1475 wordt de Woensdrechtse kerk uitgebreid in verband met de groei van het dorp, hetgeen blijkt uit het aantal woningen: in 1464: 62 huizen, in 1473: 78 huizen en in 1480: 144 huizen. In 1482 kwamen het priesterkoor en de kruisbeuk gereed terwij1 de toren werd verhoogd. Na 1482 brak een voorspoedige tijd voor deze streek aan. De kerk in Hildernisse werd gebouwd en de toren van Woensdrecht werd nogmaals verhoogd (en versierd met banden, kantblokken en waterlijsten van Scheldezandsteen) en in Mechelen werd bij de klokkengieter Medandus Wagenvens een kerkklok van 4004 pond aangekocht.

Na 1530 volgen de rampen elkaar op: op 15 november 1530 kwam de eerste grote overstroming: slechts 66 huizen bleven staan; nieuwe overstromingen volgden in 1532, 1537, 1542, 1543 en 1552. De zusters van het klooster Emmaus moest noodgedwongen vertrekken en verhuisden naar het Sint-Margrietenklooster te Bergen op Zoom (thans huize Sint Catharina); hun klooster Emmaus werd gesloopt en verkocht. AIle pogingen om met dijkages de polders te behouden waren door de herhaalde stormvloeden tevergeefs en bij de Allerheiligenvloed in 1570 ging het dorp Hildernisse ten onder. Verschillende andere Woensdrechtse polders bleven "drijvende polder" tot

aan de Vrede van Munster. De bevo1king keerde echter toch terug en in 1650 kreeg een combinatie van de Staten Generaal verlof tot het indijken van het lage land van Woensdrecht. De Scheldestroom had het stroombed meer naar het westen ver1egd en de natuur deed de aanslibbing op de Brabantse oever gestadig groeien. In 1653 waren reeds de Oud-Hinkelenoordpolder en de Zuidpo1der van Woensdrecht ingedijkt, Daarna volgden de volgende indijkingen: 1728: Prins Karelpolder, 213 hectare, genoemd naar de in 1724 geboren markies van Bergen op Zoom, Karel Philip Theodoor, prins van Sultsbach. 1787: Augustapolder, 125 hectare, gedeeltelijk onder Woensdrecht en Bergen op Zoom gelegen. 1801: Nieuw-Hinkelenoordpolder en Hoogerwerf, 275 hectare. 1861: Caterspo1der gemeen met van den Eijndenpolder, 150 hectare. 1863: van der Duijnspolder, 207 hectare. 1885: Damespolder, 207 hectare, gedeeltelijk gelegen onder Rilland-Bath. 1896: Anna Mariapolder, 225 hectare, geheel onder Rilland-Bath ge1egen. 1903: Volckerpolder, 220 hectare, geheel onder Rilland-Bath gelegen. 1912: Hogerwaardpo1der, 229 hectare, gedeeltelijk onder Rilland-Bath gelegen. 1922: Kreekrakpo1der, gehee1 onder Rilland-Bath ge1egen.

Door aile genoemde bedijkingswerkzaamheden, welke to en nog hoofdzakelijk zonder machines of grotere gereedschappen werden uitgevoerd, ontstond in de ge-

meente Woensdrecht naast de eigenlijke landarbeiders een grote groep van zogenaamde po1derjongens welke van ges1acht op geslacht vertrouwd waren met waterbouwkundige werken. Ve1en trokken dan ook tot het uitbreken van de eerste wereldoorlog in 1914 met de aannemers van grote werken mee naar Duitsland: kana1en graven in het Roergebied, havenwerken aan de Oostzee. Doordat de mannen meestal lange tijd van huis waren (soms kwamen zij alleen thuis van kerstmis tot vastenavond en nog een keer ter gelegenheid van de kermis), voerde de vrouw vaak de boventoon in het familie1even, terwijl anderzijds de arbeidende bevolking zich gemakkelijk aanpaste aan de omstandigheden waaronder gewerkt moest worden: arbeid in vreemd millieu, onder vreemde 1eiding en te zamen met arbeiders uit andere streken.

Na 1750 groeit het dorp Hoogerheide gestadig uit, me de door de omstandigheid dat de grote verkeersbaan van Bergen op Zoom naar Antwerpen dwars door dit dorp loopt. Thans woont ongeveer 70 procent van de bevo1king van de gemeente in dit kerkdorp. In de jaren na 1945 zijn beide dorpen nagenoeg aaneengebouwd. In dezelfde periode onderging de gemeente een grote structure1e verandering door de vestiging van een militaire vliegbasis, de bouw van een vliegtuigfabriek en de vestiging van enke1e kleinere industrieen,

.7(ooiJerMide.

1. Vanaf het zuiden, uit de riehting Ossendrecht, het dorp Hoogerheide naderende, viel aan de Ossendreehtseweg tot 1957 de aandacht op twee lage "armenhuisjes", links op de foto. In een ervan woonde jarenlang een bekend dorpstype "Tiest de Schijter", die de schrijfkunst vaardig beoefende toen er nog veel analfabeten waren. Deze foto dateert uit de mobilisatietijd 1914/18.

DORP~TRAAT. HOOGERHElDE.

2. Het huis Ossendrechtseweg 26, links op de foto, is tot het begin van deze eeuw bewoond geweest door een dokter. De mooie topgevel is later helaas vervangen door een verdieping. Let ook op de tramrails: hierop reed tot 1937 de tram van de stoomtramwegmaatschappij Antwerpen-Bergen op Zoom-Tholen. Ook to en hield men er blijkbaar reeds in bescheiden mate groenstroken Iangs de linkerzijde van de weg op na.

HOOGERHEIDE. - Dorpstraal.

Uilg. Wed. G. P. Borgllslijn Hoogerhelde

3. Doorlopend tot het postkantoor zien we nag even om en zagen vroeger dit beeld van de Ossendrechtseweg: rechts de wagenmakerij van Fr. Groffen, uiterst links een gedeelte van de huidige drankslijterij Jansen en iets verderop een vooruitspringend geverfd huis. Oorspronkelijk was dit een domeinhuis, waarin een joodse paardenslager heeft gewoond. Let ook op de straatlantaarn met handwijzer naar de Putseweg, die hier vroeger naast de drankwinkel van Jansen uitmondde op de Ossendrechtseweg.

4. Waar nu het postkantoor staat, stond tot 1945 hotel-restaurant "Den Leeuw". Op de foto spreekt men nog van .Jogement Den Leeuw", een vermoedelijk grootse benaming voor dit cafe met afspanning. In 1945 is het hotel verbouwd en in 1961 in gebruik genomen als postkantoor. Ret huis verderop was de woning van de familie Moors, die twee geslachten lang het burgemeesterschap uitoefende (van 1852 tot 1917).

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek