Kent u ze nog... de Bornsen

Kent u ze nog... de Bornsen

Auteur
:   drs. G.P. ter Braak
Gemeente
:   Borne
Provincie
:   Overijssel
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1670-1
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Bornsen'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

"Borne in oude ansichten", dat in 1972 verscheen en in 1980 werd herdrukt, wilde hoofdzakelijk een indruk geven van Bornes straatbeeld zo'n vijftig jaar of langer geleden.

"Kent u ze nog ... de Bornsen" is vooral bedoeld om de Bornsen van toen eens van wat naderbij te bekijken: voor de ouderen om hen (en ook u zelf) terug te zien en voor de jongeren om te zien wat hun ouders en grootouders vroeger alzo deden. Ook nu gaat dat via een wandeling en we komen dan vanzelf de mensen tegen bij wie we moeten zijn: mensen uit de "buurt", oud en jong op een feest, meisjes en jongens op school, onze notabelen, onze verenigingen en huisvaders in de uitoefening van hun yak en bij hun gezin thuis. We beginnen weer bij molen "De Hoop" van Velthof aan de Hengeloschestraat, lopen door de Ennekerdijk naar "achter in Boom" en maken dan een tocht naar Tibbes schildersatelier in het "Spookhuis" in Hertme. Terug in Borne in 'n Zwatt'n Hook gaat het langs de oude hervormde kerk en door de Peppelenlaan naar de Markt, waar in 1928 voor het eerst weer eens markt wordt gehouden. Na de beklimming van de tank in de Oude Almeloseweg en de pyramide op de Bleek komen we via de Spoorstraat bij de Bornsen van "over het spoor". We bezoeken kampioen "Borne" op het (oude) veld aan de Bornerbroeksestraat, kijken (in 1929) in de Almeloschestraat toe bij de brand, om vervolgens per De Dion Bouton van Jacob Spanjaard naar de wei van Ubbink te rijden, waar vierentwintigjaar later een boaken werd opgericht. Tot slot gaan we nog even "uit" in Hengelo.

Voor informatie over personen- en groepfoto's uit eigen verzameling heb ik velen bezocht. Allen (ook buiten Borne) hartelijk dank voor hun hulp en voor de steeds mooiere foto's die tijdens de gesprekken te voorschijn kwamen en die zij tijdelijk of definitief hebben afgestaan! De keuze uit het enorme aantal foto's dat ten slotte ter beschikking kwam was erg moeilijk. Resultaat is dat van de zesennegentig verschillende foto's die in dit boekje zijn geplaatst er slechts eenentwintig behoren tot het oorspronkelijke aantal van vijftig, waarmee was begonnen. Ook een woord van dank aan Foto Everink, mejuffrouw H.M.C. Everink en - na haar trouwen - aan haar zuster W.M.J. Eve rink, die steeds klaar stonden om de door mij gekopieerde foto's goed en snel te ontwikkelen en af te drukken! Die afdrukken moesten vaak van groter formaat zijn dan de originele foto's, dit om de mensen beter de hierop voorkomende personen te laten herkennen.

Ook schriftelijke informatiebronnen stonden ter beschikking, zoals de artikelenserie "Borne en zijn bewoners in vroeger jaren", die in 1954 in "De Wegwijzer" verscheen (die toen nog niet in de Bornse Courant was opgenomen), "Samenleving en onderwijs te Borne in de 1ge eeuw" van dr. A. Hulshof, .Eeuwfeest der school te Azelo" uit 1939 door H.J. Tinselboer, het door de vereniging "Berith Salom" te Borne in 1964 uitgegeven stamboek van de familie Spanjaard, geschreven door K.A. Citroen, alsmede raadsverslagen uit vroeger jaren. En, last but not least: zonder fotografen (vooral F.H. Rijshouwer uit Borne en G. Hubers uit Hengelo, die eind vorige eeuw en

begin deze eeuw zulke mooie foto's van Borne maakten) zou dit boekje nooit zijn uitgegeven! Dan nog dit: de Bornsen gaven elkaar vroeger veelal een bijnaam. Soms kende men de eigenlijke naam niet eens. Deze bijnamen zijn hier tussen haakjes achter de eigenlijke naam geplaatst, zuiver ter informatie en omdat ze leuk zijn! Verder zuIlen er fouten ingeslopen zijn, vooral bij het speIlen van namen. Opmerkingen van uw kant zijn uiteraard welkom!

Ook voor wat de tweede druk van "Kent u ze nog ... de Bornsen" betreft ben ik dank verschuldigd aan (mijn collegae-) ambtenaren op het gemeentehuis: van het archief H. Noordhuis en van de afdeling bevolking AJ. ten Berge, alsmede aan coIlega-verzamelaars en andere Bornsen. Met name wil ik noemen mevrouw Lita LoeserSpanjaard uit Larchmont (USA), die mij in 1974 gegevens verschafte over haar grootmoeder Dina Spanjaard-Prins (foto 73).

1. Een kiekje genomen achter molen "De Hoop" van Velthof aan de Hengeloschestraat. Van links naar rechts ziet u: de molenaar Herman Velthof (grootvader van de tegenwoordige graanhandelaar Velthof), zijn dochters Willemien, Annie, Marie en Mannie, Marie Leuverink (later gehuwd met Bernard Exterkate), Antoon Leuverink, Hendrik Leverink, Bernard Velthof (de latere eigenaar van hotel ,,'t Schip") en G. Leverink.

2. In het St.-Josephgebouw van de rooms-katholieke werkliedenvereniging "St. Joseph" aan de Ennekerdijk werden omstreeks 1900 de leden van de "Leo Harmonie" op de foto gezet. Van links naar rechts ziet u, vooraan:

Karel Simonetti, Gerhard Hek, dirigent Nol (Nolken) ten Dam (uit Rietmolen), Gerhardje Arendsen (van de Bos) en Jan Sprakel. Midden: Johannes Arendsen (Klap Jans), Jan Leushuis (Kettel Jan), Hendrik Nieuwenhuis, Jans Wiggers, Hendrik ter Haar, Hendrik Nijhuis en Gerard ter Haar. Bovenaan staan: Hendrik Oude Munnink, Gerhard Beld, Toon Leushuis (Kettel Toon), Bernard Brok, Antoon Beune, Herman Beunik, Hendrik Aarninkhof en Johannes Brok. Deze vereniging werd mogelijk ornstreeks 1894 opgericht en omstreeks 1903 opgeheven bij gebrek aan baten (de instrumenten werden verkocht). De repetities vonden plaats in het St.-Josephgebouw. De "Leo Harmonie" zou zijn ontstaan uit leden van de rooms-katholieke werkliedenvereniging "St. Joseph", de toneelvereniging "Concordia" en de spaarbankvereniging "Sparen is zichzelf bewaren". Na de opheffing kocht een tiental muzikanten opnieuw instrumenten en richtte een nieuwe vereniging .Eensgezindheid" op met het doel te spelen op "bruiloften en partijen". Daarnaast bestond de muziekvereniging .Dns Genoegen" (oprichter Jacob Spanjaard). Deze twee zijn later samengegaan tot de .Bornse Harmonie". De "Leo Harmonie" ging 's zomers een of twee keer naar Hertme, via de Kruisselbrink, waar een mars werd gespeeld, om bij de processie in de tuin van de rooms-katholieke pastorie (waar nu het openluchttheater is) te spelen. Over de bijnaam van Johannes Arendsen (Klap Jans) valt het volgende te vertellen: Hendricus Arendsen (z'n neef), 'n hoonder-kramer, was op weg naar Hengelo met op z'n rug een ben (waar onderin levensmiddelen zaten en bovenin kippen en haantjes als ruilhandel). Toen hij bij de boerderij van Weghorst in 't Hesse1der kwam, zag hij dat Dieks z'n klap los ging (een sluiting met knopen opzij, zoals nu de Volendammers nog hebben) en die hij vanwege zijn mand niet dicht kon doen. Sedertdien draagt de familie Arendsen de bijnaam van de Klap. (Dankt ook de boerderij van Weghorst hieraan haar naam? )

3. Aan het eind van de Ennekerdijk zijn we hier "achter in Boom" tijdens de viering van het onafhankelijkheidsfeest (blijkens het onderschrift in 1923) bij de boerderij van Hassels Manning (Mosselboer), met enige buurtbewoners verkleed als (boeren)bruiloftgangers met achter hen een versierde wagen waarmee ze in een allegorische optocht liepen. Zittend of liggend op de grond, van links naar rechts: Jan Alink (knecht bij Frans Rientjes op de Meiershof), Jan Morselt, Hedwig Lievendag en Johan Leushuis. Achter hen, staand: Henkie Brand (chauffeur bij de "grutter" De Erven Ten Cate), Marie Leushuis, Frans Weustink, Marie Weustink, Jan Kerkhof (uit Enter; bakker bij de cooperatie), Jan Legtenberg, Rika Morselt, Bernard Leushuis, postbode Gerhard Morselt, postbode Willem Leushuis (u kunt hem maar net zien}, Tonie van Harten (knecht bij Hofte, de smid aan de Almelosestraat, waar nu de ijzerhandel Ter Haar is) en bovenuit torent Frans Joseph Hassels Manning (Mosselboer). Tijdens dat onafhankelijkheidsfeest, dat acht dagen duurde, was er kermis op het terrein van Spanjaard in een wei waar later de spinnerij werd gebouwd. Aan de Ennekerdijk, nabij het St.-Josephgebouw, was Hennik van de kap (Leushuis) eens in zijn tuin bezig met het plukken van bonen, van die hele grote: jodden bonen. Kwam daar Bernard Spanjaard (u ziet hem nog bij nummer 42) langs en vroeg: "Wat doe je daar toch? " Hennik zei toen: .Boon'n plukk'n." Zei Bernard: "Wat zijn dat grate bonen." Hennik, die niet wou zeggen dat het jodden bonen waren, antwoordde toen: ,,'t Sien oe leu boon'n."

4. Op deze pagina treft u twee foto's aan die in de Brinkstraat zijn genomen en waarvan een gedeelte vergroot is weergegeven op de volgende pagina's, ten einde de mensen die er op staan beter te kunnen herkennen.

Links: het ter gelegenheid van de onafhankelijkheidsfeesten, in 1913, midden op de Brinkstraat gebouwde "los hoes". (Het had ook al bij de feesten in Tubbergen dienst gedaan.) Aan de rechterzijde ziet u de topgevel van de woning van de familie Ter Horst.

Rechts: in 1923 werd bij de feesten ter gelegenheid van de vie ring van het vijfentwintigjarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina op dezelfde plaats een ereboog opgericht met een jubileumzuil, gemaakt door Antoon Morselt jr. en Herman Liedenbaum (Lindeboom) (de Kluumper), welke laatste de (nog bestaande) Siegessaule in Berlijn als voorbeeld nam. Het materiaal bestond onder meer uit planken die later voor de vloeren moesten worden gebruikt van drie door Morselt nog te bouwen woningen in de Ennekerdijk. Aan de voet van de boog waren theeschenkerijen, waar Napoleons Dien bij zat. Bovenop de boog werd 's avonds muziek uitgevoerd door muzikanten uit Stadtlohn. Op de achtergrond ziet u (waar nu de bejaardenwoningen van de Pellenhof zijn) de voormalige onderwijzerswoning, waarin toen de heer Stoop woonde, met rechts de timmerwerkplaats van Morselt.

5. Het "los hoes" (achterzijde) in de Brinkstraat in 1913. Er zat een echt varkenskot in. Napoleons Dien (20) zat er als boerin bij. Van links naar rechts: 1 Dirka Mulder, 2 Jan de Vries, 3 Willem ter Horst (Willem van Aal), 4 Grada Huiskes, later gehuwd met: 5 Gerhard J. Knippers, schoenmaker, 6 Bakkupers Jantje (Jan Hofste, ook Bak Jantje genoemd), 7 Truus Schoemaker, 8 Rika Liedenbaum, 12 kruidenier Sallie Spanjaard, 13 Jan Weghorst, 14 Siena Schoemaker-Droste, 15 Mensink (Hermenke of Bernard? ), bediende bij Schoemaker, 16 Jan Velner, 18 Jan Lindeboom sr. (eigenlijk Liedenbaum, de Kluumper), 19 Sien Kamphuis, 20 Napoleons Dien, 22 Mientje Liedenbaum (later getrouwd met meester Mensink), 23 Jo Liedenbaum (dochters van 18),25 Mulder (Knipp en Francis), dorpsomroeper, 26 Bernard Schoemaker sr. (Jeupken), 28 Dina Huiskes (zuster van 4), 30 Gerrit Mulder, 32 Hanna Weghorst-ter Haar, 33 Arthur van der Wijk (was bij Sallie Spanjaard in de kost), 34 Hendrik ter Horst (broer van 3, 37, 40 en 41),35 Maria Mulder (moeder van 1 en 30), 36 Bornebroek? ,37 Jan ter Horst (Jan van Aal), 38 Bornebroek sr.? ,40 en 41 Dina en Leida ter Horst. Van Napoleons Dien valt nog te vertellen dat ze ook wel Bos Dien genoemd werd, maar eigenlijk Dien Nijhof heette. Ze was weduwe van een Kuipers (ook 'n Oostkupers genoemd, omdat hij in Indie was geweest). Deze man was nogal kort van stuk en werd daarom Napoleon genoemd.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek