Hoogkerk in oude ansichten

Hoogkerk in oude ansichten

Auteur
:   G.L. Smid
Gemeente
:   Groningen
Provincie
:   Groningen
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4194-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Hoogkerk in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Hoogkerk is een der tien dorpen van het oude Middagt, ook wel Middagsterdeel genoemd. Het oude Westerkwartier werd vroeger verdeeld in Langewold, Vredewold, Humsterland en als vierde deel Middagt. De naam Hoogkerk is gemakkelijk te verklaren, als men weet dat men hier omstreeks 1180-1200 de hand aan de troffel sloeg om te beginnen met de bouw van een kerk voor de nieuwe parochie "Alta-Ecclesia" (Latijns: kerk op dehoogte - Hoogkerk). De oudste geschiedenis van het dorp slaat wel in de eerste plaats op deze kerk, die sinds de reformatie de hervormde kerk in onze plaats is. Hoogkerk is niet denkbaar zonder het Hoendiep, maar toch is er een tijd geweest, dat dit vaarwater niet bestond. De Spaanse stadhouder Caspar de Robles liet een vaarwater aanleggen, dat de stad Groningen met de Friese binnenwateren moest verbinden. Hier stroomde reeds het riviertje de "Hoensloot", dat door hem verbreed en verlegd werd en in 1654 gereed kwam, Gedurende lange, lange tijd zal het dorp hetzelfde aanzien hebben gehad en be-

stond het uit een rij vrijstaande huizen,om de brug gesitueerd, hier en daar met grote ruimten ertussen, de kerk ten noorden en de borg "Elmersma" ten zuiden van het Hoendiep.

De Hoogkerkers vonden hun bestaan in landbouw en veeteelt en ze waren volgens meester Mulder, die hier in 1829 onderwijzer was: eenvoudig, werkzaam spaarzaam, gulhartig, gastvrij en oprecht, veelal beminnaars van de godsdienst, zeer ijverig in de uitoefening van hun beroep en hielden zich niet met zaken "buitenhetzelve" be zig. Het leven in Hoogkerk is door de eeuwen heen echter niet. altijd geweest. van:

"Op het land waar het leven goed is". Niet alleen op 14 april 1945 haalden de Hoogkerkers hun bevrijders binnen! Door de invallen van de benden van Hugo von Leissenich, de Saksische stadhouder in Groningen, in het laatst van de vijftiende en in het begin van de zestiende eeuw, werd het dorp in 1501 platgebrand. In 1514 was de kerk een vesting van waaruit vissers, schuitenduwers en ambachtslieden de Saksers

bestookten, Helaas bleek de Saksische tegenstand te groot, alleen al door het feit, dat de zware stenen westtoren van de kerk naar beneden kwam. En zeker zal Hoogkerk ook geleden hebben in 1580/81, to en graaf Willem Lodewijk van uit het zuidwesten naar Groningen optrok am deze stad weer voor de Unie te winnen.

Hoogkerk is altijd al een industriedorp geweest. Reeds in 1752 rookte de schoorsteenpijp van de nieuwe zeepfabriek van de uit het Duitse Quakenbruck afkomstige Jan Harm Franke, wiens grafzerk u in de hervormde kerk kunt aantreffen. In 1766 bedroeg het inwonertal van Hoogkerk 493 en in 1836 al 800; in 1844 stonden in de gemeente Hoogkerk 142 huizen, bewoond door 172 huisgezinnen, In het dorp Hoogkerk zelf stonden 35 huizen met 220 zielen. Op de kadasterkaart van 1821 staan in het dorp Hoogkerk 27 huizen, de hervormde kerk en de borg "Elmersma" aangegeven. In 1910 bedroeg het inwonertal van Hoogkerk 3205. Toen op 1 januari 1912 de buurt Kostverloren door Groningen werd geannexeerd zakte dit aantal weer aanmerkelijk tot 2091. Vooral na de bouw van "De Halm" breidde het dorp

zich sterk uit. De grote bloei van Hoogkerk kwam echter in de "periode Nijman" burgemeester van Hoogkerk van 1957 tot 1 januari 1969), toen het inwonertal in de jaren 1960/68 van 5307 op 7150 kwam. Veel plannen waren nog in voorbereiding, toen ... de annexatie door Groningen kwam, per I januari 1969. Midden in de groei en bloei van Hoogkerk moest het bestaan van de gerneente worden beeindigd, Hoogkerk, een bloeiende plaats in het Groninger hind verloor z'n plaats in de ri] van zelfstandige Nederlandse gemeenten. Het gerneentewapen - de kiok en de krullelie met de gouden klok in het schildhoofd - wordt niet meer gebruikt en ook de gerneentevlag in de kleuren geel, bIauw en zwart zal nooit meer wapperen, Het gerneentehuis werd hulpsecretarie. Dit boekje kan daarom van mij de bijtitel meekrijgen:

"Afscheid van een zelfstandig Hoogkerk".

Tot slot spreek ik de hoop uit dat u na het bekijken van foto's en tekst,iets proeft van de inhoud van de woorden die de directeur van een groot Hoogkerks bedrijf eens heeft uitgesproken, toen iemand hem vroeg wat zijn titel was, waarop de man antwoordde:

"IK BEN HOOGKERKER! ".

I'itg,,~e .J. Berghuis.

8roe! uii eXoogkerk.

1. Hoogkerk in 1905 met ~.~ blik op de oudste bedrijven van het dorp: de maalderij van de gebroeders Wouthuis en de smederij van G. Smid. De molen werd tussen 1821 en 1829 gebouwd en verIoor haar wieken in 1908, omdat de in 1897 gereedgekomen suikerfabriek een te grote windvanger bleek. In 1970 werd de bovenbouw gesloopt. Ret pand geheel rechts werd omstreeks 1820 gebouwd door smid Lukas Jan Smid. Het pand met de topgevel werd in 1902 door zijn kleinzoon G. Smid als smederij gebouwd. Thans is hier de Raiffeisenbank gevestigd.

2. De stoomoliefabriek van P.R.Roelfsema omstreeks 1905. In 1889 kocht de heer P.R. Roelfsema de oliemolen van H.IJ. Marringa. Langzamerhand werd de molen omgebouwd tot fabriek. In 1890 werd een staande stoommachine in gebruik genomen welke tot rand 1922 dienst deed. In 1957 werden de aandelen van P.R. Roelfsema's Oliefabrieken N.V. overgedragen aan Calve-Delft. De oliefabriek werd gesloten en er worden alleen nog mengvoeders gefabriceerd. De fabriek werkt thans in UTD-verband. Rechts is nog de onderbouw van de molen te zien.

Ecogkerk ~"'!0!'on.

leu;-:' .(: .... :.; en "o,:ika:lt ┬Ěr

3. De "Leekster-Boot" van "kappi" De Boer voer elke werkdag van Leek naar Groningen vv. Dinsdags werd er met twee boten gevaren, In 1655 passeerde door Hoogkerk de eerste trekschuit naar Leeuwarden en precies 200 jaar later, in 1855, de eerste stoomboot naar Leek. Naast het gemeentehuis staat het in 1916 gebouwde postkantoor (thans Metaalwarenfabriek Koets), De foto is omstreeks 1918 gemaakt.

~ loogkerk bi G~O!!.

Hoendiep

4. Nog even een blik op de door stoom aangedreven .. Leekster-Boot" anno 1918. De schoorsteenpijp op de achtergrond is die van de in 1905 gebouwde ka1kzandsteenfabriek Hazenberg (thans Renkema Carosserie). Deze fabriek werd in 1920 omgebouwd tot asfaltfabriek die in 1926 haar poorten sloot. Defabriek werd toen gekocht door de heren J.L. Smid, L. Smid en J. Hollander en werd de .Asphalt- en Chemische Fabrieken Smid & Hollander opgericht welk bedrijf in 1929 naar Vierverlaten verhuisde.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek