Kastelen en Landhuizen in Noord-Holland in oude ansichten

Kastelen en Landhuizen in Noord-Holland in oude ansichten

Auteur
:   A.I.J.M. Schellart
Gemeente
:  
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0013-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kastelen en Landhuizen in Noord-Holland in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Wij hebben allen een min of meer romantische inslag. Waarom houden we van kastelen en van oude landhuizen? In de eerste plaats toch om de spoken, om de geheimzinnige verhalen, die steeds weer worden verteld (en dikwijls een grond van waarheid hebben), maar ook omdat we uitgekeken zijn op onze moderne flats en eentonige huizen. We kunnen er bij fantaseren, ons verdiepen in het verleden, in de tijd die achter ons ligt. We gaan in gedachten niet zo ver terug dat we de kastelen bevolken met ridders in volle wapenrusting of schone jonkvrouwen met torenhoge hoofdtooi, die spinnen, weven of borduren bij het spaarzame licht, dat door de kleine vensters binnenkomt, maar willen we niet verder gaan dan grootmoeders tijd, dan kunnen we afbeeldingen bekijken die ook al ver van ons afstaan. Voor anderen roept het herinneringen op aan hun prille jeugd; jongeren kijken er tegen aan als tegen een andere wereld. Authentiek zijn de prentbriefkaarten, de ansichten uit de tijd vóór het jaar 1920.

Het kunnen interessante, maar ook belangrijke documenten zijn, die de situatie op een bepaald tijdstip vastleggen, een situatie die sedertdien geheel is gewijzigd of zelfs niet meer aanwezig is. Niet alleen de gebouwen wordt steeds veranderd en gemoderniseerd, maar ook de entourage is aan verandering onderhevig. Waar zijn de bloemperken gebleven, rond of in grillige vormen met de strakke omlijsting van geschoren taxushaagjes en een veelheid van kleurige bloemen daarin opgesloten? Waar zijn zelfs de tuinversieringen uit grootmoeders tijd gebleven, die we nu zeker niet mooi meer vinden maar die wel kenmerkend waren voor het begin van deze eeuw? Deze kaarten zijn dikwijls wonderlijke prenten, zoals ze niet meer worden gemaakt en ook niet meer zouden worden gekocht.

Er zijn wel nieuwe kopers verschenen: zij die de gebruikte kaarten trachten te verwerven en er een verzameling van opbouwen. Bij het selecteren van de ansichten valt het steeds weer op dat de correspondentie op de kaarten zelden iets te maken heeft met het afgebeelde gebouw. Deze gaat over het mooie weer of een vergeten paraplu! We zijn gewoon ons land in te delen in provincies. Voor de plaatsbepaling is dat gemakkelijk. Maar historisch gezien heeft deze indeling minder waarde. Ons land zag er in historische tijden anders uit. Het hertogdom Gelre bijvoorbeeld besloeg ook een deel van de provincie Limburg en strekt zich tot over onze huidige landgrenzen uit. Door de persoonlijke unie met het graafschap Zutphen en het hertogdom Gulik lagen de grenzen elders - als deze al nauwgezet vastgesteld waren. Het graafschap Holland omvatte zowel Noord- als Zuid-Holland, maar de grenzen met het Sticht, het gebied van de bisschop van Utrecht, wisselden nogal eens naarmate een van de beide heren - de graaf van Holland of de bisschop van Utrecht - machtiger was.

Er is een duidelijk onderscheid te maken tussen kastelen en historische landhuizen, zoals de titel van dit boekje aangeeft. Dat ze tezamen worden genoemd heeft als verklaring dat beide typen in elkaar overgaan. Soms is niet zonder meer vast te stellen in welke categorie het huis geplaatst zou moeten worden, "Kastelen" worden geacht versterkte huizen te zijn van de adel. Daaraan is toe te voegen dat ze in de middeleeuwen gebouwd moeten zijn, althans vóór 1500 en dat ze in het algemeen buiten de steden liggen. Het komt daarnaast ook voor dat een stad of dorp rondom het kasteel groeit. Dit is een nauwe begrenzing en alleen uit een zuiver wetenschappelijke hoek gezien. In het algemeen neemt men de grens niet zo nauw wanneer men bijvoorbeeld een lijst samenstelt van kastelen, die waard zijn bekeken en bezocht te worden. Want de schoonheid heeft niets met de leeftijd te maken! Vele kastelen worden in later tijd "historische landhuizen", dat wil zeggen dat ze de strenge gesloten vorm van de middeleeuwse burchten

verliezen en met grote vensters uitzien op de natuur, op tuin, vijver en park. Maar in meer strikte zin is een "historisch landhuis" iets anders. Er zijn vele honderden huizen buiten de steden, die opvallen door hun statige architectuur, hun ligging in het landschap. Het zijn bui, tenverblijven, of zijn dit vroeger geweest, van patriciërs. Wij kennen ze aan de oevers van de Vecht, de Amstel en het Gein bij Amsterdam, langs de wegen aan de rand van de Veluwe, in Twello, buiten de steden Groningen, Zwolle en Nijmegen, eigenlijk overal waar de gefortuneerde stadsmens de natuur heeft opgezocht. Het werd "bon ton" een buitenverblijf te bezitten waar men in de zomer zijn vrienden kon nodigen. Een voorbeeld hiervan is het Muiderslot waar de Amsterdammer Pieter Cornelisz. Hooft de kunstzinnige leden van de Muiderkring onthaalde. In enkele gevallen werden kastelen van de adel overgenomen omdat daaraan soms een titel vastzat. Men kon zich dan Heer van ... noemen en dat betekende wat in de tijd van de Republiek der Zeventien Nederlanden, die geen adeldom verleende. Een kasteel werd dan een parel aan de kroon van de geslaagde zakenman. In elk geval hebben zij ertoe bijgedragen dat ons land nog zulke kostelijke monumenten bezit.

1. De herenhofstad AKERENDAM te Beverwijk werd omstreeks 1640 gebouwd door de Amsterdamse patriciër dr. Jan Bicker. Het huis wisselde vele malen van eigenaar. De laatste, de familie Sluyterman van Loo, bracht het goed onder in een stichting en bestemde het huis tot verblijf van oudere dames. Het huis heeft nog geheel dezelfde zeventiende-eeuwse vorm, zij het dat de gevel op deze afbeelding gewit is en voorzien van een bekroning van later tijd. In 1949 heeft het gebouw een grondige restauratie ondergaan; de witte kleur verdween van de gevel en een prachtige roze baksteen kwam weer te voorschijn.

2. Hier staat de ASSUMBURG te Heemskerk nog in het geboomte. Bij een verkoop in deze eeuw werden alle bomen gekapt en het gebouw kwam alleen te staan in het vlakke land. In 1911 kocht het rijk het kasteel en begon aan het herstel, dat nog voortduurt. Sedert 1933 is er een jeugdherberg in gevestigd.

3. Het huis BEECKESTEIN te Velsen is op het laatste ogenblik gered. Het besluit voor de sloop was reeds genomen toen zich allerwegen stemmen verhieven om dit paleisachtige buitenhuis te sparen. In de oorlog nestelden zich Duitse militairen in het huis en beschilderden de gevel met een groene schutkleur. Toch werd een kostbare restauratie uitgevoerd waardoor Beeckestein nu weer in zijn glorie is herrezen. De salons zijn met kostbaar meubilair ingericht als museum. Beeckestein moet heel oud zijn; vóór de bouw van het achttiende-eeuwse huis moet er een ander zijn geweest.

4. De hofstede DE BEEK te Bloemendaal is in de vorige eeuw door de bekende architect J. D. Zocher ingrijpend verbouwd, terwijl de tuin in de "moderne" Engelse landschapsstijl werd aangelegd. Het aantrekkelijke achttiende-eeuwse uiterlijk is toen verdwenen.

5. Het HUIS TE BENNEBROEK was de zetel van een heerlijkheid. Er stond een landhuis, Duinwijk geheten, dat in 1866 werd gesloopt. Dit zal zeker fraaier van uiterlijk zijn geweest dan deze witte villa in negentiende-eeuwse stijl, versierd met spitse pinakels op alle hoeken. Achter op de kaart staat geschreven "Ik weet nog ganschelijk niet waar ik heden nacht mijn hoofd zal nedervleien..."

6. Het Oude Hof of het HOF TE BERGEN is een wit gepleisterd landhuis, een bescheiden rest van een paleis met zeventiende-eeuwse tuinen. Hier woonde de grafelijke familie van Nassau-Odyck. Het huis kwam in het bezit van de gemeente Bergen. Sedert jaren is er een volkshogeschool in gevestigd.

7. Dit wonderlijke bouwsel in de vorm van een ronde toren met gaanderijen stond tussen Bussum en Blaricum en heette PAVILJOEN BLARICUM Het stond op een hoogte, de Larense Berg. De uitkijktoren zal wel een attractie zijn geweest.

8. Over het in empirestijl door J. D. Zocher gebouwde landhuis BLOEMENHEUVEL is heel wat te doen geweest in de jaren vijftig. De gemeente wilde namelijk dit statige huis verbouwen om er een raadhuis van te maken. Het werd tenslotte afgebroken, maar dat was een overtreding van de monumentenwet. En de gevolgen bleven niet uit! De rechter legde een boete op...

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek