Hoogwoud in oude ansichten deel 2

Hoogwoud in oude ansichten deel 2

Auteur
:   J. Slooten
Gemeente
:   Opmeer
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4199-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Hoogwoud in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Meer en meer gaat men bij geschiedenis belang stellen in de gewone man, hoe hij leefde, werkte en woonde. De chronologische geschiedenis wordt een decor, waarvoor de nieuwe benadering zich afspeelt.

In ons boekje "Hoogwoud in oude ansichten deel 2" bouwen we eerst zo'n decor en houden ons daarna bezig met hoe het was in de tijd van 1890 tot 1940. Welnu, het decor is een vriendelijk

dorpje, dat reeds lang geleden bekend werd door het sneuvelen van de Hollandse graaf Willem II, die eind januari 1256 op zijn veraveringstocht door West-Friesland bij Hoogwoud door het ijs zakte. Daags tevoren had men het iis kapot gehakt en het nieuwgevormde laagje bleek niet bestand tegen ruiter met paard. Aanstormende boeren en krijgers maakten een einde aan het veelbelovende leven.

Opgravingen te Aartswoud hebben aangetoond, dat er reeds 2000 jaar voor Christus nomadenstammen in dit gebied leefden, die gereedschappen hadden van steen en die zich voedden met vis en mosselen.

Maar dat is wel heel lang geleden. In ons eerste deel over Hoogwoud wordt verteld over het gemeentehuis en de kerk, over ambachtsheren en -vrouwen en over het feit dat Hoogwoud uiteindelijk een gemeente werd met zo'n 1680 inwoners. Dat was in 1852. In 1865 werd de tweeduizendste geboren en het duurde tot 1969 voor de drieduizendste werd verwelkomd. De vergroting tot een gemeente met meer dan vierduizend inwoners ging in een veel sneller tempo. We zien dus dat lange tijd het inwonertal zo'n tweeduizend is geweest. Deze mensen woonden tamelijk verspreid. In de verschillende kernen heerste dan ook grote rust. Lang was het, zoals secretaris Blauwmolen in 1668 aan het begin van het nieuwe Resoluicyboeck schreef:

.......... wilt eens nad'ren Tot omtrent rnijn lindeblad'ren Die u wincken met haar groen,

En aldaar u lust voldoen.

Deze rust werd slechts verstoord door voor die tijd grate gebeurtenissen. In 1890 ontstond grate beroering rand de notaris. Hij bleek veel meer schulden te hebben dan bezittingen. Hij liet de rijtuigverhuurder Freek Groot voorkomen en zei, dat hij zo snel mogelijk naar het station van Langedijk moest. "la, Freek, ik ben uitgenodigd ter begrafenis van koning Willem III." Hij nam echter de vlucht naar Zuid-Afrika,

Zeven jaar later werd begonnen met de aan1eg van de stoomtramlijn naar Schagen. Over onteigening van gronden werden eindeloze gesprekken gevoerd. De ons zo bekende Willemshoeve was in 1905 het onderwerp van gesprek. Een zekere Donker van Sijbekarspel durfde het aan om deze boerderij, groot 28.37 ha, te kopen voor zo'n f 37.000,-.

Met een bijdrage van de bewoners werd in de Kerkelaan straatverlichting aangelegd, die op 7 december 1907 in gebruik werd gesteld. De eerste automobiel was de Fiat van notaris De Boer, die in 1912 op de weg kwam. Het elektrische licht in de huizen kwam in 1919. Reeds acht jaar tevoren waren de plannen ontworpen.

Op 9 september kreeg de bode van de Waard- en Groetpolder, de heer De Graaf, een ongeluk. Hij raakte onder de tram op de Pade, ter hoogte van de "blikken trommel". Hij overleed ter plaatse. Nog meer ongelukken: de fietser C.W. kwam in botsing met de meelwagen van Bos. De koetsier raakte tussen de paarden bekneld en werd op slag gedood en ook de fietser leefde niet lang meer. Sensatie verschaften ook de noodlandingen van vliegtuigen. Die vonden plaats in 1925 en 1931. Het laatste ongeval vond plaats op 13 februari, een koude winterdag. Een militair vliegtuig landde op het land van Jan Schilder aan de Pade. In het cafe van Olfert Schermer, "De Hoop-KolfbaanBurgerhotel" geheten, kwam men op verhaal. De luitenant-vlieger jonkheer Van Asch-van Wijk was zeer erkentelijk voor het gastvrij onthaal en hij cirkelde de volgende dag boven de Kerkelaan. Deze Olfert Schermer hield een dagboek bij, waarin hij tal van zulke voorvallen vermeldde. Zo vertelt hij van de radioreportage, die bij de negentigste verjaardag van Habermann werd gemaakt, en van de aktiegroep, die in 1930 de laatste rit van de tram opluisterde met vee 1 lawaai en getoeter. De bus nam de taak van de tram over, zoals deze het eerder had gedaan van de trekschuit die door de familie Appel werd beheerd en die van cafe "De Snip" aan de Langereis op Alkmaar voer.

Helaas, de romantiek van het oude is verloren gegaan en met een nostalgische blik bekijken we de oude prenten.

1. Hoogwoud in 1729.

De oudste vorm waarin de naam voorkomt, is Roghaholdwold. Zo zal het omstreeks 1200 hebben geheten. Later wordt Hoochhoutwout gebruikt en in 1736 was Klaes Pietersz. Camerlinck "altarist tot Hoochtwout". De tussenletter "t" kwam ook nog voor in 1743. Daarna werd het Hoogwoud. Op de prent zien we de kerk, die ter vervanging van de in 1674 ingestorte kerk werd gebouwd. Een orkaan had zijn verwoestende werking gedaan. De toren was blijven staan en daartegenaan werd de nieuwbouw gerealiseerd. Ook zien we het oude raadhuis, tot sloop waarvan werd overgegaan na de "openbare bestedinge op den 1 Augustus 1742" (zie rechter afbeelding). Ret gebouw met de trapgevel was de school.

OPENBARE B~STEDINGE

" ? J

ltan tnt ·~tmw

.RA,Eb~fI'UYS.

. ~ . .

,. . .

~

. .

.. HOOGTWOUD.

E Heeren Regenten

. ban de ~e en Heedykheyt Hoogewoud en. Aerdswoude ,' p~tfen[eren in btl openbaer re ~enlieflettn: bet

, . ~fb~rn ban bet eub£ I en bm

eplJouw ban ten gebetf . .@ituu. RAE D - H U Y S, In opgemeltJe Heerlykheyt tot. Hoogrwoud, met be '1!.ttlerantie ban aUt .mate:: nalen: ~aer ban b£ $eflclditn til ~dirningrnJ tb1m ilailftl ~ be ~eftttlingt re jitn fuUen f!lUi tet ~mttarpe alilaer. .

Y mands gadinge zynde , kome

op Woensdag .den I. Aug.ufios 1742. dC5 morgeos ten rien uren pre<;ys, yoorhctO!J#Rocd·Huyitot Hgogt'lJJQtld.

en doe zyn profyt, ? .'

". '.. Se". het ooort.

..; & _ .~;( 0. "

s' Atkm= ~mkt by cm:tlu rP:~ Boekd=k<rm"if crko;>c::i" dit.~~<L 00' & ~1:: ~HiW,r.aG:f~.:-..in li~ Vt=nro!d-: I:>:11k.0C::'!.a

2. Aartswoud in 1729.

Omstreeks 1300 werd het geschreven a1s Edaertswoud, welke naam in de loop der tijden veranderde in Edertswoude (1414), Aertswout (1450), Aertswoude (1491) en Eertswoude (1683). Nadien werd het Aartswoud of, zoals het in het dialect luidt, Ierswoud. De dorpsnaam zou aan een voornaam zijn ontleend. Op het dorpsgezicht komen drie molens voor, terwijl er zich achter de boerderij nag een moet bevinden. De molen rechts van de kerk zal de korenmolen zijn geweest, die in 1733 nog in de verpondingslasten werd aangeslagen. In 1762 is de molen gesloopt en vanaf die tijd zal de molen te Hoogwoud voor de beide dorpen hebben moe ten malen. De andere molens waren watermolens, die de Binnenpolder bemaalden. In 1637 voer het schip "De Groene Molen" naar de Oostzeelanden om graan te halen. Dit schip behoorde thuis in Aartswoud en het is mogelijk dat schip en molen een eigenaar hadden, want ook de molen werd "De Groene Molen" genoemd.

3. Chirurgijn.

In 1859 vestigde zich aan het Zuideinde (Herenweg) dokter Cornelis F. Imming. Hij was toen achtentwintig jaar en afkomstig van Andijk. Bij de ingekomen personen over dat jaar staat als zijn beroep aangegeven "chirurgijn". In datzelfde jaar deed hij aangifte van de geboorte van een zoon Willem G. "ten overstaan van drie getuigen". Deze zoon werd in 1893 arts te Obdam. In 1891 betrok dokter Imming de woning van de familie Warnsinck, die de gevluchte notaris (zie de inleiding) was nagereisd. Op 5 mei 1902 overleed de dokter. Op 9 juli kwam reeds zijn opvolger. Het was de te Aartswoud geboren en op dat moment in Sloten (NH) woonachtige dokter Johan Pool. Toen mevrouw Imming in 1906 stierf, betrok de familie Pool de woning.

4. Bet Noordeinde in 1904.

Timmerman Jan Rinke heeft de 1aatste hand ge1egd aan het hek voor de kort ge1eden gereedgekomen notariswoning voor de familie De Boer. Rechts is de woning van mevrouw Imming. In de verte zien we de herbergen "De Eendracht" en "De Valk". "De Valk" had een zogenaamde doorrijstal. Links ziet u de burgemeesterswoning.

Ret Noordeinde (Herenweg) was een eenvoudige weg. In de achttiende eeuw was het een modderweg, die van tijd tot tijd werd geeffend met de ego Gaten in de weg werden gestopt met aarde en takkenbossen. Voor de kerkgangers werden in de berm smalle straatjes aange1egd. In 1747 wordt er voor het eerst in de dorpsrekeningen gesproken over stenen: "Voor 1000 steenen tot de straat en verdere kosten f 34-9". In 1844 is men begonnen de weg te bestraten, van de Zeedijk af door de dorpen Aartswoud en Hoogwoud; de zijwegen volgden pas in 1875. Ret gras langs de bermen werd verhuurd voor het onderhoud van de weg.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek