Huizum in oude ansichten deel 1

Huizum in oude ansichten deel 1

Auteur
:   Siep Grijpstra, Tom Sandijck en Dirk Swierstra
Gemeente
:   Leeuwarden
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4676-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Huizum in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Het is de samenstellers van dit boekje opgevallen, dat er vel en zijn die zeggen in Huizum te wonen, terwijl ze Leeuwarden ten zuiden van de spoorwegovergang in de Schrans bedoelen. Dat is beslist niet uit gewoonte of traditie, want dit geluid komt uit monden van zowel jongeren als mens en die hier pas enkeIe jaren wonen. Van geboren en getogen Huizumers kan men overigens niet verwachten dat ze hun woonplek met Leeuwarden-Zuid aanduiden.

Huizum lag in de gemeente Leeuwarderadeel. Die gemeente was oorspronkelijk in drie zogenaamde trimdelen verdeeld. Leeuwarden lag in het middentrimdeel en heeft zich al vroeg van de moedergemeente losgemaakt, om als zelfstandige eenheid verder te gaan. Huizum ligt aan de noordgrens'van het zuider-trimdeel. Aan het eind van de 1ge en begin

van de ZOe eeuw nam het inwonertal aanzienlijk toe, met als voornaamste factoren een gunstige ligging (spoorwegpersoneel) en populaire en betaalbare woningbouw. Voorts werden het culturele leven en het verenigingsleven verder uitgebouwd.

Leeuwarden zag deze groei met lede ogen aan en vanaf 1915 werden regelmatig pogingen ondernomen om Huizum te annexeren. In de jaren dertig leidde dit zelfs tot grensincidenten, die bestuurlijk gezien het betamelijke ver overschreden. Toch slaagde Leeuwarden niet in zijn verwoede annexatiedrang. Toen kwam de oorlog en kreeg Leeuwarden steun van de hoge Haagse ambtenaar mr. dr. K.J. Frederiks, een ijdeltuit, die door het ontbreken van regering en parlement "regeerde", zonder daartoe de staatsrechtelijke bevoegdheid te bezitten. Hoog-

stens ontleende hij zijn macht aan de Duitse bezetters. Hij nam de beslissing om per 1 januari 1944 het gehele zuider-trimdeel bij Leeuwarden te voegen en zou na de oorlog voor de Enquetecommissie deze daad met een leugen rechtvaardigen. De strijd van Leeuwarden had daarmee na 29 jaar het beoogde doel bereikt. Overigens geen succes waarop men trots kan zijn! Immers, door de oorlogsomstandigheden was een democratische besluitvorming niet mogelijk, Leeuwarden accepteerde het besluit van Frederiks gretig, omdat aIleen het formele bezit telde, daarmee bevestigend hoezeer hun moraal was verworden.

Getracht is om een beeld van Huizum te brengen, zoals het voor 1940 was en de samensteIlers hop en dat zij hierin zijn geslaagd. De Hollanderwijk is in dit

boekje opgenomen, omdat dit gebied min of meer aansluit bij de Huizumer bebouwing.

Een woord van dank aan de fotografen Paul Janssen en J. Foppema voor de voortreffelijke reprodukties en aan het gemeentearchief van Leeuwarden voor de toestemming tot gebruik van het aldaar aanwezige fotomateriaal. Het overgrote deel van de toto's komt uit de verzamelingen van de samenstellers. De teksten voor het Huizumer gedeelte werden gemaakt door Siep Grijpstra en die van de Hollanderwijk door Tom Sandijck. Dirk Swierstra trad als coordinator op, maakte een selectie uit het aanwezige materiaal en deed onderzoek naar onder andere de geschiedenis van de biksteenmolen aan de Hollanderdijk.

Huizum. Ned. Herv, Kerk.

1. Gezicht op Huizum vanuit het zuiden. Omgeven door veel groen zien wij de 12e-eeuwse hervormde kerk. De bakstenen toren dateert van de l3e eeuw. De kerk heeft een bijzonder gaaf interieur en de mooie renaissance preekstoel is in het midden van de 16e eeuw gemaakt. Tegenover de preekstoel een drietal overhuifde herenbanken, waarvan een met gotische briefpanelen. De totale inrichting is een goed voorbeeld van een Fries kerkinterieur. De beide klokken in de toren dateren respectievelijk van 1529 en 1582. Zi j werden in 1942 door de Duitse overheersers geroofd, maar keerden na 1945 weer naar Huizum terug.

2. Omdat de kerk aan de zuidkant van het dorp is gesitueerd, ligt de toegangsdeur aan de noordkant. Het kerkschip is bepleisterd en dit is gebeurd na vele herstellingen, waarbij verschillende steensoorten met van elkaar afwijkende maten werden gebruikt. Voorts had de kerkelijke organisatie veel invloed in Huizum in verband met bezit van onder andere landerijen. De diaconie deed veel aan armenzorg en beheerde een rijtje van drie diaconiehuisjes en elders in het dorp twee grotere, die nog worden bewoond. Verder waren er nog het armhuis en de Sixmastichting met kamers voor twee bejaarde vrouwen.

Huizum

3. Door de kerk werd oak het Sloterdi j ckfonds beheerd. Dit was gevestigd in het tweede pand rechts op de foto. Daar kregen de Huizumer jongedames gratis naailes en het diploma bestond uit een lap stof voor een jurk. Links zien we vader Andries en zoon Jacob Bulthuis. Beiden hebben, naast hun dagelijkse bezigheden, jarenlang op gezette tijden de torenklokken geluid. Rechts vooraan het schoolmeestershuis, waar tot in de jaren twintig van deze eeuw meester H. Flieringa woonde, die naast schoolmeester onder andere koster, voorzanger en beheerder van de begraafplaats was: een combinatie van functies sedert 1563.

PtlStoru Ned. Herv. /(erk - Huizum

4. De rijkdom van de kerk is zichtbaar aan deze in 1915 gebouwde pastorie, tot 1939 bewoond door dominee Hoving en daarna tot 1947 door dominee P. Smits. Laatstgenoemde zou later als hoogleraar in Leiden van zich doen spreken, hetgeen hem niet door een ieder in dank werd afgenomen. De tuinbouw was in Huizum een belangrijke bedrijfstak. Rond de eeuwwisseling werd Huizum de moestuin van Leeuwarden genoemd. Links een stuk gardeniersland waar groente wordt verbouwd. De groenteteelt is echter geheel uit Huizum verdwenen, maar bij de splitsing van de dorpsstraat is linksaf op de Tijnjedijk nog een grote bloemkwekerij van de firma Klaver.

5. De woningbouw was in het begin van deze eeuw van weinig betekenis. Aan de zuidkant stond een rijtje arbeiderswoningen dat in de volksmond het Chocoladebuurtje werd genoemd. In de directe omgeving waren drie wasserijenlblekerijen, waarvan wasserij "De Hoop" van de heer A. Dam zou blijven bestaan. In 1930 waren hier 40 personen werkzaam. Later zou het bedrijf tot zo'n 90 personeelsleden uitgroeien en behoort het tot het Hokatex-concern. In 1927 kwam de haardenfabriek van de firma G.J. Faber vanuit Franeker naar Huizum. Door onder meer het verdwijnen van het Chocoladebuurtje kon dit bedrijf aanzienlijk uitbreiden.

6. Het beeld van het oostelijke deel van de Tijnjedijk werd beheerst door enkele boerderijen. Deze wordt bewoond door de familie Rienk Visser. Voorts was er een aantal j aren de beschuitfabriek van de firma Polstra, waarvoor vijf cent een tas vol gebroken beschuit kon worden gehaald. In de jaren twintig nam ook hier de woningbouw toe. Een aantal van deze nieuwe bewoners werkte op de vuilstortplaats van de gemeente (Leeuwarderadeel) aan het einde van het best rate deel van de Tijnjedijk.

7. Vanaf de niet reukvrije gemeentereiniging liep een landweg langs de oude Potmarge naar de Tijnjeset. Vlak daarvoor kon men via een boogbrug over de oude Potmarge, de Froskepolle bereiken. De Tijnje-set was voorheen een doorwaadbare plaats in het brede vaarwater de Tijnje, die verderop de wijde Greuns wordt genoemd. Over de Tijnje kwam je in de Hemrikslanden met de buurtschap Risens, bestaande uit enkele boerderijen op een terp. Deze boerderij werd in 1900 gebouwd.

8. De Huizumer Hemrik was een laaggelegen gebied en in het natte jaargetijde stonden veellanderijen onder water. In het oosten stond dit molenaarshuisje met op de achtergrond een uniek schepradmolentje. De Huizumer Hemrik zou later industrieterrein worden en het molentje pronkt nu elders in een recreatiegebied. Via de Froskepolle gaan we weer in westelijke richting. Op de Froskepolle was voorheen een waterherberg "De Pels" genaamd, waar dorstige schippers zich konden laven en waar de gebroeders Halbertsma in hun "Rimen en Teltsjes" een mooi verhaal hebben gesitueerd. Verder een klein aantal huizen, een geliefkoosde plek aan het water.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek